ضبط صدای صاعقه توسط مریخ نورد ناسا برای نخستین بار
ضبط صدای صاعقه توسط مریخ نورد ناسا برای نخستین بار
دانشمندان سرانجام با تحلیل صداهای ضبط‌شده توسط مریخ‌نورد پرسیویرنس (Perseverance) ناسا، وجود تخلیه‌های الکتریکی در جو سیاره سرخ را به‌طور قطعی تأیید کردند. این کشف که اولین شواهد صوتی از فعالیت الکتریکی در مریخ به شمار می‌رود، اگرچه غیرمنتظره نبود، اما ماهیت صاعقه‌های مریخی را آشکار ساخت.
بپتیست شید، دانشمند مؤسسه تحقیقات اخترفیزیک و علوم سیاره‌ای در تولوز فرانسه، این پدیده را «صاعقه مینیاتوری روی مریخ» توصیف می‌کند. برخلاف صاعقه‌های پرولتاژ و بلند زمین، تخلیه‌های الکتریکی مریخی بسیار کوچک‌تر بوده و بیشتر شبیه به شوک استاتیک ضعیفی هستند که از مالش پا روی فرش در یک صبح سرد ایجاد می‌شود.
کشف با گوش: رمزگشایی از صدای “تِق” استاتیک
کشف این پدیده نه از طریق رصد بصری، بلکه از طریق میکروفون حساس مریخ‌نورد پرسیویرنس انجام شد. میکروفون علاوه بر ضبط زمزمه‌ی باد و صدای برخورد دانه‌های گرد و غبار، صدای آرام و مبهمی شبیه “تِق” (Pop) ناشی از استاتیک را نیز ثبت کرده بود که ابتدا به‌عنوان برخورد یک دانه‌ی بزرگ گرد و غبار با مریخ‌نورد گمان می‌رفت.
دکتر شید با شرکت در کنفرانسی درباره الکتریسیته جوی، متوجه شد که این صدا شباهت زیادی به جرقه‌ای دارد که هنگام جدا کردن یک دستگاه برقی بدون خاموش کردن آن ایجاد می‌شود.
تحلیل دوگانه؛ تأخیر بین جرقه و رعد کوچک
تحلیل دقیق‌تر ارتعاشات صوتی، نقطه‌ی عطف این کشف بود. دانشمندان متوجه شدند که هر جرقه از دو بخش تشکیل شده که تنها چند هزارم ثانیه با یکدیگر فاصله دارند (مشابه تأخیر بین دیدن صاعقه و شنیدن صدای رعد روی زمین):
-
بخش اول: شامل امواج رادیویی ناشی از تخلیه الکتریکی که میکروفون آن‌ها را ثبت کرد.
-
بخش دوم: همان موج ضربه‌ای (Shock Wave) کوچک ناشی از رعد بود.
شبیه‌سازی‌ها، تأیید کرد که شکل موج مشاهده‌شده در داده‌های مریخ، دقیقاً مطابق با یک تخلیه الکتریکی است. دانشمندان همچنین محاسبه کردند که قوی‌ترین صاعقه‌ی ثبت‌شده، حدود ۱.۸ متر از مریخ‌نورد فاصله داشته است.
پیامدهای فنی و تأیید یافته‌های بحث‌برانگیز گذشته
دانشمندان مدت‌ها گمان می‌کردند که به دلیل جو سرد و خشک مریخ، بارهای الکتریکی می‌توانند به‌ویژه در طوفان‌های گرد و غبار (که ذرات با یکدیگر مالیده می‌شوند) تجمع و تخلیه شوند.
-
خطر فنی: این جرقه‌های الکتریکی (مدارهای کوتاه بین مولکول‌های گاز) هرچند خطری برای برق‌گرفتگی فضانوردان ندارند، اما می‌توانند با گذشت زمان به دستگاه‌های الکترونیکی حساس و حتی لباس‌های فضانوردی آسیب برسانند.
-
-
تأیید یافته‌های ۲۰۰۹: این داده‌های جدید به‌طور جزئی، یافته‌های بحث‌برانگیز یک تیم تحقیقاتی در سال ۲۰۰۹ (به رهبری دکتر روف و رنو از دانشگاه میشیگان) را تأیید کرد که تابش‌های مایکروویو منطبق بر طوفان‌های گرد و غبار را به‌عنوان شواهدی از «صاعقه خشک» گزارش کرده بودند، اما مشاهدات آن‌ها توسط دیگر مدارگردها تأیید نشده بود. دکتر روف ضمن ابراز خوشحالی، یافته‌های پرسیویرنس را مستقيم‌ترين شواهد مشاهده‌ای از فعالیت الکتریکی در جو مریخ تا به امروز دانست.
این کشف راه را برای درک بهتر شیمی جوی و طراحی تجهیزات مقاوم‌تر برای مأموریت‌های سرنشین‌دار آینده به مریخ هموار می‌کند.
