۲۶ کشور بزرگ صادرکننده نفت جهان در سال ۲۰۲۵؛ آمریکا اول شد و ایران در رتبه دهم قرار گرفت + اینفوگرافی

نفت همچنان یکی از مهم‌ترین کالاهای راهبردی در اقتصاد جهان است و تجارت بین‌المللی آن نقش تعیین‌کننده‌ای در بازار انرژی، قیمت سوخت و روابط اقتصادی کشورها دارد. در سال ۲۰۲۵ نیز آمریکا با اختلاف قابل توجهی در صدر فهرست بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان قرار گرفت و پس از آن عربستان سعودی و روسیه جایگاه‌های دوم و سوم را به خود اختصاص دادند.

بر اساس آمار گزارش سالانه آماری اوپک در سال ۲۰۲۶، ایالات متحده به‌طور متوسط روزانه بیش از ۱۰.۷ میلیون بشکه نفت و محصولات نفتی صادر کرده است. عربستان سعودی با حدود ۷.۹ میلیون بشکه در روز در رتبه دوم قرار دارد و روسیه نیز با صادرات روزانه ۶.۶ میلیون بشکه، سومین صادرکننده بزرگ نفت جهان محسوب می‌شود.

اما جایگاه ایران در این رتبه‌بندی کجاست؟ کدام کشورها بیشترین سهم را از تجارت جهانی نفت دارند و چرا مناطقی مانند خاورمیانه و آمریکای شمالی همچنان نقش مهمی در تأمین انرژی جهان ایفا می‌کنند؟ در این گزارش، آمار ۲۶ کشور بزرگ صادرکننده نفت در سال ۲۰۲۵ و سهم مناطق مختلف جهان از صادرات نفت را بررسی می‌کنیم.

فهرست بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان در سال ۲۰۲۵

بررسی آمار صادرات نفت کشورها نشان می‌دهد که آمریکا، عربستان سعودی و روسیه فاصله قابل توجهی با بسیاری از رقبای خود دارند. مجموع صادرات این سه کشور به حدود ۲۵.۳ میلیون بشکه در روز می‌رسد؛ رقمی که نزدیک به یک‌سوم صادرات ناخالص جهانی نفت و محصولات نفتی را تشکیل می‌دهد.

در ادامه، رتبه‌بندی ۲۶ کشور بزرگ صادرکننده نفت جهان بر اساس حجم صادرات روزانه و سهم آن‌ها از کل صادرات جهانی را مشاهده می‌کنید.

منبع: گزارش سالانه آماری اوپک در سال ۲۰۲۶؛ ارقام مربوط به صادرات نفت و محصولات نفتی در سال ۲۰۲۵ هستند. اعداد به دلیل گرد کردن ممکن است اختلاف جزئی داشته باشند.

آمریکا؛ بزرگ‌ترین صادرکننده نفت جهان

ایالات متحده با صادرات روزانه ۱۰ میلیون و ۷۱۴ هزار بشکه نفت و محصولات نفتی، رتبه نخست این فهرست را در اختیار دارد. سهم آمریکا از صادرات ناخالص جهانی حدود ۱۴ درصد است؛ رقمی که این کشور را بالاتر از عربستان سعودی و روسیه قرار می‌دهد.

یکی از مهم‌ترین عوامل تقویت جایگاه آمریکا در بازار جهانی نفت، گسترش تولید نفت شیل در دو دهه اخیر است. پیشرفت فناوری‌های حفاری افقی و شکست هیدرولیکی امکان استخراج نفت از سازندهای سنگی متراکم را افزایش داد و ظرفیت تولید این کشور را به شکل چشمگیری تغییر داد.

از سوی دیگر، لغو بخش عمده محدودیت‌های صادرات نفت خام آمریکا در سال ۲۰۱۵ به تولیدکنندگان این کشور اجازه داد دسترسی گسترده‌تری به بازارهای بین‌المللی پیدا کنند. ترکیب افزایش تولید، زیرساخت‌های گسترده انرژی و توسعه تجارت نفت، زمینه را برای رشد صادرات آمریکا فراهم کرد.

البته باید توجه داشت که رتبه نخست آمریکا در صادرات به معنای آن نیست که این کشور تمام نفت موردنیاز خود را تولید می‌کند یا واردات نفت ندارد. آمریکا هم‌زمان یکی از بازیگران بزرگ تولید، واردات، پالایش و صادرات نفت در جهان است.

عربستان سعودی و روسیه؛ رقبای اصلی آمریکا

عربستان سعودی با صادرات روزانه حدود ۷.۹ میلیون بشکه در رتبه دوم بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان قرار دارد. نفت همچنان یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد این کشور است و صادرات آن نقش مهمی در درآمدهای دولتی و جایگاه عربستان در بازار انرژی دارد.

این کشور با برخورداری از میدان‌های نفتی بزرگ، هزینه نسبتاً پایین تولید در بسیاری از میدان‌ها و زیرساخت‌های گسترده صادراتی، توانایی عرضه حجم بالایی از نفت به بازارهای جهانی را دارد. شبکه خطوط لوله، پایانه‌های صادراتی و سرمایه‌گذاری در صنعت پالایش نیز به تقویت موقعیت عربستان کمک کرده‌اند.

روسیه با صادرات روزانه ۶.۶ میلیون بشکه در رتبه سوم قرار گرفته است. بخش مهمی از جایگاه این کشور در تجارت نفت به ظرفیت تولید، زیرساخت‌های انتقال انرژی و شبکه تجاری گسترده آن مربوط می‌شود. با وجود تحولات ژئوپلیتیکی و محدودیت‌های تجاری سال‌های اخیر، روسیه همچنان یکی از بازیگران اصلی بازار جهانی نفت به شمار می‌رود.

در مجموع، آمریکا، عربستان سعودی و روسیه حدود ۳۳ درصد از صادرات ناخالص جهانی نفت و محصولات نفتی را به خود اختصاص داده‌اند.

کانادا و امارات در جمع پنج صادرکننده برتر نفت

کانادا با صادرات روزانه حدود ۴.۱ میلیون بشکه در رتبه چهارم قرار دارد. این کشور از منابع قابل توجه نفتی، به‌ویژه نفت ماسه‌ای، برخوردار است و بخش مهمی از صادرات آن به بازار آمریکا اختصاص پیدا می‌کند. نزدیکی جغرافیایی دو کشور و ارتباط زیرساخت‌های انرژی آن‌ها، در شکل‌گیری این جریان تجاری نقش مهمی دارد.

امارات متحده عربی نیز با صادرات روزانه ۳.۹ میلیون بشکه، پنجمین صادرکننده بزرگ نفت جهان است. موقعیت جغرافیایی این کشور در خلیج فارس، دسترسی به مسیرهای مهم دریایی و سرمایه‌گذاری در صنعت انرژی به حفظ جایگاه آن در تجارت جهانی نفت کمک کرده است.

پس از امارات، عراق با ۳.۴ میلیون بشکه در روز در رتبه ششم قرار دارد. کویت و برزیل نیز با صادرات روزانه حدود ۲.۴ و ۲.۳ میلیون بشکه، در میان ده کشور نخست این رتبه‌بندی دیده می‌شوند.

رتبه ایران در صادرات نفت جهان؛ جایگاه دهم با سهم ۲.۷ درصدی

بر اساس آمار ارائه‌شده در این رتبه‌بندی، ایران با صادرات روزانه حدود ۲ میلیون و ۸۳ هزار بشکه نفت و محصولات نفتی در رتبه دهم بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان قرار دارد. سهم ایران از مجموع صادرات ناخالص جهانی در این داده‌ها حدود ۲.۷ درصد اعلام شده است.

ایران از منابع بزرگ نفت و گاز برخوردار است و صنعت نفت آن از نظر تولید، پالایش و صادرات اهمیت راهبردی دارد. با این حال، شرایط تحریم‌ها، محدودیت‌های مالی و بانکی و دشواری دسترسی به برخی بازارها می‌توانند بر مسیرهای صادراتی و شیوه تجارت نفت کشور تأثیر بگذارند.

نکته مهم این است که ارقام این جدول صرفاً به صادرات نفت خام ایران محدود نمی‌شوند و محصولات نفتی را نیز در بر می‌گیرند. بنابراین برای بررسی دقیق عملکرد صنعت نفت ایران باید میان تولید نفت خام، صادرات نفت خام، صادرات فرآورده‌های نفتی و صادرات خالص تمایز قائل شد.

همچنین آمار گزارش‌شده در این رتبه‌بندی لزوماً به معنای آن نیست که تمام محموله‌ها مستقیماً از کشور مبدأ به مصرف‌کننده نهایی رسیده‌اند؛ زیرا در تجارت جهانی نفت، صادرات مجدد و انتقال محموله‌ها میان مراکز تجاری نیز نقش دارند.

چرا هلند و سنگاپور در فهرست صادرکنندگان بزرگ نفت هستند؟

یکی از نکات جالب در جدول صادرکنندگان نفت سال ۲۰۲۵، حضور کشورهایی مانند هلند و سنگاپور است؛ کشورهایی که بیشتر به‌عنوان مراکز تجاری، حمل‌ونقل و پالایش شناخته می‌شوند تا تولیدکنندگان بزرگ نفت خام.

هلند با صادرات روزانه حدود ۲.۱ میلیون بشکه در رتبه نهم قرار گرفته و سنگاپور نیز با حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز رتبه سیزدهم را به خود اختصاص داده است.

دلیل این جایگاه را باید در ماهیت آمار صادرات جست‌وجو کرد. ارقام این رتبه‌بندی فقط نفت خام تولیدشده در داخل هر کشور را نشان نمی‌دهند، بلکه محصولات نفتی و صادرات ناخالص را نیز شامل می‌شوند. در نتیجه، کشورهایی که پالایشگاه‌های بزرگ، بنادر مهم یا شبکه‌های گسترده تجارت و توزیع نفت دارند، ممکن است حجم صادرات بالایی ثبت کنند.

برای مثال، نفت خام واردشده به یک مرکز پالایشی می‌تواند پس از تبدیل شدن به بنزین، گازوئیل یا سایر فرآورده‌ها دوباره به کشورهای دیگر صادر شود. این جریان تجاری در آمار صادرات ناخالص ثبت می‌شود، حتی اگر نفت خام اولیه در همان کشور تولید نشده باشد.

به همین دلیل، رتبه‌بندی صادرات نفت را نباید به‌تنهایی معیاری برای مقایسه میزان تولید نفت کشورها در نظر گرفت.

خاورمیانه بزرگ‌ترین منطقه صادرکننده نفت جهان است

اگر به جای کشورها، مناطق جغرافیایی را مقایسه کنیم، خاورمیانه در سال ۲۰۲۵ با صادرات روزانه حدود ۲۲.۴ میلیون بشکه نفت و محصولات نفتی در رتبه نخست قرار می‌گیرد. این میزان معادل ۲۹.۲ درصد از کل صادرات جهانی است.

ذخایر گسترده نفتی، میدان‌های بزرگ و زیرساخت‌های صادراتی از مهم‌ترین دلایل جایگاه خاورمیانه در بازار انرژی هستند. این منطقه همچنین به مسیرهای دریایی مهمی دسترسی دارد که انتقال نفت به بازارهای آسیا و سایر نقاط جهان را امکان‌پذیر می‌کنند.

عربستان سعودی بزرگ‌ترین صادرکننده منطقه است و عراق، امارات متحده عربی، کویت، ایران و دیگر کشورهای تولیدکننده نیز در تأمین نفت بازارهای بین‌المللی نقش دارند.

در ادامه، سهم مناطق مختلف جهان از صادرات نفت و محصولات نفتی در سال ۲۰۲۵ را مشاهده می‌کنید.

منبع: گزارش سالانه آماری اوپک در سال ۲۰۲۶. ممکن است مجموع ارقام به دلیل گرد کردن اندکی متفاوت باشد.

اروپا و آمریکای شمالی؛ دو قطب مهم تجارت جهانی نفت

اروپا با صادرات روزانه حدود ۱۶.۱ میلیون بشکه و سهم ۲۱ درصدی از کل جهان، در رتبه دوم مناطق صادرکننده نفت قرار دارد. آمریکای شمالی نیز با صادرات روزانه حدود ۱۵.۷ میلیون بشکه، سهمی معادل ۲۰.۵ درصد دارد.

این ارقام نشان می‌دهند که صادرات نفت جهان فقط به مناطق دارای ذخایر عظیم نفت خام محدود نیست. در اروپا، مراکز پالایش، بنادر و شبکه‌های تجاری بین‌المللی در جریان صادرات محصولات نفتی نقش مهمی دارند. آمریکای شمالی نیز به لطف تولید گسترده آمریکا و کانادا و زیرساخت‌های انرژی خود، یکی از قطب‌های اصلی تجارت نفت محسوب می‌شود.

در مقابل، آسیا و اقیانوسیه با صادرات روزانه ۱۰.۹ میلیون بشکه، حدود ۱۴.۲ درصد از کل صادرات جهانی را به خود اختصاص داده است. آفریقا و آمریکای مرکزی و جنوبی نیز به‌ترتیب سهمی معادل ۷.۹ و ۷.۳ درصد دارند.

تقریباً نیمی از صادرات نفت جهان متعلق به خاورمیانه و آمریکای شمالی است

یکی از مهم‌ترین نتایج این آمار، تمرکز بالای صادرات نفت در دو منطقه خاورمیانه و آمریکای شمالی است. این دو منطقه در مجموع روزانه حدود ۳۸ میلیون بشکه نفت و محصولات نفتی صادر کرده‌اند که معادل نزدیک به ۴۹.۷ درصد از صادرات ناخالص جهان است.

چنین تمرکزی نشان می‌دهد که اختلال در تولید، زیرساخت‌های انتقال یا مسیرهای حمل‌ونقل این مناطق می‌تواند پیامدهایی فراتر از بازارهای داخلی داشته باشد. تغییر در جریان صادرات نفت ممکن است بر هزینه تأمین انرژی، قیمت فرآورده‌ها و تصمیم‌های تجاری کشورهای واردکننده تأثیر بگذارد.

با این حال، میزان تأثیر هر کشور یا منطقه بر قیمت جهانی نفت تنها به حجم صادرات وابسته نیست. نوع نفت، ظرفیت مازاد تولید، سطح تقاضا، ذخایر تجاری، هزینه حمل‌ونقل و شرایط سیاسی و اقتصادی نیز در تعیین قیمت‌ها نقش دارند.

آسیا و اقیانوسیه؛ مقصد اصلی واردات نفت جهان

در سمت دیگر بازار، آسیا و اقیانوسیه بزرگ‌ترین منطقه واردکننده نفت جهان به شمار می‌رود. طبق آمار ارائه‌شده در گزارش، این منطقه ۵۰.۱ درصد از واردات نفت جهان را دریافت می‌کند؛ موضوعی که اهمیت ارتباط تجاری میان تولیدکنندگان نفت خاورمیانه و بازارهای مصرفی آسیا را نشان می‌دهد.

رشد تقاضای انرژی، فعالیت گسترده صنایع، حمل‌ونقل و نیاز پالایشگاه‌ها به نفت خام و فرآورده‌های نفتی از عوامل مهم جایگاه آسیا در بازار جهانی انرژی هستند.

این الگو همچنین نشان می‌دهد که تجارت نفت شبکه‌ای جهانی و به‌هم‌پیوسته است. نفت ممکن است در یک منطقه تولید شود، در منطقه‌ای دیگر پالایش شود و در نهایت به بازار مصرفی در قاره‌ای متفاوت برسد.

تفاوت صادرات ناخالص و صادرات خالص نفت چیست؟

برای درک درست رتبه‌بندی بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان، باید تفاوت میان صادرات ناخالص و صادرات خالص را در نظر گرفت.

صادرات ناخالص مجموع محموله‌هایی است که از یک کشور به خارج ارسال می‌شوند، بدون آنکه واردات همان کشور از آن کسر شود. این شاخص می‌تواند صادرات مجدد، محصولات نفتی پالایش‌شده و برخی جریان‌های تجاری دیگر را نیز شامل شود.

در مقابل، صادرات خالص از کسر واردات از صادرات به دست می‌آید. این معیار تصویر متفاوتی از جایگاه تجاری کشورها ارائه می‌کند؛ زیرا یک کشور ممکن است هم‌زمان حجم زیادی نفت صادر و مقدار قابل توجهی نفت خام یا فرآورده وارد کند.

به همین دلیل، قرار گرفتن آمریکا در رتبه نخست صادرات ناخالص نفت به معنای آن نیست که این کشور الزاماً بزرگ‌ترین صادرکننده خالص نفت در جهان است. همچنین رتبه کشورهایی مانند هلند و سنگاپور تا حدی به فعالیت‌های پالایشی و تجاری آن‌ها وابسته است.

کلام آخر؛ کدام کشورها بازار جهانی نفت را در اختیار دارند؟

آمار صادرات نفت جهان در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که آمریکا با صادرات روزانه بیش از ۱۰.۷ میلیون بشکه در رتبه نخست قرار دارد. عربستان سعودی و روسیه نیز با فاصله در جایگاه‌های دوم و سوم هستند و سه کشور نخست در مجموع حدود یک‌سوم صادرات ناخالص جهانی نفت و محصولات نفتی را به خود اختصاص داده‌اند.

ایران نیز بر اساس داده‌های این رتبه‌بندی، با صادرات روزانه حدود ۲.۱ میلیون بشکه در رتبه دهم قرار گرفته است. در سطح منطقه‌ای، خاورمیانه بزرگ‌ترین سهم را از صادرات جهانی دارد و پس از آن اروپا و آمریکای شمالی قرار می‌گیرند.

با این حال، برای تفسیر درست این اعداد باید توجه داشت که آمار مورد استفاده، نفت خام و محصولات نفتی را در کنار هم محاسبه می‌کند و صادرات ناخالص را بدون کسر واردات نشان می‌دهد. بنابراین این رتبه‌بندی تصویری از حجم تجارت نفت و فرآورده‌های آن ارائه می‌کند، نه صرفاً میزان تولید نفت خام هر کشور.

در نهایت، بازار جهانی نفت تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل از جمله تولید، تقاضا، ظرفیت پالایش، مسیرهای انتقال، شرایط ژئوپلیتیکی و سیاست‌های انرژی کشورها قرار دارد. آمار صادرات یکی از شاخص‌های مهم برای شناخت این بازار است، اما برای ارزیابی کامل قدرت انرژی کشورها باید در کنار سایر داده‌های صنعت نفت بررسی شود.

منبع آماری: گزارش سالانه آماری اوپک در سال ۲۰۲۶؛ داده‌های صادرات نفت و محصولات نفتی در سال ۲۰۲۵.