10 کتاب چندجلدی مشهور برای کلاسیک خوانی

اگر تا به حال جلوی قفسه کتاب ایستاده‌اید، یک رمان ضخیم کلاسیک را برداشته‌اید، وزنش را در دست احساس کرده‌اید و بعد بی‌صدا سر جایش گذاشته‌اید، بدانید که تنها نیستید. بهانه همیشه یکی است: «وقتی داشته باشم می‌خوانمش.» اما آن وقت هرگز نمی‌رسد و آن شاهکارها همان‌طور دست‌نخورده روی قفسه می‌مانند.

راستش سخت‌ترین بخش کلاسیک‌خوانی نه خودِ خواندن، بلکه شروع کردن است. دقیقاً به همین دلیل در مجله ویانامگ تصمیم گرفتیم به پرسش کلاسیک‌خوانی را از کجا شروع کنیم پاسخ بدهیم و ده کتاب چندجلدی مشهور ادبیات جهان را معرفی کنیم که هر دقیقه‌ای که برایشان صرف کنید ارزشش را دارد.

شاید بپرسید چرا چندجلدی؟ چون کلاسیک‌های بزرگ اغلب یک‌جلدی نیستند. نویسنده فرصت یافته تا جهانش را کامل بسازد، شخصیت‌ها را عمیق کند و شما را در دنیایش گرفتار کند. وقتی جلد اول را می‌بندید دیگر نمی‌خواهید از آن دنیا بیرون بیایید. البته قرار نیست با سنگین‌ترین رمان تاریخ شروع کنید؛ معرفی‌ها در این مطلب از آشناترین و دردسترس‌ترین کتاب‌ها آغاز می‌شود تا قدم‌به‌قدم با دنیای کلاسیک‌ها دوست شوید.

برای هر کتاب دو پاراگراف نقد و نظر و یک پاراگراف خلاصه داستان بدون اسپویل آورده‌ایم تا تصمیم‌گیری برای شما آسان‌تر باشد. اگر همیشه دلتان کلاسیک‌خوانی را خواسته اما نمی‌دانستید از کجا شروع کنید، این مطلب ویانامگ دقیقاً برای شماست.

معرفی ۱۰ کتاب چندجلدی مشهور

۱. کتاب جنگ و صلح لئون تولستوی

«جنگ و صلح» برای بسیاری از ما اسمی است که بیشتر از آنکه خوانده باشیمش، شنیده‌ایمش. چهار جلد، صدها شخصیت، اسم‌های روسی طولانی و شهرت سنگینش باعث می‌شود همه مدام تعویقش بیندازیم. اما وقتی بالاخره شروع می‌کنید، می‌فهمید چرا خیلی‌ها آن را بزرگ‌ترین رمان تاریخ ادبیات جهان می‌دانند.

«جنگ و صلح» تنها یک رمان جنگی نیست؛ کتابی است درباره زندگی در سایه جنگ، درباره عشق‌هایی که جنگ قطعشان می‌کند، آرزوهایی که دود می‌شوند و آدم‌هایی که با دنیای تغییرکرده کنار می‌آیند یا نمی‌آیند.

تولستوی در این رمان خانواده‌های اشرافی روسیه را در برابر حمله ناپلئون قرار می‌دهد و از میان آن‌ها نگاه حکیمانه‌اش را درباره تاریخ بیان می‌کند. نظریه‌اش جالب است: تاریخ را قهرمانان تنها نمی‌سازند، بلکه نیروهای ناخودآگاه یک ملت و میلیون‌ها تصمیم کوچک رقم می‌زنند.

ترکیب شگفت‌انگیز داستان‌گویی زنده با تحلیل تاریخی‌فلسفی از کتاب اثری می‌سازد که در هیچ ژانر ثابتی جای نمی‌گیرد. بله، گاهی فصل‌های فلسفی کُند پیش می‌روند، اما لحظه‌ای که دنیای تولستوی شما را می‌گیرد، دیگر رها نمی‌کند.

خلاصه داستان: داستان در مهمانی‌های اشرافی سن‌پترزبورگ اوایل قرن نوزدهم آغاز می‌شود. چند خانواده محوری داریم: خانواده روستوف با دختر سرزنده‌شان ناتاشا، پیر بزوخوف که به‌تازگی ثروت عظیمی به ارث برده، و آندره بلکونسکی از خانواده‌ای اشرافی که در جستجوی معنایی برای زندگی است. حمله ناپلئون به روسیه آغاز می‌شود و زندگی همه آن‌ها برای همیشه تغییر می‌کند. عشق، از خودگذشتگی، خیانت و وفاداری در بستر یکی از بزرگ‌ترین جنگ‌های تاریخ با یکدیگر تلاقی می‌کنند.

۲. کتاب برادران کارامازوف اثر داستایفسکی

اگر تولستوی تاریخ را روایت می‌کرد، داستایفسکی روان آدم‌ها را کالبدشکافی می‌کرد. «برادران کارامازوف» رمانی است درباره تقابل ایمان و عقل، فساد و پاکی، و آن تعارض‌های اخلاقی که هرگز پاسخ روشنی ندارند.

جهان داستایفسکی تیره‌تر و سنگین‌تر از تولستوی است؛ او اجتماع را از درون روح افراد می‌سازد و نشان می‌دهد که ظلم و رنج از کجا می‌آیند.

پدر فاسد خانواده کارامازوف پسرانی دارد که یکی بشردوست و اخلاقی است، یکی خردگرا و شکاک، و دیگری شهودی و سرگردان. همین ترکیب انفجاری است که کتاب را به یکی از عمیق‌ترین رمان‌های روانشناختی تاریخ تبدیل می‌کند.

اهمیت این کتاب فراتر از ادبیات است. فروید درباره‌اش مقاله نوشته و فیلسوفان اگزیستانسیالیست مثل کامو و سارتر تحت‌تأثیر آن بوده‌اند. خواندنش دشوارتر از «بینوایان» یا حتی «جنایت و مکافات» همین نویسنده است، چون لایه‌های فلسفی و الهیاتی دارد که با هر بار خواندن عمیق‌تر می‌شوند.

اما اگر برای کلاسیک‌خوانی آمادگی دارید و صبر کافی، پاداش این کتاب بی‌نظیر است. برای شروع کلاسیک‌خوانی، شاید اولین انتخاب نباشد، اما قطعاً نباید از فهرستتان خارج شود.

خلاصه داستان: فئودور پاولویچ کارامازوف مردی پست و فاسد است که سه پسر دارد و یک فرزند نامشروع که همه می‌دانند اما کسی نمی‌گوید. پدر و پسر بزرگ‌تر بر سر پول و یک زن به تقابل می‌رسند. وقتی پدر به شکلی مرموز کشته می‌شود، تمام خانواده در گردابی از اتهام، عذاب وجدان و جستجوی حقیقت فرو می‌روند و هر برادر از راه خود به پاسخ‌هایی متفاوت می‌رسد که شاید هیچ‌کدام کامل نباشند.

۳. رمان بینوایان اثر ویکتور هوگو

«بینوایان» احتمالاً مشهورترین رمان فرانسوی تاریخ است و دلیلش ساده است: داستانی درباره فقر، بی‌عدالتی، رستگاری و عشق که صدها سال بعد هم تازه می‌ماند. ویکتور هوگو این اثر پنج‌جلدی را با یک طرح دادگاهی در ذهن نوشت؛ متهم اصلی جامعه‌ای است که فقر را خلق می‌کند و بعد فقیر را مجرم می‌نامد.

قهرمان داستان، ژان والژان، مردی است که به خاطر دزدیدن یک نان زندانی شده و تمام عمرش را در سایه آن گذشته سپری می‌کند. همراه او می‌شوید تا ببینید آیا انسان واقعاً می‌تواند از گذشته‌اش فرار کند.

هوگو در «بینوایان» فقط داستان نمی‌گوید؛ فرانسه قرن نوزدهم را در تمام ابعادش تصویر می‌کند: از زندان‌ها تا میدان‌های نبرد، از گتوهای پاریس تا راهروهای قدرت. بازرس ژاور، مردی که تمام وجودش وقف قانون است، در برابر والژان می‌ایستد و این تقابل نمادین میان قانون و رحمت یکی از زیباترین محورهای رمان است.

کتاب گاهی توصیفات طولانی دارد، هوگو عاشق پرانتزهای چندصفحه‌ای است، اما صبر کنید؛ هر فصل اضافه در نهایت به درک عمیق‌تر داستان کمک می‌کند. اگر تازه می‌خواهید بدانید کلاسیک‌خوانی را از کجا شروع کنیم، «بینوایان» یکی از بهترین نقاط شروع است.

خلاصه داستان: ژان والژان پس از سال‌ها زندان آزاد می‌شود اما هیچ‌کس او را نمی‌پذیرد. یک کشیش مهربان پناهش می‌دهد و والژان تصمیم می‌گیرد زندگی تازه‌ای آغاز کند. سال‌ها بعد تحت نام دیگری به شهردار ثروتمندی تبدیل می‌شود، اما بازرس ژاور هنوز به دنبال اوست. در این میان دخترکی به نام کوزت وارد زندگی‌اش می‌شود و در بستر قیام‌های خونین پاریس، والژان باید میان حفظ آرامش خود و محافظت از کوزت انتخاب کند.

۴. رمان بربادرفته اثر مارگارت میچل

اگر فیلم «بربادرفته» را دیده‌اید باید بدانید کتابش ده برابر بیشتر لذت دارد. فیلم تنها خط اصلی داستان را برداشته و جزئیات غنی مارگارت میچل در آن نیست.

«بربادرفته» در کنار یک عاشقانه درخشان، رمانی تاریخی است که جنگ داخلی آمریکا را با چنان دقت و حسی تصویر می‌کند که باور نمی‌کنید نویسنده‌اش آن روزها را ندیده. میچل کتاب را در ۱۹۳۶ منتشر کرد و بر اساس روایت‌های سینه‌به‌سینه خانواده و همسایگان آتلانتایی‌اش نوشت.

بخش مهمی از اهمیت کتاب تصویر حماسی‌اش از فروپاشی یک دنیاست. اما بخش دیگر سنت‌شکنی است: اسکارلت اوهارا در دنیایی که از زن انتظار سکوت و تسلیم دارد، ایستادگی می‌کند. این شخصیت آزاردهنده، خودخواه و سرسخت یکی از ماندگارترین قهرمانان زن ادبیات جهان شده.

انتقادهای جدی درباره روایت برده‌داری در کتاب وارد است و حق دارند، اما این نقص‌ها ارزش ادبی رمان را کم نمی‌کنند. برای کسی که فکر می‌کند کلاسیک‌خوانی را از کجا شروع کند و به داستان‌های پرکشش تاریخی علاقه دارد، «بربادرفته» انتخابی دردسترس و جذاب است.

خلاصه داستان: اسکارلت، دختر خانواده ثروتمند جنوبی، عاشق اشلی ویلکز است اما در مهمانی می‌فهمد او با دختر عمه‌اش ازدواج می‌کند. در همان مهمانی مردی به نام رت باتلر حرف‌هایش را می‌شنود. جنگ داخلی آمریکا شروع می‌شود، خانه‌ها و دارایی‌ها از بین می‌روند و اسکارلت ناگزیر است برای حفظ زمین و خانواده‌اش بجنگد. رابطه پیچیده و پرتنش او با رت باتلر در بستر این جنگ شکل می‌گیرد و هر دو هرگز آنچه واقعاً می‌خواهند را به‌درستی نمی‌گویند.

۵. کتاب خانواده تیبو اثر روژه مارتن دوگار

«خانواده تیبو» یکی از آن کلاسیک‌هایی است که کمتر درباره‌اش شنیده‌ایم، اما وقتی می‌خوانیمش تعجب می‌کنیم چرا این‌قدر ناشناخته مانده. روژه مارتن دوگار، نویسنده فرانسوی، برای این مجموعه جایزه نوبل ادبیات ۱۹۳۷ را گرفت و به حق.

رمان درباره دو خانواده فرانسوی است که در تقابل سنت و تجدد، جنگ و صلح، و تحولات اوایل قرن بیستم گرفتار می‌شوند. نقطه قوت کتاب شخصیت‌پردازی دقیق و روایت آرام و صبورانه‌اش است؛ دوگار عجله ندارد و جهانش را لایه‌لایه می‌سازد.

محور اصلی رمان دو برادر هستند: آنتوان تیبو، پزشکی آرام و منطقی که سعی می‌کند در چارچوب موجود زندگی کند، و ژاک تیبو، برادر کوچک‌تر که عصیانگر و ایده‌آلیست است و دنیا را آن‌طور که هست نمی‌تواند بپذیرد. این تقابل نمادی از کشمکش‌های بزرگ‌تر آن دوران است.

کتاب ترجمه‌های فارسی زیادی ندارد و یافتنش کمی دشوار است، اما برای کسی که دنبال کلاسیک‌های خانوادگی و اجتماعی می‌گردد و می‌خواهد بداند کلاسیک‌خوانی را از کجا شروع کند، این مجموعه اثری منحصربه‌فرد است.

خلاصه داستان: خانواده تیبو در پاریس اوایل قرن بیستم زندگی می‌کند. پدر خانواده مردی سخت‌گیر و مذهبی است که پسرانش را با آهن و اراده تربیت کرده. ژاک در نوجوانی عصیان می‌کند و فرار می‌کند؛ آنتوان می‌ماند و راه خودش را می‌رود. مسیر این دو برادر در میان جنگ جهانی اول، بحران‌های سیاسی اروپا، عشق‌های نافرجام و جستجوی معنا از هم جدا می‌شود، اما هرگز کاملاً قطع نمی‌شود.

۶. رمان ژوزف بالسامو اثر الکساندر دوما

الکساندر دوما استاد داستان‌گویی ماجراجویانه است و «ژوزف بالسامو» یکی از جذاب‌ترین کارهایش. کتاب درباره کالیوسترو، ماجراجو و شعبده‌باز مرموز ایتالیایی است که در آستانه انقلاب فرانسه در دربارهای اروپا می‌چرخد و درگیر توطئه‌های سیاسی می‌شود.

دوما در این کتاب مثل همیشه ترکیبی از عشق، قدرت، راز و تاریخ ساخته و خواننده را از همان صفحه اول با خودش می‌برد. سبکش سریع، دراماتیک و بی‌رحمانه سرگرم‌کننده است.

«ژوزف بالسامو» مقدمه مجموعه بزرگ «یادبودهای یک پزشک» است و در آن می‌توانید بذر بسیاری از وقایع انقلاب فرانسه را ببینید. دوما در رمان‌های تاریخی‌اش با تاریخ آزادانه رفتار می‌کند، اما این آزادی به ضرر داستان نیست؛ برعکس، جهانی می‌سازد که هم تاریخی است هم خیالی و در هر دو ریشه دارد.

برای کسی که می‌خواهد کلاسیک‌خوانی را از کجا شروع کند و به داستان‌های پرکشش، پر از توطئه و شخصیت‌های رنگارنگ علاقه دارد، «ژوزف بالسامو» انتخابی هیجان‌انگیز است.

خلاصه داستان: ژوزف بالسامو، معروف به کالیوسترو، مردی با گذشته‌ای مرموز و توانایی‌هایی خارق‌العاده است که در اروپای پیش از انقلاب فرانسه سفر می‌کند. او راهش را به دربار فرانسه باز می‌کند، با اشراف و سیاست‌مداران پیوند می‌زند و رازهایی کشف می‌کند که می‌توانند نظم سیاسی اروپا را زیر و رو کنند. در میان توطئه‌های پیچیده، عشق و خیانت هم حضور دارند و بالسامو در تمام کتاب در مرز باریک میان قهرمان و ضدقهرمان حرکت می‌کند.

۷. رمان ارباب حلقه‌ها اثر تالکین

شاید عجیب به نظر برسد که یک رمان فانتزی در فهرست کلاسیک‌های جهان جای بگیرد، اما «ارباب حلقه‌ها» به خودی خود کلاسیک شده؛ نه به خاطر فیلم‌هایش، بلکه به خاطر عمق و غنای جهانی که تالکین از صفر ساخته.

او برای سرزمین میانی زبان، تاریخ، اسطوره و فرهنگ اختراع کرد و این عمق است که رمان را از یک داستان ماجراجویانه صرف فراتر می‌برد. در دل ماجرایی برای نابودی یک حلقه، از دوستی، از اثر فسادکننده قدرت و از مقاومت در برابر تاریکی حرف می‌زند.

«ارباب حلقه‌ها» نسل‌ها از نویسندگان، فیلم‌سازان و بازی‌سازان را تحت‌تأثیر قرار داده. فانتزی مدرن بدون آن وجود نداشت. ترجمه‌های متعددی از کتاب به فارسی وجود دارد و فیلم‌های پیتر جکسون هم از بهترین اقتباس‌های تاریخ سینما هستند، اما کتاب جزئیاتی دارد که هیچ اقتباسی نمی‌تواند آن را بازتولید کند.

برای کسی که دنبال پاسخ این سؤال است که کلاسیک‌خوانی را از کجا شروع کند و به داستان‌های حماسی علاقه دارد، این رمان گزینه‌ای است که هیچ‌وقت پشیمان نمی‌شوید.

خلاصه داستان: فرودو بگینز، هابیت کوچک و آرام، حلقه‌ای قدرتمند از عمویش به ارث می‌برد؛ حلقه‌ای که باید نابود شود و تنها راه، بردن آن به کوه هلاکت در قلب سرزمین سائورون تاریک است. گروهی از هابیت‌ها، انسان‌ها، الف‌ها و کوتوله‌ها همراه فرودو می‌شوند و سفر خطرناکی آغاز می‌کنند. در مسیر، جنگ، فریب، فداکاری و آزمون‌هایی پیش می‌آیند که هیچ‌کدام از همراهان را همان‌طور که بودند باقی نمی‌گذارند.

۸. کتاب میدل مارچ اثر جورج الیوت

ویرجینیا وولف «میدل مارچ» را یکی از معدود رمان‌های انگلیسی نوشته‌شده برای بزرگسالان خوانده. جورج الیوت، نام مستعار ماری آن اوانز، در این رمان چهارجلدی زندگی یک شهر کوچک انگلیسی را در دوران اصلاحات اجتماعی تصویر کرده.

کتاب درباره ازدواج، آرمان‌گرایی، جاه‌طلبی و لحظه‌ای است که آرزوها با دیوار واقعیت برخورد می‌کنند. شخصیت‌ها چندبعدی و واقعی‌اند؛ هیچ‌کدام صرفاً قهرمان یا ضدقهرمان نیستند.

الیوت در این کتاب نشان می‌دهد بزرگ‌ترین درام‌ها همیشه در میدان جنگ نیستند؛ گاهی در اتاق نشیمن یک خانه کوچک اتفاق می‌افتند. داستان درباره آرمان‌گرایی جوانی است که با واقعیت روبرو می‌شود و درباره عشقی که انتظارات اجتماعی آن را پیچیده می‌کند.

سبک الیوت هوشمندانه و تحلیلی است و گاهی روایت کُند پیش می‌رود، اما صبوری با این کتاب پاداش بزرگی دارد. برای خواننده‌ای که دنبال بهترین نقطه شروع در بین کلاسیک‌های روانشناختی و اجتماعی است، «میدل مارچ» اثری بی‌نظیر است.

خلاصه داستان: در شهر کوچک میدل مارچ انگلستان، دوروتیا بروک زن جوان و آرمان‌گرا با مردی مسن‌تر و دانشمند ازدواج می‌کند به این امید که در کارهایش شریک شود. در همان شهر، لیدگیت پزشک جوانی می‌رسد که می‌خواهد پزشکی را اصلاح کند. مسیر این دو در شهری پر از شایعه، پیش‌داوری و فشار اجتماعی به هم می‌رسد و هر دو باید با واقعیتی کنار بیایند که آرزوهایشان را محدود می‌کند.

۹. رمان دن آرام اثر میخاییل شولوخوف

«دن آرام» یکی از بزرگ‌ترین رمان‌های قرن بیستم است و شولوخوف برایش در ۱۹۶۵ جایزه نوبل ادبیات گرفت. این مجموعه چهارجلدی زندگی قزاق‌های رود دان در جنوب روسیه را در دوران جنگ جهانی اول، انقلاب بلشویکی و جنگ داخلی روسیه روایت می‌کند.

شولوخوف طبیعت، زمین، اسب‌ها و رابطه قزاق‌ها با سرزمینشان را با شعر و دقتی شگفت‌انگیز تصویر می‌کند. صدای نثرش آرام و پرطمطراق است، مثل همان رود دانی که نامش در عنوان رمان آمده.

تقابل قزاق‌های سنتی با انقلابی که همه چیز را زیر و رو می‌کند، محور اصلی رمان است. شولوخوف مثل تولستوی تاریخ را در دل زندگی روزمره روایت می‌کند، اما سبکش صمیمی‌تر و خشن‌تر است.

قهرمان کتاب، گریگوری ملخوف، مردی است که میان دو دنیا گیر کرده و هیچ‌وقت کاملاً نمی‌تواند انتخاب کند. برای کسی که کلاسیک‌خوانی را از کجا شروع کند و به ادبیات روسی علاقه دارد، «دن آرام» تجربه‌ای است که مدت‌ها همراهش می‌ماند.

خلاصه داستان: گریگوری ملخوف، جوان قزاق و پرانرژی، در آستانه جنگ جهانی اول عاشق آکسینیا زن همسایه می‌شود. جنگ شروع می‌شود و گریگوری به جبهه می‌رود. انقلاب از راه می‌رسد و قزاق‌ها که نه طرف سرخ‌ها می‌توانند باشند و نه سفیدها، در میان آتش گرفتار می‌شوند. گریگوری مدام میان دو طرف در نوسان است و این بلاتکلیفی کم‌کم همه چیزش را از او می‌گیرد.

۱۰. رمان ژان کریستف اثر رومن رولان

«ژان کریستف» یک رمان ده‌جلدی است که رومن رولان طی سال‌های ۱۹۰۴ تا ۱۹۱۲ منتشر کرد و همین کتاب بود که او را در ۱۹۱۵ به جایزه نوبل ادبیات رساند.

رمان زندگی ژان کریستف کرافت، موسیقیدان آلمانی‌تباری است که از کودکی در محیطی فقیر آهنگ‌ساز می‌شود و در مسیر پر از سختی و شکست به دنبال راهی برای بیان هنرش می‌گردد. رولان موسیقی را نه فقط به عنوان هنر، بلکه به عنوان زبانی برای درک جهان روایت می‌کند.

این کتاب در میان کلاسیک‌های این فهرست شاید کمتر شناخته شده باشد، اما برای کسانی که به هنر، موسیقی و مسیر زندگی یک هنرمند علاقه دارند، «ژان کریستف» تجربه‌ای منحصربه‌فرد است.

رولان دوستی میان فرانسوی‌ها و آلمانی‌ها را در آستانه جنگ جهانی اول ترسیم می‌کند و از تفاهم و گفتگوی فرهنگ‌ها دفاع می‌کند. اگر می‌خواهید کلاسیک‌خوانی را از کجا شروع کنید و به دنبال چیزی متفاوت از رمان‌های جنگی و خانوادگی هستید، این رمان موسیقایی مقصد خوبی است.

خلاصه داستان: ژان کریستف در شهر کوچکی در کنار رود راین به دنیا می‌آید. پدربزرگش موسیقیدان است و از همان کودکی استعداد موسیقایی کریستف را تشخیص می‌دهد. کریستف در فقر بزرگ می‌شود، با نظام موسیقی رسمی درگیر می‌شود و ناگزیر آلمان را ترک می‌کند. در پاریس دوستی پیدا می‌کند که زندگی‌اش را تغییر می‌دهد. مسیر از کودکی فقیر تا موسیقیدانی بزرگ، داستان ده جلد رمان است؛ مسیری که پر از زیبایی، درد و آموختن است.