چرا زنان بیشتر از مردان عمر می کنند؟

در این مقاله با ما همراه شوید تا به سوالتان پاسخ دهیم . میانگین امید به زندگی جهانی برای زنان حدود 81 سال و برای مردان نزدیک به 76 سال است. پژوهشگران تاکنون فرضیه‌های گوناگونی برای توضیح این اختلاف مطرح کرده‌اند؛ از جمله اینکه مردان جوان بیشتر در معرض مرگ‌های ناشی از تصادف یا درگیری قرار دارند و اینکه زنان به دلیل داشتن ساختار کروموزومی متفاوت، در برابر جهش‌های زیان‌آور مقاوم‌ترند. با وجود این، تصویر کلی همچنان کامل نیست.

دلایل طول عمر بیشتر زنان نسبت به مردان:

مردان به‌عنوان تئوری جنسی ناجورگامت به حساب می‌آیند، زیرا کروموزوم‌های جنسی آن‌ها با یکدیگر یکسان نیست؛ آن‌ها یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y دارند. همین موضوع باعث می‌شود تا در مقایسه با زنان، دو کروموزوم X، در موقعیت ضعیف‌تری قرار بگیرند. به‌دلیل داشتن کروموزوم‌های XY، مردان بیشتر در معرض جهش‌های ژنتیکی مضر و بیماری‌ها هستند، و در نتیجه به‌طور میانگین عمر کوتاه‌تری دارند. دکتر فرناندو کولچرو، نویسنده این پژوهش از مؤسسه ماکس پلانک در شهر لایپزیگ آلمان، می‌گوید:

ما معتقدیم تئوری جنسی ناجورگامت بخشی از پاسخ ماست. همچنین دریافتیم عواملی وجود دارند که ارتباط نزدیکی با تاریخ تکاملی ما داشته و در این تفاوت نقش خاصی را ایفا می‌کنند.

از دهه‌ ۱۷۴۰ تاکنون، مشخص شده که زنان به‌طور میانگین عمر طولانی‌تری نسبت به مردان دارند؛ الگویی که تقریباً در تمام کشورهای جهان و در طول دوره‌های تاریخی مختلف یکسان باقی مانده است. بر اساس داده‌های پایگاه Our World in Data، در حال حاضر میانگین امید به زندگی جهانی برای زنان ۷۳.۸ سال و برای مردان ۶۸.۴ سال برآورد می‌شود.

اگرچه این ارقام در طول سال‌ها تغییراتی را خودش نشان داده، اما در تمام دوره‌ها زنان همواره میانگین سنی بالاتری نسبت به مردان داشته‌اند. این الگو حتی در میان برخی از نزدیک‌ترین خویشاوندان ما در قلمرو حیوانات نیز دیده می‌شود؛ برای مثال، طبق گفته‌ تیم بین‌المللی پژوهشگران، در میان پستاندارانی مانند بابون‌ها و گوریل‌ها نیز معمولاً ماده‌ها عمر بیشتری از نرها دارند.

البته این قاعده برای همه گونه‌های جانوری صدق نمی‌کند. در میان بسیاری از پرندگان، حشرات و خزندگان، این نرها هستند که معمولاً عمر طولانی‌تری دارند و همین موضوع باعث پیچیده‌تر شدن تصویر کلی می‌شود. برای بررسی دقیق‌تر این اختلاف در طول عمر بین جنسیت‌ها، پژوهشگران داده‌های ۵۲۸ گونه پستاندار و ۶۴۸ گونه پرنده از باغ‌وحش‌های سراسر جهان را مورد مطالعه قرار دادند.

پژوهشگران دریافتند که مانند انسان‌ها، در حدود ۷۲ درصد از گونه‌های پستانداران، ماده‌ها طول عمر بیشتری نسبت به نرها دارند، در حالی که در حدود ۶۸ درصد از گونه‌های پرندگان، نرها بیشتر از ماده‌‌ها عمر می‌کنند. به عنوان توضیح اصلی این الگو در پستانداران، محققان به تئوری جنسی ناجورگامت اشاره می‌نمایند. تحقیقات نشان می‌دهد که داشتن دو کروموزوم X ماده‌ها را در برابر جهش‌های ژنتیکی مضر محافظت می‌کند و مزیت بقا برای آن‌ها را فراهم می‌آورد.

بر خلاف ماده‌ها، نرها کروموزوم X دوم برای جبران وجود یک آلل مضر (نسخه‌ای از توالی ژنتیکی در یک ناحیه خاص از کروموزوم) ندارند. دکتر ژوهانا اشتارک از مؤسسه ماکس پلانک می‌گوید:

به طور ساده، داشتن دو نسخه از یک ژن بهتر از داشتن تنها یکی از آن است.

او همچنین اضافه می‌کند که کروموزوم Y اغلب حاوی بخش‌های طولانی از DNA تکراری است که می‌تواند مضر باشد. محققان اذعان می‌کنند که عوامل دیگری هم وجود دارد که طول عمر بیشتر ماده‌ها نسبت به نرها را توضیح می‌دهد. اولین عامل، انتخاب جنسی است؛ یعنی توانایی موفقیت در یافتن جفت در رقابت با دیگران.

در دنیای حیوانات، نرها در مسیر تکامل ویژگی‌های چشمگیری پیدا کرده‌اند تا توجه ماده‌ها را جلب نمایند؛ ویژگی‌هایی مانند جثه بزرگ‌تر، پرهای رنگارنگ‌ یا حتی «سلاح‌هایی» مانند شاخ و تاج‌های عظیم. هرچند این صفات تکامل‌یافته می‌توانند شانس موفقیت در تولیدمثل را افزایش دهند، اما پژوهشگران معتقدند که این ویژگی‌ها بهایی دارند و آن کاهش طول عمر است. دکتر فرناندو کولچرو می‌گوید:

در تئوری، تولید و نگهداری چنین ویژگی‌هایی برای بدن بسیار پرهزینه است، ضمن اینکه این صفات معمولاً با تمایل بیشتر نرها برای مبارزه و رقابت بر سر جفت همراه‌اند.

پژوهشگران همچنین احتمال می‌دهند که میزان مراقبت از فرزندان نیز در این تفاوت نقش داشته باشد. آن‌ها شواهدی یافتند که نشان می‌دهد جنسی که سرمایه‌گذاری بیشتری در پرورش فرزندان می‌کند، معمولاً عمر طولانی‌تری دارد. در بیشتر گونه‌های پستانداران، ماده‌ها نقش اصلی مراقبت از نوزادان را برعهده می‌گیرند و احتمالاً برای زنده ماندن تا زمان استقلال یا بلوغ فرزندان تکامل یافته‌اند.

یکی دیگر از نظریه‌های قدیمی این است که فشارهای محیطی مانند شکار شدن، بیماری‌ها یا شرایط سخت آب‌وهوایی باعث ایجاد شکاف طول عمر میان دو جنس می‌شود، اما پژوهش جدید شواهد چندانی در حمایت از این فرضیه ارائه نمی‌دهد. از آنجا که در باغ‌وحش‌ها این فشارهای طبیعی وجود ندارند، پژوهشگران داده‌های مربوط به حیوانات اسیر را بررسی کردند و دریافتند که تفاوت طول عمر میان نر و ماده حتی در این شرایط محافظت‌شده نیز پابرجاست.

پژوهشگران دریافتند که وقتی جمعیت‌ حیوانات در باغ‌وحش و طبیعت وحشی با هم مقایسه می‌شوند، شکاف طول عمر در باغ‌وحش‌ها معمولاً کمتر است، اما به ندرت به‌طور کامل از بین می‌رود. در مجموع، این مطالعه جدید که در نشریه ساینس ادونسز منتشر شده، نشان می‌دهد که تفاوت‌های طول عمر میان جنس‌ها ریشه‌های عمیق در ژنتیک و فرایندهای تکاملی دارند. این اختلاف‌ها تنها محصول محیط نیستند، بلکه بخشی از تاریخ تکاملی ما هستند و به احتمال زیاد در آینده نیز ادامه خواهند داشت.

با این حال، دکتر کولچرو می‌گوید که عوامل اجتماعی و رفتاری که در این مطالعه بررسی نشده‌اند نیز ممکن است نقش داشته باشند.

طبق آخرین مطالعات و روانشناسی عمومیدانشمندان دریافتند که عمر زنان بیشتر از مردان است .

دلایل عمر کم آقایان نسبت به خانم ها:

• خانم ها محکم تر هستند: قبل از به وجود آمدن انسان بسیاری از رفتارها و ویژگی ها در رحم شکل گرفته است که با فرد همراه است . به نظر می رسد که خانم ها رفتارهایشان زودتر از آقایان شکل می گیرد و متأسفانه آقایان از عفونت ها و نگرانی های بیشتری رنج می برند. مردان همچنین دیرتر از خانم ها از بیماری بهبودی پیدا می کنند و این موضوع به این معناست که آن ها زودتر عمرشان تمام می شود و در صورت ابتلا به بیماری مغزی و ریوی طاقت کمتری دارند.
• خانم ها کمتر تسلیم بیماری های قلبی می شوند: بیماری قلبی مشکلی است که ممکن است برای زن و مرد اتفاق بیفتد و هر ساله صد ها نفر را درگیر می کند اما تکنولوژی و مطالعات جدید ثابت کرده است که درمان این بیماری ها وجود دارد. در حالی که علت های مرگ و میر در آقایان و خانم ها می تواند به دلیل بیماری های قلبی باشد اما معمولاً مردان در اوایل ۳۰ سالگی و ۴۰ سالگی زودتر از این بیماری هایشان می میرند. خوشبختانه خانم ها توانایی مقابله بهتری با بیماری قلبی دارند و آن ها تا زمان قاعدگی می توانند خود را از بیماری های قلبی محفاظت کنند زیرا استروژن به اندازه کافی در بدن آن ها وجود دارد که به انعطاف و قدرت شان کمک زیادی می کند .
• خانم ها کمتر رفتارهای خطرناک انجام می دهند: همه ما به عنوان انسان دوست داریم که تجربه هیجان انگیز و ترشح آدرنالین را داشته باشیم . این طبیعت انسان است که بخواهد کارهای هیجان انگیز را تجربه کند. تفاوت بین آقایان و خانم ها این است که خانم ها معمولاً در این موارد منطقی تر هستند و نسبت به خطر محافظه کارانه تر برخورد می کنند و اصلا جای تعجب نیست که آسیب های ناگهانی در آقایان بیشتر باعث مرگ و میر می شود. لوب جلویی در مغز مسئول همین خطرات می باشد که در آقایان نیز توانایی بهبودی کند تری نسبت به خانم ها دارد.
• خانم ها روابط اجتماعی قوی تری دارند: خانم ها توانایی بهتری دارند تا افراد زیادی را دور خود جمع کنند و احساسات خود را با آنها به اشتراک بگذارند. قرار گرفتن در جمع دوستان می تواند خطر مرگ را تا ۵۰ درصد کاهش دهد. بیشتر آقایان تمایل دارند که استرس ها و ترس های خود را به تنهایی تحمل کنند. در حالی که خانم ها به راحتی آن را با دیگران به اشتراک میگزارند. مردان متاهل که با همسر خود صحبت می کنند، معمولاً طول عمر بیشتری دارند.

• خانم ها بهتر از سلامتی خود مراقبت می کنند: خانم ها معمولاً نسبت به سلامتی و نیازهای پزشکی خود هوشیار تر هستند. آقایان ۲۴ درصد کمتر از خانم ها به پزشک مراجعه می کنند و ۲۲ درصد بیشتر تست کلسترول را نادیده می گیرند. اغلب آقایان نسبت به بیماری بی تفاوت هستند و آن ها علائم را در نظر نمی گیرند زیرا نمی خواهند به پزشک مراجعه کنند.
• مردان زودتر از خانم ها پیر می شوند: مردان و خانم هایی که در یک روز و یک سال به دنیا آمده اند، ظاهر یکسانی ندارند. دلیل آن این است که انرژی تولید شده توسط خانم ها بیشتر است و زمانی که سلول های انرژی زا در بدن این افراد بالغ می شود، سرعت تخریب آن ها نیز افزایش پیدا می کند که تاثیری روی ظاهر شان نیز دارد اما این سلول ها در خانم ها کمتر تحت تاثیر قرار می گیرد. و خانم ها می توانند به راحتی ژن های خود را به نسل آینده انتقال دهند .
• مردان بیشتر از زنان سیگار می کشند: یکی از دلایل کوتاه بودن طول عمر مردان از زنان ، سیگار کشیدن، مصرف مشروبات الکلی و پرخوری آنها است . مردان بیش از زنان به مصرف سیگار و مشروبات الکلی اعتیاد دارند ، به همین خاطر بیشتر دچار بیماری شده و عمرشان کوتاه می شود.
• سیستم ایمنی آقایان زودتر از خانم ها پیر می شود: طبیعی است که گلبول های سفید با بالا رفتن سن کاهش پیدا کند. آقایان معمولا لنفوسیت بالاتری در زمان جوانی نسبت به خانم ها دارند اما با بالا رفتن سن تعداد آن ها کاهش پیدا می کند. سلول های B، سلول های T یا سلول های خونی قرمز با بالا رفتن سن در آقایان کاهش بیشتری نسبت به خانم ها دارد .
• عملکرد قلب مردان و زنان متفاوت است: ضربان قلب زنان در نیمه دوم سیکل قاعدگی بیشتر می شود و قاعدگی برای زن ها مانند نوعی تمرین ورزشی سبک است که فواید زیادی برای آن ها دارد و موجب می شود احتمال ابتلا به بیماری های قلبی – عروقی در سنین بالا کاهش یابد.
• کاهش عمر مردان به علت تفاوت در کروموزوم: عوامل اجتماعی و سبک زندگی در کم بودن طول عمر مردان بی تاثیر نیستند، اما ویژگی های ژنتیکی DNA به نام کروموزم ها نقش اساسی در کاهش طول عمر مردان دارند . زنان دو کروموزم X و مردان یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y دارند.بنابراین زنان از هر ژن دو نسخه دارند و اگر یکی از آن ها از کار افتاد، آن ها می ‎توانند از دیگری استفاده کنند. اما مردها از چنین پشتیبانی برخوردار نیستندبنابراین ممکن است سلول ‎های بدن مردان در سنین بالاتر دچار اختلال در عملکرد خود شوند که این مسئله می تواند بستری مناسب برای بیماری ها باشد.
• کاهش عمر مردان به علت تفاوت در قد: میانگین قد مردان از زنان بلندتر است که می تواند آن ها را متحمل آسیب های بیشتری در درازمدت کند زیرا افراد قدبلند سلول های بیشتری در بدن خود دارند و جهش های مضر در بدن افراد قدبلند می تواند بیشتر باشد. افرادی که جثه بزرگتری دارند انرژی بیشتری هم می سوزانند که به فرسودگی زودتر بافت های بدنی آن ها منجر خواهد شد.
• تستسترون مردان: ویژگی های بدن مردان نظیر صدای کلفت تر، بدن پر مو و تاسی سر از ویژگی های تستسترون های آنها است. تستسترون می تواند بدن مردان را در کوتاه مدت نیرومندتر کند و سبب شود که عملکرد قلبی – عروقی بدن در سال های ابتدایی بهتر کار کند اما تستسترون احتمال ابتلا به بیماری های قلبی، تصلب شرایین و فشار خون بالا را افزایش می دهد و عفونت و سرطان را در مردان افزایش می دهد.
• افزایش عمر زنان به علت اکسیر جوانی: زنان نه تنها با خطرات تستسترون مواجه نیستند، بلکه از «اکسیر جوانیِ» خودشان ( استروژن )که سبب مقابله با سالخوردگی می شود، استفاده می کنند. استروژن زنان یک «آنتی اکسیدان» قوی است که سبب از بین رفتن مواد شیمیایی و سمیِ خطرناکِ ایجادکننده ی استرس سلولی در بدنشان می شود.
• مردان فعالیت فیزیکی سخت تری دارند: برخی از مردان کارهای فیزیکی سختی مانند کار در معدن ، شخم زدن زمین های زراعی و… انجام می دهند . انجام این کارها به تدریج سبب ابتلا به بیماری در آنها و افزایش رنج و استرس در آن ها می شود و آن ها را از پا می اندازد.