درمان خشکی و ترک پاشنه پا در تابستان با ۶ راهکار ساده
درمان خشکی و ترک پاشنه پا در تابستان با ۶ راهکار ساده
خشکی، زبری و ترک‌خوردگی پاشنه پا در فصل تابستان برای بسیاری از افراد به یک مشکل آزاردهنده تبدیل می‌شود. افزایش دمای هوا، استفاده بیشتر از صندل و دمپایی، راه رفتن در فضای باز و تماس مداوم پا با سطوح خشک و زبر، همگی می‌توانند میزان رطوبت پوست را کاهش دهند. در چنین شرایطی، اگر پوست پاشنه ضخیم و خشک شود، فشار ناشی از راه رفتن ممکن است باعث ایجاد شکاف‌هایی در آن شود.
به گفته متخصصان مراقبت از پوست، برای بهبود این وضعیت لزوماً به اقدامات پیچیده‌ای نیاز نیست. اصلاح چند عادت روزمره، از لایه‌برداری کنترل‌شده و استفاده منظم از مرطوب‌کننده گرفته تا انتخاب کفش مناسب و پرهیز از دوش‌های طولانی با آب داغ، می‌تواند به نرم شدن پوست و جلوگیری از عمیق‌تر شدن ترک‌ها کمک کند.
آکادمی پوست آمریکا نیز عواملی مانند پوشیدن کفش‌های پشت‌باز، راه رفتن با پای برهنه و حمام طولانی با آب داغ را از مواردی می‌داند که می‌توانند خشکی و ترک پاشنه را تشدید کنند.
کامی کرایر، متخصص مراقبت از پوست، ۶ راهکار کاربردی را برای مراقبت بهتر از پوست پا و کاهش خشکی و ترک پاشنه در روزهای گرم سال پیشنهاد می‌کند.
۱. پوست خشک و مرده را به‌آرامی بردارید
یکی از نخستین اقدامات برای رسیدگی به پاشنه‌های زبر، حذف تدریجی پوست‌های خشک و مرده است. با افزایش خشکی پوست در تابستان، ممکن است لایه ضخیمی از سلول‌های مرده روی پاشنه شکل بگیرد. این لایه علاوه بر اینکه باعث زبری و ظاهر ناخوشایند پوست می‌شود، می‌تواند نفوذ مواد مرطوب‌کننده به لایه‌های سطحی پوست را نیز دشوارتر کند.
کامی کرایر توضیح می‌دهد که حتی افرادی که به‌طور منظم از مرطوب‌کننده استفاده می‌کنند ممکن است در طول تابستان با افزایش ضخامت و زبری پوست پاشنه مواجه شوند. تماس مداوم پا با کفش، زمین و هوای خشک می‌تواند از دست رفتن رطوبت را افزایش دهد و پوست نیز در واکنش به فشار و اصطکاک، ضخیم‌تر شود.
برای از بین بردن این لایه خشک، لازم نیست پوست را با شدت بسابید. کرایر پیشنهاد می‌کند از یک برس بدن با حرکات دایره‌ای و ملایم استفاده شود تا سلول‌های مرده بدون تحریک بیش از حد پوست جدا شوند. در صورت نیاز می‌توان پس از آن از یک اسکراب ملایم بدن نیز استفاده کرد.
با این حال، لایه‌برداری بیش از اندازه می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. مایو کلینیک توصیه می‌کند پا برای مدت کوتاهی در آب ولرم خیسانده شود و سپس پاشنه با لیف یا ابزار مخصوص پا به‌آرامی صاف شود. استفاده از تیغ، تیغه یا ابزارهای تیز برای برداشتن پوست ضخیم می‌تواند باعث ایجاد زخم شود و حتی ترک‌های موجود را عمیق‌تر کند.
افراد مبتلا به دیابت باید احتیاط بیشتری داشته باشند و نباید برای برداشتن پینه یا پوست ضخیم پا از تیغ، قیچی یا وسایل تیز استفاده کنند؛ زیرا یک بریدگی کوچک نیز می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات جدی‌تر شود.
۲. دمپایی‌های نازک و بدون حمایت را کنار بگذارید
مراقبت از پوست به‌تنهایی برای جلوگیری از ترک پاشنه کافی نیست و نوع کفشی که در طول روز استفاده می‌کنید نیز نقش مهمی دارد. در تابستان، استفاده از دمپایی‌های لاانگشتی و کفش‌های کاملاً باز افزایش پیدا می‌کند، اما برخی از این مدل‌ها به‌خصوص نمونه‌هایی که کف بسیار نازکی دارند، حمایت کافی از پا ایجاد نمی‌کنند.
کف نازک دمپایی ممکن است ضربه و فشار ناشی از هر قدم را به‌خوبی جذب نکند. در نتیجه، فشار بیشتری به پاشنه وارد می‌شود و اگر پوست این ناحیه از قبل خشک یا ترک‌خورده باشد، احتمال عمیق‌تر شدن شکاف‌ها افزایش پیدا می‌کند. از طرف دیگر، باز بودن قسمت پشت کفش باعث می‌شود پاشنه بیشتر در معرض هوای خشک قرار بگیرد و رطوبت سطح پوست سریع‌تر از بین برود.
کرایر توصیه می‌کند به‌جای دمپایی‌های بسیار نازک، کفش یا صندلی انتخاب شود که کفی ضخیم‌تر، فرم مناسب و حمایت کافی از پا داشته باشد. وجود مقداری پشتیبانی از قوس کف پا نیز می‌تواند به توزیع بهتر وزن بدن کمک کند و فشار متمرکز روی پاشنه را کاهش دهد.
آکادمی پوست آمریکا نیز برای افرادی که با خشکی و ترک پاشنه مواجه هستند، توصیه می‌کند استفاده از کفش‌های پشت‌باز مانند برخی دمپایی‌های لاانگشتی و صندل‌های بدون حمایت مناسب محدود شود.
۳. رطوبت را در پوست حفظ کنید
مرطوب‌سازی منظم، یکی از مهم‌ترین بخش‌های مراقبت از پاشنه‌های خشک و ترک‌خورده است. وقتی پوست پاشنه برای مدت طولانی رطوبت کافی نداشته باشد، انعطاف‌پذیری آن کاهش پیدا می‌کند و پوست به‌تدریج سفت، زبر و مستعد ترک‌خوردگی می‌شود.
کرم‌ها و بالم‌های غلیظ معمولاً برای پاشنه پا انتخاب مناسب‌تری نسبت به لوسیون‌های بسیار سبک هستند، زیرا مدت بیشتری روی پوست باقی می‌مانند و می‌توانند به حفظ رطوبت کمک کنند. بهترین زمان برای استفاده از مرطوب‌کننده نیز معمولاً بعد از حمام است؛ زمانی که پوست هنوز اندکی رطوبت دارد.
آکادمی پوست آمریکا توصیه می‌کند مرطوب‌کننده حداکثر چند دقیقه پس از حمام روی پوست مرطوب استفاده شود. برخی ترکیبات نیز می‌توانند علاوه بر مرطوب کردن پوست، به نرم شدن لایه ضخیم و خشک پاشنه کمک کنند. محصولاتی حاوی ۱۰ تا ۲۵ درصد اوره، آلفاهیدروکسی‌اسید یا سالیسیلیک اسید از جمله گزینه‌هایی هستند که برای این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرند.
برای مراقبت شبانه نیز می‌توان پیش از خواب یک لایه وازلین یا پماد چرب روی پاشنه‌ها قرار داد و سپس جوراب نخی پوشید. این کار به کاهش تبخیر رطوبت و نرم ماندن پوست در طول شب کمک می‌کند.
۴. از دوش بسیار داغ و طولانی پرهیز کنید
یک دوش آب داغ ممکن است در پایان یک روز خسته‌کننده لذت‌بخش باشد، اما اگر پوست پا خشک و ترک‌خورده باشد، این عادت می‌تواند شرایط را بدتر کند. آب بسیار داغ قادر است بخشی از چربی‌های طبیعی سطح پوست را از بین ببرد؛ موادی که نقش مهمی در حفظ سد محافظتی پوست و جلوگیری از تبخیر بیش از حد آب دارند.
به همین دلیل، بهتر است برای شست‌وشوی پا و حمام از آب ولرم استفاده کنید و زمان دوش گرفتن را نیز طولانی نکنید. کرایر پیشنهاد می‌کند مدت حمام حدود ۱۰ دقیقه یا کمتر باشد.
پس از حمام نیز پاها را با حوله به‌آرامی خشک کنید و از کشیدن شدید حوله روی پوست خودداری کنید. انتخاب شوینده مناسب اهمیت دیگری است که نباید نادیده گرفته شود. صابون‌ها و شوینده‌های قوی می‌توانند سد طبیعی پوست را ضعیف کنند و باعث افزایش خشکی شوند؛ بنابراین استفاده از شوینده‌های ملایم برای پوست خشک انتخاب بهتری است.
۵. ترک‌های پاشنه را بپوشانید و محافظت کنید
اگر ترک پاشنه از یک خشکی سطحی عبور کرده و به شکاف قابل مشاهده تبدیل شده باشد، ممکن است استفاده ساده از مرطوب‌کننده برای بهبود آن کافی نباشد. در چنین شرایطی، علاوه بر نرم کردن پوست باید از خود ترک نیز در برابر فشار، اصطکاک و آلودگی محافظت کرد.
کرایر استفاده از بالم‌های مخصوص پاشنه یا چسب و پانسمان محافظ را پیشنهاد می‌کند. بالم‌های حاوی اوره می‌توانند پوست ضخیم اطراف ترک را نرم‌تر کنند، در حالی که پوشاندن شکاف می‌تواند مانع باز شدن مکرر آن هنگام راه رفتن شود.
آکادمی پوست آمریکا نیز استفاده از پانسمان مایع یا چسب‌های مخصوص پوست را یکی از روش‌های محافظت از ترک‌های پاشنه می‌داند. ایجاد یک لایه محافظ روی شکاف می‌تواند از تماس مستقیم آن با آلودگی‌ها جلوگیری کند، ناراحتی را کاهش دهد و شرایط مناسبی برای ترمیم پوست فراهم کند.
با مراقبت منظم، ترک‌های سطحی ممکن است طی حدود دو هفته نشانه‌هایی از بهبود نشان دهند؛ اما نباید ترک‌های عمیق یا دردناک را نادیده گرفت.
اگر ترک پاشنه خونریزی دارد، دچار تورم یا التهاب شده، درد قابل توجهی ایجاد می‌کند یا با مراقبت‌های خانگی بهبود پیدا نمی‌کند، بهتر است فرد توسط پزشک، متخصص پوست یا متخصص پا معاینه شود. ترک‌های عمیق می‌توانند مانند یک مسیر ورودی برای باکتری‌ها عمل کنند و خطر بروز عفونت را افزایش دهند.
۶. با پای برهنه روی سطوح خشن راه نروید
راه رفتن با پای برهنه در روزهای گرم تابستان شاید حس خوشایندی داشته باشد، اما برای پاشنه‌هایی که خشک یا ترک‌خورده‌اند، همیشه انتخاب مناسبی نیست. سطوح زبر می‌توانند فشار و اصطکاک بیشتری به پوست وارد کنند و آسیب‌های موجود را تشدید کنند.
به گفته کرایر، راه رفتن بدون کفش روی سطوح خشن می‌تواند پوست خشک پاشنه را تحریک کند. آسفالت داغ نیز ممکن است باعث افزایش خشکی پوست شود و تماس مکرر پا با سطوح زبر می‌تواند خراش‌ها و بریدگی‌های کوچک ایجاد کند.
تداوم این شرایط ممکن است ترک‌های قبلی را عمیق‌تر کند و روند ترمیم پوست را به تأخیر بیندازد. بنابراین بهتر است هنگام حضور در فضای بیرون تا حد امکان کفش مناسب پوشیده شود و راه رفتن با پای برهنه بیشتر به سطوح نرم و ایمن محدود شود.
کرایر همچنین توصیه می‌کند در پایان روز پاها شسته شوند و پس از خشک کردن، از یک روغن یا مرطوب‌کننده مناسب استفاده شود تا رطوبت از دست‌رفته پوست دوباره تأمین شود.
مراقبت روزانه؛ کلید پیشگیری از خشکی و ترک پا
برای درمان خشکی و ترک پا در تابستان، معمولاً نیازی به یک برنامه پیچیده و زمان‌بر نیست. آنچه اهمیت بیشتری دارد، تداوم در مراقبت‌های ساده روزانه است. لایه‌برداری ملایم و کنترل‌شده، استفاده مرتب از کرم‌های غلیظ، انتخاب کفش مناسب، کاهش مدت زمان حمام و استفاده از آب ولرم و همچنین جلوگیری از فشار و اصطکاک بیش از حد می‌تواند به بهبود وضعیت پاشنه کمک کند.
در واقع، پیشگیری از ترک‌های عمیق معمولاً ساده‌تر از درمان آن‌هاست. اگر پوست پاشنه از همان مراحل اولیه خشکی با مرطوب‌کننده مناسب مراقبت شود و در معرض فشار و اصطکاک مداوم قرار نگیرد، احتمال پیشرفت خشکی و ایجاد شکاف کاهش پیدا می‌کند.
با این حال، ترک‌هایی که عمیق، دردناک یا خونریزی‌دهنده هستند یا با علائمی مانند التهاب و تورم همراه می‌شوند، نباید صرفاً با درمان خانگی مدیریت شوند. اگر مراقبت‌های معمول نیز باعث بهبود وضعیت نشد، مراجعه به پزشک یا متخصص پوست می‌تواند به شناسایی علت زمینه‌ای و انتخاب روش درمان مناسب کمک کند.
جمع‌بندی
خشکی و ترک پاشنه پا در تابستان می‌تواند نتیجه ترکیبی از گرما، کاهش رطوبت پوست، استفاده از کفش‌های پشت‌باز، فشار و اصطکاک مداوم و راه رفتن روی سطوح نامناسب باشد. برای کنترل این مشکل، باید هم‌زمان به مراقبت از پوست و کاهش عواملی که باعث تشدید خشکی می‌شوند توجه کرد. لایه‌برداری ملایم، مرطوب‌سازی منظم، استفاده از کفش دارای حمایت مناسب، پرهیز از آب بسیار داغ و محافظت از ترک‌های ایجادشده، از مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند به نرم‌تر شدن پاشنه و جلوگیری از تشدید ترک‌ها کمک کنند. در صورت عمیق یا دردناک بودن ترک‌ها و بروز علائم التهاب، خونریزی یا عفونت نیز مراجعه به پزشک ضروری است.
