گیلان و مازندران سالمندترین استانهای کشور
بر اساس گزارشهای رسمی و آمارهای جمعیتی، استانهای گیلان و مازندران در حال حاضر سالمندترین استانهای ایران محسوب میشوند. این واقعیت منطقهای، در کنار اعلام سازمان بهزیستی مبنی بر اینکه حدود ۱۴ درصد از جمعیت کل کشور سالمند هستند، نشان میدهد که ایران در میان پرسرعتترین کشورهای جهان در حوزهی سالمندی قرار دارد. این روند، لزوم برنامهریزیهای کلان و فوری در زیرساختهای سلامت و تأمین اجتماعی را حیاتی ساخته است.
علل منطقهای: چرا شمال کشور سالمندتر است؟
بالا بودن درصد جمعیت سالمند در استانهای شمالی، نتیجه ترکیبی از عوامل دمگرافیک و اجتماعی است:
-
مهاجرت معکوس: بازگشت بازنشستگان و افراد مسن از کلانشهرها به مناطق خوش آب و هوای شمالی برای گذراندن دوران بازنشستگی.
-
امید به زندگی بالاتر: شرایط محیطی و بهداشتی مناسبتر که منجر به افزایش طول عمر افراد شده است.
-
نرخ باروری پایینتر: پایین بودن نرخ زاد و ولد در مقایسه با میانگین کشوری، که نسبت جمعیت جوان به سالمند را کاهش داده است.
در کنار گیلان و مازندران، استانهای مرکزی، همدان و تهران نیز در رتبههای بعدی استانهای دارای جمعیت سالمند بالا قرار گرفتهاند.
چالشهای کلان و اقتصادی پیشرو
روند سریع روبهرشد جمعیت سالمند، چالشهای ملی متعددی را در دو حوزهی اصلی مطرح میکند:
-
فشار بر نظام سلامت و رفاه: افزایش تقاضا برای خدمات درمانی و مراقبتی ویژه سالمندان، توسعه زیرساختهای مناسب و تربیت کادر متخصص را در حوزهی پزشکی سالمندی ضروری میسازد.
-
عدم توازن اقتصادی: کاهش نسبت جمعیت فعال به جمعیت سالمند، فشار سنگینی بر پویایی اقتصادی کشور و همچنین صندوقهای بازنشستگی وارد میکند و پایداری مالی آنها را با خطر مواجه میسازد.
اقتصاد نقرهای و تفاوتهای جمعیتی
این تغییر جمعیتی علاوه بر چالش، فرصتی برای توسعه «اقتصاد نقرهای» (Silver Economy) مبتنی بر خدمات و محصولات تخصصی مورد نیاز سالمندان نیز به شمار میرود که میتواند سهم قابل توجهی در بازار داشته باشد.
همچنین، دادهها نشاندهنده تفاوتهای چشمگیر جمعیتی منطقهای در کشور است؛ در مقابل استانهای پیر، استانهایی مانند سیستان و بلوچستان، هرمزگان، و بوشهر به عنوان جوانترین استانهای کشور شناخته میشوند و کمترین درصد جمعیت سالمند را دارند. این ناهمگونی، نیاز به تدوین برنامههای جامع و منطقهای متناسب با ساختار جمعیتی هر استان را بیش از پیش ضروری میسازد.
