اهمیت تغذیه نوزاد با شیر مادر

اهمیت تغذیه نوزاد با شیر مادر، تغذیه با شیرمادر سبب رشد و تکامل مطلوب و بقاء کودک می شود. شیر مادر حاوی انواع سلولهای زنده دفاعی و عوامل مهم حفاظتی و ضد میکروبی است.

مزایای تغذیه با شیر

•  شیر مادر تغذیه ایده آلی برای نوزادان فراهم می کند: شیر مادر حاوی همه موادی است که کودک در ۶ ماه اول زندگی به آن نیاز دارد. ترکیب آن حتی با توجه به نیازهای در حال تغییر کودک، به ویژه در ماه اول زندگی، تغییر می کند
•  شیر مادر حاوی آنتی بادی های مهمی است: این آنتی ‌بادی‌ها به خصوص در ماه‌های اولیه بسیار مهم است. هنگامی که مادر در معرض ویروس ها یا باکتری ها قرار می‌گیرد، بدن او شروع به تولید آنتی بادی می‌کند که این آنتی ‌بادی‌ها وارد شیر او می‌شوند. مطالعات متعدد و مورد اعتماد نشان می‌دهد که نوزادانی که از شیر مادر تغذیه نمی‌کنند در برابر ذات الریه، اسهال و عفونت آسیب پذیرتر هستند.
•  شیردهی ممکن است خطر بیماری را کاهش دهد: عفونت گوش میانی، عفونت‌های دستگاه تنفسی، سرماخوردگی و عفونت، آسیب بافت روده، سندرم مرگ ناگهانی نوزاد، بیماری‌های آلرژیک، بیماری‌های روده مانند بیماری کرون و کولیت اولسراتیو، دیابت و لوسمی دوران کودکی.
•  شیر مادر باعث افزایش وزن سالم در کودک می‌شود: تغذیه با شیر مادر باعث افزایش وزن سالم و جلوگیری از چاقی در دوران کودکی می شود. یک مطالعه معتبر نشان داد که شیردهی بیش از ۴ ماه با شیر مادر باعث کاهش قابل توجهی در شانس ابتلای نوزاد به اضافه وزن و چاقی می شود.
•  تغذیه با شیر مادر ممکن است کودکان را باهوش‌تر کند: مطالعات نشان می‌دهند که نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، نمرات هوش بالاتری دارند و با افزایش سن، کمتر دچار مشکلات رفتاری می‌شوند و مشکلات یادگیری دارند.

فواید تغذیه با شیر مادر برای مادر:

•  کمک به کاهش وزن مادر
• کاهش رسیک افسردگی پس از زایمان
•  کاهش رسیک ابتلا به بیماری‌هایی مانند فشار خون بالا، آرتروز، چربی خون بالا، بیماری قلبی و دیابت نوع ۲
• جلوگیری از قاعدگی و در آخر
•  کمک به ذخیره وقت و هزینه

از تولد تا ۲ ماهگی

• در طول ماه اول زندگی، نوزادان نیاز دارند که روزانه ۸ تا ۱۲ بار شیر بخورند که تقریباً معادل یک بار در هر ۲ تا ۳ ساعت است. البته نوزادانی که شیر مادر می‌خورند، می‌توانند هر ۳۰ تا ۹۰ دقیقه و تا ۱۵ بار در روز شیر بخواهند. اگر در چند هفته اول نوزادتان خود‌به‌خود برای شیر خوردن بیدار نمی‌شود، شما باید طبق برنامه بیدارش کنید و به او غذا بدهید.
• اگر شیر مادر می‌دهید، شیر خوردن نوزاد حدوداً ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد. ممکن است که برخی نوزادان طولانی‌تر شیر بخورند، اما مطمئن شوید که در تمام مدت در حال مکیدن و قورت دادن هستند. اگر شیر خشک می‌دهید، انتظار داشته باشید که نوزاد در هر وعده بین ۴۵ تا ۹۰ میلی‌لیتر شیر بنوشد.
• پس از حدود یک ماه، نوزاد در هر وعده حداقل ۶۰ میلی‌لیتر شیر می‌خورد. با قوی‌تر شدن نوزادانی که شیر مادر می‌خورند، مقدار شیر بیشتری می‌خورند؛ هرچند که ممکن است متوجه آن نشوید. چه شیر مادر بدهید و چه از شیشه شیر استفاده کنید، با بزرگ‌تر شدن نوزاد، اشتهای او نیز افزایش پیدا می‌کند. ممکن است که نوزاد در ۲ ماهگی، در هر وعده ۱۲۰ تا ۱۵۰ میلی‌لیتر شیر با فاصله ۳ تا ۴ ساعت بنوشد.

تا ۶ ماهگی

• در ۴ ماهگی، نوزاد می‌تواند در هر بار تا ۱۸۰ میلی‌لیتر شیر بنوشد. در این سن ممکن است که متخصص اطفال شما را به دادن غذای کمکی تشویق کند، یا اگر همچنان منحصراً شیر مادر می‌دهید، توصیه کند که کمی صبر کنید.
• تا ۶ ماهگی، با وجود اینکه فواصل بین وعده‌های غذایی طولانی‌تر می‌شود، برخی از نوزادان می‌توانند در یک وعده تا ۲۴۰ میلی‌لیتر شیر مادر یا شیر خشک بنوشند.
• به یاد داشته باشید که مقدار دقیق شیر یا غذایی که فرزند شما می‌نوشد، روز به روز فرق می‌کند. برای مثال، ممکن است که در زمان جهش رشد، بیشتر از حد معمول غذا بخواهد. به غریزه نوزادتان اعتماد کنید که می‌داند به چقدر شیر نیاز دارد.

نشانه‌های سیر نشدن نوزاد:

• از سینه شما یا شیشه شیر فاصله می‌گیرد.
• در حین شیر خوردن به خواب می‌رود.
• سرش را تکان می‌دهد یا دهانش را بسته نگه می‌دارد.
• این نشانه‌ها همچنین به شما کمک می‌کنند بفهمید که به نوزادتان بیش از حد شیر نمی‌دهید. همچنین در معاینات دوره‌ای، متخصص اطفال به شما می‌گوید که آیا رشد (قد و وزن) نوزادتان مناسب است یا خیر.

نشانه‌های تغذیه کافی نوزاد:

• تعداد زیادی پوشک خیس: در چند روز اول پس از تولد، ممکن است که نوزاد فقط روزانه یک یا دو پوشک خیس کند. پس از آن، باید در هر ۲۴ ساعت ۵ تا ۶ بار پوشک نیاز به تعویض داشته باشد؛ به‌علاوه روزانه ۲ تا ۵ بار هم مدفوع کند.
• افزایش وزن پایدار: پس از ۲ هفته اول، نوزاد شما باید تا ۶ ماهگی، هفته‌ای حدود ۱۱۰ تا ۲۰۰ گرم و از ۶ تا ۱۸ ماهگی، ۸۵ تا ۱۴۰ گرم وزن اضافه کند.
• نوزاد شما هوشیار و شاد است: کودکی که خوب تغذیه می‌شود، هشیار و فعال به نظر می‌رسد و بین وعده‌های غذایی نیز راضی و آرام است.

نشانه‌های تغذیه ناکافی نوزاد:

• ادرار تیره رنگ
• به جای غذا خوردن، ترجیح می‌دهد که بخوابد.
• به سینه شما نمی‌چسبد یا از شما فاصله می‌گیرد.
• بلافاصله بعد از غذا خوردن بی‌قراری می‌کند.
• پوشک‌های خیس کمتری دارد.
• اگر در مورد غذا خوردن نوزادتان نگرانی دارید، این موضوع با پزشک او در میان بگذارید.

چند نکته مهم:

•   ماندن شیر در پستان باعث فاسد شدن آن نمی‌شود اما بهتر است مادر برای پیشگیری از احتقان پستان و افزایش شیر آن را بدوشد.
•  بیدار شدن شیرخوار در شب و یا زود به زود شیر خوردن و گریه و بیقراری کودک دلیل ناکافی بودن شیر مادر است هیچ یک از این موارد دلیلی بر ناکافی بودن شیر مادر نیست.
• زود به زود شیر خوردن به دلیل هضم آسان شیر مادر است. بهترین روش برای اطمینان از رشد مناسب فرزند و کافی بودن شیر مادر، وزن‌گیری مرتب و رسم منحنی رشد او است.
• شیردهی ارتباطی با اندازه سینه ندارد. هورمون پرولاکتین که در اثر مکیدن پستان توسط شیرخوار تولید می‌شود بر میزان تولید شیر تاثیر گذار است.
•  در ابتدای شیردهی شیر مادر آبکی به نظر می‌رسد اما در انتهای هر وعده شیردهی میزان چربی و غلظت شیر افزایش می‌یابد و به سیر شدن کودک کمک می‌کند.
• لب تحتانی کودک کاملا به طرف خارج برگردد. قسمت کمی از هاله پستان در بالای لب فوقانی او مشاهده شود و البته شاید در زیر لب تحتانی نشانه‌ای از هاله پستان دیده نشود.
• مکیدن‌ها کند ولی عمیق باشد. صدای بلعیدن شیر به خوبی شنیده ‌شود. نوزاد پس از احساس رضایت و سیر شدن خودش پستان را رها می‌کند.
•  مادر هنگام شیردهی احساس درد و ناراحتی نکند. پستان مادر با سوراخ‌های بینی شیرخوار فاصله داشته باشد و راه تنفسی او را نبندد.
• برای متوقف کردن شیردهی از پستان، با وارد کردن انگشت کوچک دست از گوشه دهان نوزاد باید چانه نوزاد را پایین آورده و گونه‌اش را با ملایمت فشار داد تا باعث آزاد شدن نوک سینه شود. بعد از اتمام شیردهی برای جلوگیری از صدمه نوک پستان بهتر است یک قطره از شیر را بر روی نوک پستان بمالید تا در معرض هوا خشک شود و همچنین نیازی به شستن پستان پس از شیردهی نیست.
• بعد از شیردهی، نوزاد باید در بغل مادر به طور ایستاده قرار گیرد و به ملایمت به پشت او زده شود تا هوای بلعیده شده از معده خارج شود. سپس نوزاد را روی شکم یا پهلو راست بخوابانید تا تخلیه معده سریع شود.