بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان گازوئیل جهان در سال ۲۰۲۵ + اینفوگرافی
بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان گازوئیل جهان در سال ۲۰۲۵ + اینفوگرافی
گازوئیل یکی از مهم‌ترین سوخت‌های مورد استفاده در اقتصاد جهانی است و نقش آن فقط به خودروهای دیزلی محدود نمی‌شود. کامیون‌های حمل‌ونقل، ماشین‌آلات کشاورزی و حتی بخشی از ناوگان دریایی برای جابه‌جایی کالا به این سوخت وابسته هستند. به همین دلیل، میزان تولید و صادرات گازوئیل کشورها می‌تواند تأثیر مستقیمی بر بازار جهانی انرژی و هزینه حمل‌ونقل داشته باشد.
در سال ۲۰۲۵، آمریکا بزرگ‌ترین صادرکننده گازوئیل جهان بود و فاصله قابل‌توجهی با بسیاری از صادرکنندگان دیگر داشت. این جایگاه در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده که بحث درباره احتمال محدود شدن صادرات گازوئیل آمریکا مطرح شده و روسیه نیز پیش‌تر محدودیت‌هایی برای صادرات این سوخت اعمال کرده است.
داده‌های این رتبه‌بندی بر اساس میانگین سالانه اطلاعات ماهانه JODI و OPEC تهیه شده و عملکرد صادراتی کشورهای مختلف در سال ۲۰۲۵ را مقایسه می‌کند.
کدام کشورها بیشترین گازوئیل را صادر می‌کنند؟
آمریکا با میانگین صادرات روزانه ۱.۲۶ میلیون بشکه گازوئیل در سال ۲۰۲۵ در جایگاه نخست قرار گرفت. روسیه با ۷۸۳ هزار و ۴۰۰ بشکه در روز دوم شد و عربستان سعودی نیز با صادرات روزانه ۶۷۸ هزار و ۲۰۰ بشکه در رتبه سوم قرار گرفت.
پس از این سه کشور، هند و کره‌جنوبی قرار دارند که هر دو در سال ۲۰۲۵ بیش از نیم میلیون بشکه گازوئیل در روز صادر کردند و پنج کشور نخست فهرست را تکمیل کردند.
این ارقام نشان می‌دهد که ظرفیت پالایشی و موقعیت جغرافیایی، هر دو نقش مهمی در تبدیل شدن یک کشور به صادرکننده بزرگ گازوئیل دارند.
ظرفیت پالایشی آمریکا چگونه به صادرات گازوئیل کمک می‌کند؟
یکی از مهم‌ترین دلایل قرار گرفتن آمریکا در صدر این فهرست، برخورداری از یک شبکه پالایشی بسیار بزرگ است.
تا ژانویه ۲۰۲۶، آمریکا ۱۳۰ پالایشگاه فعال داشت که مجموع ظرفیت تقطیر نفت خام آنها به حدود ۱۸.۲ میلیون بشکه در روز می‌رسید.
این ظرفیت گسترده به آمریکا اجازه می‌دهد حجم زیادی از نفت خام را فرآوری و انواع مختلف فرآورده‌های نفتی از جمله گازوئیل، بنزین و سوخت جت تولید کند. بخشی از این تولید برای مصرف داخلی و بخشی نیز راهی بازارهای خارجی می‌شود.
هلند، سنگاپور و بلژیک؛ صادرکنندگانی که همه سوختشان تولید داخلی نیست
در میان صادرکنندگان بزرگ گازوئیل، نام کشورهایی مانند هلند، سنگاپور و بلژیک نیز دیده می‌شود. این سه کشور در مجموع حدود ۱۲.۹ درصد از صادرات جهانی گازوئیل را در اختیار دارند.
با این حال، نباید تمام صادرات ثبت‌شده این کشورها را معادل تولید داخلی آنها دانست.
هلند، سنگاپور و بلژیک از مراکز مهم تجاری و انرژی جهان محسوب می‌شوند و بخش قابل‌توجهی از فعالیت آنها به واردات، ذخیره‌سازی، ترکیب و صادرات مجدد سوخت مربوط می‌شود.
به همین دلیل ممکن است میزان گازوئیل صادرشده از این کشورها بسیار بیشتر از میزان تولید پالایشگاه‌های داخلی آنها باشد. در واقع، موقعیت جغرافیایی، زیرساخت‌های بندری و نقش تجاری این کشورها باعث شده آنها به حلقه‌های مهمی در زنجیره جهانی تجارت فرآورده‌های نفتی تبدیل شوند.
نکته: امارات متحده عربی، ایران و عراق به دلیل نبود داده‌های قابل‌مقایسه برای سال ۲۰۲۵، در رتبه‌بندی اصلی قرار نگرفته‌اند.
اروپا بزرگ‌ترین منطقه صادرکننده گازوئیل جهان است
اگر به جای کشورها، مناطق مختلف جهان را با یکدیگر مقایسه کنیم، اروپا در سال ۲۰۲۵ با سهم ۳۵.۳ درصدی از صادرات جهانی گازوئیل در جایگاه نخست قرار می‌گیرد.
البته بخش مهمی از این تجارت مربوط به مبادلات داخلی کشورهای اروپایی است. پالایشگاه‌های کشورهایی مانند آلمان، ایتالیا و اسپانیا بخشی از تولید خود را به کشورهای همسایه ارسال می‌کنند.
روسیه نیز نقش مهمی در این آمار دارد؛ به‌طوری که به‌تنهایی بیش از یک‌چهارم صادرات گازوئیل منطقه اروپا را تشکیل می‌دهد.
با وجود حجم بالای صادرات، اروپا در مجموع واردکننده خالص گازوئیل محسوب می‌شود. به همین دلیل برای تأمین بخشی از نیاز خود به محموله‌هایی از آمریکا، هند و کشورهای خاورمیانه وابسته است.
این موضوع نشان می‌دهد که آمار صادرات بالا لزوماً به معنای خودکفایی یک منطقه در تأمین گازوئیل نیست و بخشی از این تجارت می‌تواند حاصل جابه‌جایی سوخت میان کشورهای مختلف باشد.
آسیا-اقیانوسیه دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل است
منطقه آسیا-اقیانوسیه با سهم ۲۸.۹ درصدی از صادرات جهانی گازوئیل در جایگاه دوم قرار دارد.
وجود پالایشگاه‌های بزرگ و صادرات‌محور در کشورهایی مانند هند، کره‌جنوبی و سنگاپور یکی از عوامل اصلی این جایگاه است. این کشورها علاوه بر تأمین بخشی از نیاز داخلی، ظرفیت پالایشی قابل‌توجهی برای عرضه فرآورده‌های نفتی به بازارهای خارجی دارند.
هند و کره‌جنوبی نیز در میان پنج صادرکننده بزرگ جهان قرار گرفته‌اند و همین مسئله اهمیت ظرفیت پالایشی آسیا را در بازار بین‌المللی گازوئیل نشان می‌دهد.
چرا صادرات گازوئیل آمریکا اهمیت جهانی دارد؟
قرار گرفتن آمریکا در رتبه نخست صادرکنندگان گازوئیل باعث شده هرگونه تغییر در سیاست صادراتی این کشور بتواند بازار جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
در سپتامبر ۲۰۲۶، بحث درباره احتمال محدود کردن صادرات گازوئیل آمریکا مورد توجه قرار گرفت. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ۲۲ سپتامبر از ایده محدودیت صادرات حمایت کرد؛ با این حال، یک مقام کاخ سفید یک روز بعد گزارش‌ها درباره برنامه ممنوعیت ۹۰ روزه صادرات را رد کرد.
بنابراین، موضوع محدودیت صادرات در آن مقطع همچنان با ابهام همراه بود و نمی‌توان آن را به معنای اجرای قطعی چنین ممنوعیتی دانست.
از سوی دیگر، روسیه نیز از ماه ژوئیه محدودیت‌های گسترده‌ای را برای صادرات گازوئیل اعمال کرده بود و این محدودیت‌ها بعداً تا ماه سپتامبر تمدید شد.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم آمریکا و روسیه روی‌هم‌رفته نزدیک به یک‌چهارم صادرات جهانی گازوئیل در سال ۲۰۲۵ را تأمین کرده‌اند.
کاهش صادرات آمریکا چه اثری بر بازار گازوئیل دارد؟
اگر صادرات گازوئیل آمریکا محدود شود، کشورهایی که برای تأمین سوخت مورد نیاز خود به محموله‌های آمریکایی وابسته هستند، ممکن است با کاهش دسترسی به یکی از منابع مهم عرضه مواجه شوند.
اما پیامد احتمالی این تصمیم فقط به بازار صادرات محدود نمی‌شود.
برخی تحلیلگران هشدار داده‌اند که اگر بازار صادراتی پالایشگاه‌های آمریکا کوچک شود، ممکن است بعضی پالایشگاه‌ها تصمیم بگیرند میزان فرآوری نفت خام خود را کاهش دهند.
این اتفاق می‌تواند پیامد گسترده‌تری داشته باشد؛ زیرا پالایشگاه‌ها هنگام فرآوری نفت خام تنها گازوئیل تولید نمی‌کنند. کاهش فعالیت پالایشگاه‌ها می‌تواند عرضه بنزین و سوخت جت را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
یک دوراهی مهم برای بازار سوخت آمریکا
محدود کردن صادرات گازوئیل از یک سو می‌تواند باعث شود مقدار بیشتری از این سوخت در بازار داخلی آمریکا باقی بماند و در کوتاه‌مدت عرضه داخلی را افزایش دهد.
اما از سوی دیگر، اگر کاهش صادرات باعث افت تقاضا برای تولید پالایشگاه‌ها شود، برخی پالایشگران ممکن است میزان فرآوری نفت خام را کاهش دهند. در چنین شرایطی، مقدار تولید گازوئیل، بنزین و سوخت جت نیز می‌تواند کاهش پیدا کند.
بنابراین سیاست صادراتی آمریکا با یک تعادل دشوار میان تأمین بازار داخلی و حفظ فعالیت پالایشگاه‌ها روبه‌رو است.
بزرگ‌ترین صادرکنندگان گازوئیل چه تصویری از بازار جهانی ارائه می‌دهند؟
رتبه‌بندی سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که بازار جهانی گازوئیل به چند قطب اصلی وابسته است. آمریکا در صدر قرار دارد و پس از آن روسیه، عربستان سعودی، هند و کره‌جنوبی از مهم‌ترین صادرکنندگان هستند.
در سطح منطقه‌ای نیز اروپا و آسیا-اقیانوسیه بیشترین سهم صادرات را در اختیار دارند، در حالی که بخش مهمی از تجارت اروپا به مبادلات داخلی این قاره مربوط می‌شود.
از سوی دیگر، نقش آمریکا و روسیه در صادرات جهانی نشان می‌دهد که هرگونه تغییر در سیاست عرضه این دو کشور می‌تواند فراتر از مرزهای آنها احساس شود. برای کشورهایی که به واردات گازوئیل وابسته‌اند، تغییر در حجم صادرات تولیدکنندگان بزرگ می‌تواند بر قیمت، هزینه حمل‌ونقل و امنیت تأمین سوخت اثر بگذارد.
اینفوگرافی حاضر با استفاده از داده‌های JODI و OPEC، تصویری از مهم‌ترین صادرکنندگان گازوئیل جهان در سال ۲۰۲۵ و سهم مناطق مختلف از تجارت این سوخت ارائه می‌دهد.
