چرا شب یلدا فال حافظ میگیریم؛ چطور نیت و تفسیر کنیم؟
چرا در شب یلدا فال حافظ میگیریم و فلسفه این سنت باستانی چیست؟ فال گرفتن از دیوان حافظ به عنوان یک رسم دیرینه، ریشه در تاریخ و فرهنگ ما دارد.
این آئین نهتنها یک سرگرمی اجتماعی است، بلکه به عنوان ابزاری برای جستجوی معنای زندگی و امید به آینده نیز شناخته میشود.
نخستین بار فال حافظ در چه زمانی انجام شد و چه عواملی باعث گردید تا این سنت در شب یلدا به یک مراسم محبوب تبدیل شود؟ در این مقاله از مجله ویانامگ، تلاش داریم تا به این پرسشها پاسخ دهیم و همچنین روشهای صحیح نیتکردن و تفسیر کردن فال حافظ را به شما آموزش دهیم.
فهرست محتوا
- گرفتن فال حافظ از سنتهای جذاب شب یلدا
- چرا شب یلدا فال حافظ میگیریم؟
- ماجرای اولین فال حافظ از کجا آغاز شد؟
- آداب فال گرفت در شب یلدا
- برای فال گرفتن با دیوان حافظ آماده شوید
- برای گرفتن فال حافظ شب یلدا نیت کنید
- بعد از نیت کردن با فال حافظ تفال بزنید
- چگونه فال حافظ بگیریم؟
- شکل امروزی فال حافظ در شب یلدا
- فلسفه شاهنامه خوانی در شب یلدا
گرفتن فال حافظ از سنتهای جذاب شب یلدا
شب یلدا، که به عنوان شب چله نیز شناخته میشود، آخرین شب پاییز و آغاز فصل زمستان است. در این شب، آداب و رسوم مختلفی که نسل به نسل منتقل شدهاند، زنده میشوند.
از میان این سنتها، گرفتن فال حافظ یکی از جذابترین و پرطرفدارترین سرگرمیها است. در این شب، خانوادهها دور هم جمع میشوند و با به اشتراک گذاشتن اشعار زیبای حافظ، به نیتهای خود جامه عمل میپوشانند. این سنت، نشاندهنده عشق و احترام به ادبیات و شاعر بزرگ ایرانی، حافظ شیرازی، است.
در شب یلدا، خواندن اشعار حافظ و شاهنامه از آداب مرسوم به شمار میآید. در این مراسم، افراد خانواده به نیتهای شخصی خود دیوان حافظ را ورق میزنند و با خواندن اشعار او، به دنبال نشانههایی برای آینده میگردند.
این عمل نه تنها به نیت شادی و بهروزی انجام میشود، بلکه باعث تقویت پیوندهای خانوادگی نیز میگردد. در حقیقت، فال گرفتن از دیوان حافظ در این شب، به نوعی تقدیری از زیباییهای زندگی و آرزوهای قلبی است که هر فرد به دنبال آنهاست.
چرا شب یلدا فال حافظ میگیریم؟
گرفتن فال حافظ در شب یلدا، سنتی دیرینه است که هنوز در بسیاری از خانوادههای ایرانی رواج دارد. استاد بهاءالدین خرمشاهی در توصیف حافظ به این نکته اشاره میکند که او “نظر کرده خدا است” و از این رو، اشعارش میتوانند پاسخگوی بسیاری از سوالات و دغدغههای انسانی باشند.
اشعار حافظ با معانی متنوع و عمیق خود، به نوعی نمایانگر مفاهیم زندگی هستند و هر یک میتواند درسهایی تازه برای ما به ارمغان آورد.
از دیرباز، شب یلدا به عنوان یکی از شبهای مقدس در فرهنگ ایرانیان شناخته شده است. باور بر این است که در این شب، خداوند نعمتهای بیشتری به بندگانش عطا میکند و به آرزوها و نیازهای آنان پاسخ میدهد.
از اینرو، گرفتن فال حافظ به عنوان وسیلهای برای ابراز آرزوها و نیتها در نظر گرفته میشود، چرا که حافظ به عنوان یک واسطه میان انسان و خداوند محسوب میشود.
برای انجام فال در شب یلدا، فردی نیت خود را مطرح میکند و سپس یکی از اعضای بزرگتر خانواده یا کسی که با صدای رسا اشعار حافظ را میخواند، کتاب حافظ را در دست میگیرد تا به نیت فرد، فال بگیرد. جالب است که این سنت در سالهای اخیر به آداب و رسوم شب یلدا افزوده شده و ریشهای در آیینهای باستانی ندارد.
مراسم حافظخوانی و فال گرفتن در شب یلدا به هیچ قشر خاصی محدود نمیشود و امروزه در اکثر خانهها کتاب حافظ به چشم میخورد.
این رسم نه تنها ارتباط خانوادگی را تقویت میکند بلکه فضایی شاد و گرم در آخرین شب پاییز ایجاد مینماید و شادی و نشاط را به خانهها میآورد.
ماجرای اولین فال حافظ از کجا آغاز شد؟
ماجرای اولین فال حافظ را میتوان به عنوان یکی از موضوعات جذاب و اسرارآمیز در تاریخ ادبیات فارسی مورد بررسی قرار داد. روایتها در این زمینه، تنوع و اختلاف نظرهای زیادی را به خود اختصاص میدهند.
بر اساس برخی از این روایات، «اولین فال حافظ» به فاصلهای کوتاه پس از درگذشت این شاعر بزرگ ایرانی انجام شد. در آن زمان، جمعی از مشایخ به منظور تعیین وضعیت نماز خواندن یا نخواندن بر جنازه حافظ، تصمیم به گرفتن فال از دیوان او گرفتند.
در این فرآیند، اشعار حافظ گردآوری و از یک کودک خواسته شد تا یکی از ورقها را انتخاب کند. او با انتخاب یک بیت، این چنین گفت:
قدم دریغ مدار از جنازه حافظ
که گرچه غرق گناه است میرود به بهشت
درباره صحت این روایت، شواهد کافی وجود ندارد و بعضاً به افسانههای تاریخی شبیه است. نکته جالب توجه این است که در زمانهای قدیم، بسیاری از پادشاهان و شخصیتهای شناخته شده در تاریخ ایران، به دیوان حافظ مراجعه کرده و از آن برای به دست آوردن پاسخهای قانعکننده بهره میبردند.
آداب فال گرفت در شب یلدا
آداب فال گرفتن در شب یلدا نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. برای انجام این سنت با دیوان حافظ، ابتدا باید فرد به مهارتهای لازم و آداب خاصی مجهز شود. این آداب شامل وضو گرفتن، پوشیدن لباس تمیز و آرامش درون است.
پس از آمادهسازی اولیه، نیت کردن یکی از مراحل کلیدی محسوب میشود. در این مرحله، فرد باید خواسته یا سوال خود را در دل تکرار کرده و سپس شعر خاصی را بخواند:
«ای حافظ شیرازی تو محرم هر رازی تو را به خدا و به شاخ نباتت قسم میدهم که هر چه برایم صلاح میبینی آشکار و آرزوی مرا برآورده کنی»
پس از نیت، فال حافظ به شیوهای خاص انجام میشود. معمولاً این عمل به دست فردی با صدای رسا و دلنشین صورت میگیرد که اشعار حافظ را با سلیقه و تسلط میخواند.
هر فرد به نوبت میتواند نیت کرده و شخص فالگیرنده با ذکر صلوات و فاتحه، دیوان حافظ را به صورت تصادفی باز کرده و با صدای بلند، شعر انتخابشده را قرائت میکند.
این روند، نه تنها جلوهای از فرهنگ غنی ایرانی است، بلکه به نوعی نشاندهنده ارتباط عمیق مردم با آثار حافظ و جستجوی آنها برای یافتن معنا و راهنمایی در زندگی روزمره است.
چگونه فال حافظ بگیریم؟
گرفتن فال حافظ به عنوان یک سنت دیرینه در فرهنگ ایرانی، نیازمند رعایت نکات خاصی است. اگر شما میخواهید به تنهایی فال بگیرید، نخستین گام این است که دیوان حافظ را با دست چپ خود نگه دارید و با دست راست آن را بگشایید.
صفحهای که در آن باز میشود، شامل غزلی است که به عنوان فال شما در نظر گرفته میشود. به طور خاص، غزل بالایی در سمت راست صفحه، به عنوان نتیجه اولیه فال شما محسوب میگردد.
در صورتی که بخشی از شعر در صفحه قبل موجود باشد، توصیه میشود به ابتدای آن غزل مراجعه کنید. اگر غزل انتخابی شما، ارتباطی با نیت و هدف مورد نظر شما نداشت، میتوانید از شاهد فال استفاده کنید؛ بدین ترتیب که یکی از بیتهای اول، سوم یا پنجم غزل بعدی را به عنوان فال خود برگزینید.
شکل امروزی فال حافظ در شب یلدا
با گذشت زمان، شکل و شمایل فال حافظ در شب یلدا دچار تغییرات محسوسی شده است. امروزه، بسیاری از خانوادهها با تزئین فال شب یلدا، به صورت تصادفی آن را به یکی از اعضای خانواده تحویل میدهند.
برخی دیگر نیز از فال حافظ به عنوان هدیهای برای یادبود استفاده میکنند و به این ترتیب، گیفتها و کاردستیهای خاصی را برای شب یلدا تهیه مینمایند.
همچنین، در دنیای امروز میتوان به جای خواندن اشعار پیچیده حافظ، کتابهای فال حافظ را تهیه کرد. این کتابها شامل تفاسیر هر شعر در انتهای آن هستند و بدین ترتیب، امکان دسترسی به معانی عمیق اشعار بدون نیاز به خواندن متن کامل فراهم میشود.
علاوه بر این، بسیاری از خانوادهها به جای برگزاری مراسم سنتی همچون شاهنامهخوانی، به گرفتن فال حافظ آنلاین روی آوردهاند.
در این روش، فرد ابتدا نیت میکند و پس از کلیک بر روی دکمهای مشخص، شعری به همراه تفسیر مربوطه دریافت مینماید.
این نوع فالگیری، هم به سادگی و هم به سرعت، فرصتی را برای مخاطبان فراهم میآورد تا از این سنت زیبا بهرهمند شوند.
فلسفه شاهنامهخوانی در شب یلدا
آیا تا به حال به این موضوع فکر کردهاید که فلسفه شاهنامهخوانی در شب یلدا چیست؟ شاهنامه، اثر جاودانی فردوسی، یکی از گنجینههای فرهنگی ایران به شمار میرود که بسیاری از ایرانیان آن را در کنار قرآن کریم بر سر سفره هفت سین قرار میدهند.
این کتاب، با داستانهای حماسی و سرشار از شور و هیجان، میتواند به طور چشمگیری فضای شب یلدا را از هر فعالیت دیگری جذابتر و دلپذیرتر کند.
از دیرباز، یلدا به عنوان بلندترین شب سال فرصتی مناسب برای گردهمایی خانوادهها و بازگویی داستانهای جذاب شاهنامه توسط بزرگترها بوده است.
این روایتها، سرمای آخرین روز آذر را به یک دورهمی گرم و صمیمی تبدیل میکند و لذت و شادی را برای تمامی اعضای خانواده به ارمغان میآورد.
به همین ترتیب، این سنت نه تنها به تقویت پیوندهای خانوادگی کمک میکند، بلکه فضایی را برای شناخت و یادآوری ارزشهای فرهنگی و تاریخی فراهم میسازد.
علاوه بر این، برخی بر این باورند که حافظ قرآن کریم بوده و آثارش با الهام از متون مقدس نوشته شده است. بر این اساس، فالگرفتن و شاهنامهخوانی در شب یلدا نه تنها میتواند درسی عبرتآموز باشد، بلکه به برآورده شدن آرزوها و خواستهها نیز یاری میرساند.
\این فرآیند به نوعی ارتباط عمیقتری میان افراد و مفاهیم معنوی ایجاد میکند و شب یلدا را به شبی فراموشنشدنی تبدیل مینماید.
در نتیجه، خواندن شاهنامه در این شب خاص، نه تنها به سرگرمی و شادابی خانوادهها کمک میکند، بلکه فرصتی است برای گرامیداشت فرهنگ غنی ایران و تداوم سنتهای نیکو. بنابراین، به یاد داشته باشید که این شب، فراتر از یک دورهمی ساده، به معنای واقعی کلمه انعکاسی از تاریخ، ادبیات و ارزشهای انسانی ماست.
