کم آبی بدن و روش های درمان آن
کم آبی بدن و روش های درمان آن بسیار متنوع است یکی از موارد کم آبی استفاده از سرم است. از نسبت خاصی آب و نمک در سرمها استفاده شده است که میتوانند مایعات ازدسترفته بدن را دوباره جایگزین کنند.با ما در این مقاله همراه شوید تا به راهکارهایی مقابله با کم آبی بدن در همه گروههای سنی بپردازیم.
دهیدراسیون به معنی کم آبی بدن کمتر بودن میزان آب ورودی بدن در مقایسه با میزان آب خروجی است. در صورت عدم درمان، این عارضه میتواند به یک مشکل جدی تبدیل شود.
علائم کم آبی بدن:
- احساس تشنگی
- ادرار زرد رنگ با بوی شدید
- احساس سرگیجه یا عدم تمرکز
- احساس خستگی
- خشکی دهان، لبها و چشمها
- دفع ادرار در حجم کم و نیز کمتر از ۴ بار در طول روز
- خوابآلودگی
- ضعف عضلانی
- سردرد
- حالت تهوع
- اسهال
کمآبی بدن جدا از احساس تشنگی شامل نشانههای بسیاری میشود. برای نمونه، هنگام کمآبی بدن ممکن است با تنش در گردن یا فک، یبوست، استفراغ و گرفتگی عضلانی طولانیمدت مواجه شوید.
جدا از اینها، پژوهشها نشان میدهند کمآبی بدن روی خلقوخو و برخی کارکردهای شناختی هم تأثیر میگذارد و تمرکز، قدرت بینایی، حافظه، عزت نفس و مهارتهای روانی حرکتی را کاهش میدهد. همچنین مشکلات گوارشی هم میتوانند به دلیل کمآبی بدن رخ دهند، بهویژه در کودکان خردسال.
در صورتی که کمآبی بدن با گذشت زمان افزایش پیدا کند، ممکن است با نشانههای جدیتر زیر روبهرو شوید:
- تشنگی شدید
- زودرنجی
- گیجی
- دهان و غشاء مخاطی بهشدت خشک
- چشمهای گودرفته
- عرق نکردن
- کمبود اشک
- پوست بسیار خشک
- کاهش شدید ادرار یا عدم ادرار
- زمانی که پوستتان را فشار میدهید به شکل اولیهی خود برنمیگردد
- ملاج فرورفته در کودکان
- فشار خون پایین
- ضربان قلب سریع یا نامنظم
- تب
- هذیان
راهکار طبیعی برای درمان کمآبی بدن:
فصل تابستان شروع شده و هوا رو به گرما رفته است. افزایش دمای هوا همیشه عرق کردن و کموآبی بدن را به دنبال دارد. به طور کلی، در صورتی که هوا گرم باشد یا فعالیت بدنی بالایی داشته باشید و ورزش کنید، حجم بالایی از آب بدن خود را از دست میدهید. کاهش سطح آب و الکترولیتهای بدن هم شما را با نشانههای کمآبی بدن روبهرو میکند و اگر بهسرعت این نشانهها را برطرف نکنید ممکن است جان خود را به خطر بیندازید!
نوشیدن آب کافی یکی از کلیدیترین راهکارها برای سیرآب نگه داشتن بدن به شمار میرود. ولی خیلی از مردم ممکن است در روز آب کافی ننوشند. عدم دریافت آب کافی میتواند بسیار خطرناک باشد و شما را به بیماریها و مشکلات جدی دچار کند.
با وجود اینکه هوای گرم همهی مردم را تحت تأثیر قرار میدهد، ولی ورزشکاران، کودکان، افراد مسن و بیمار، کسانی که مشکلات گوارشی دارند و آنهایی که به خاطر شغلشان مجبورند در هوای آزاد فعالیت بدنی داشته باشند بیشتر در معرض خطرات کمآبی بدن قرار دارند.
شما برای پیشگیری از مشکلات کمآبی بدن باید سبک زندگی خود را دگرگون کنید و به برخی نکات دقت داشته باشید. در این نوشته میخواهیم همین نکات را بررسی کنیم. در ادامه ابتدا نگاهی به کمآبی بدن و نشانههای آن میاندازیم، سپس به سراغ 5 راهکار طبیعی برای درمان آن میرویم. پس با ما همراه باشید.
کمآبی بدن چیست؟
کمآبی زمانی رخ میدهد که سطح مایعات بدن به طور خطرناکی پایین میآید. با کاهش 3 درصد از وزن بدن خود به دلیل کاهش سطح مایعات ممکن است دچار کمآبی بدن شوید.
بسته به مایعات خاصی که از دست میدهید، سه نوع اصلی کمآبی بدن وجود دارند:
- هیپوتونیک یا هیپوناترمیک: پایین آمدن سطح الکترولیتها، معمولا سدیم.
- هیپرتونیک یا هیپرناترمیک: از دست دادن آب.
- ایزوتونیک یا ایزوناترمیک: پایین آمدن سطح آب و الکترولیتها.
هر کدام از این سه نوع کمآبی بدن میتوانند خفیف، متوسط یا شدید باشند. خفیف زمانی است که بدن کموبیش 2 درصد از کل مایعات خود را از دست میدهد. متوسط شامل 5 درصد میشود و شدید هم به 10 درصد اشاره دارد.
دلایل گوناگون کمآبی بدن:
کمآبی بدن میتواند به دلایل گوناگون از رژیم غذایی نامناسب گرفته تا بیمار شدن و تب کردن رخ دهد.
- کودکان و خردسالان؛ سوختوساز بالایی دارند و آب زیادی از دست میدهند.
- سالمندان؛ معمولا کم غذا میخورند و آب مینوشند و به کمآبی عادت میکنند.
- کسانی که بیمار هستند، بهویژه اگر استفراغ و اسهال داشته باشند.
- مبتلایان به یا بهبودیافتگان از ویروسهای مختلف.
- افرادی که در حال بهبودی پس از جراحی هستند.
- ورزشکاران استقامتی.
- کسانی که در مناطق مرتفع زندگی میکنند.
- کسانی که در مناطق گرم و مرطوب زندگی و کار میکنند.
- کشاورزان، معدنچیان، نظامیها، کارگران ساختمانی، آتشنشانان، کارگران جنگل یا پارکها، و پرسنل صنعتی.
- کسانی که زیاد عرق میکنند.
- عدم دنبال کردن رژیمهای غذایی مناسب و مقوی.
- داشتن مشکلات گوارشی که مانع جذب مواد مغذی از غذاها میشوند.
- کسانی که به عدم تعادل هورمونی و اختلالات غدد درونریز مانند پرکاری تیروئید دچار هستند. این مشکل روی
- ادرار و کمآبی بدن آنها تأثیر میگذارد.
- مصرف برخی داروها.
- کسانی که به بیماریهای کلیوی دچار هستند.
- بیماران شیمیدرمانی.
- کسانی که از بیماری سپتیسمی بهبود مییابند یا به آسم یا بیماری مزمن انسدادی ریه مبتلا هستند.
- استفاده از برخی مخدرها که منجر به افزایش ادرار میشوند.
راهکار طبیعی برای درمان کمآبی بدن:
شما با کمک راهکارهای طبیعی و سادهی زیر میتوانید نشانههای کمآبی بدن را به طور قابل توجهای کاهش دهید و کمتر در معرض بیماریهای جدی و مرگبار قرار بگیرید.
واضح است که بهترین راهکار برای درمان کمآبی بدن نوشیدن آب کافی است. در ماههای گرم سال باید به طور روزانه آب بنوشید و حواستان به واکنش بدنتان نسبت به کمآبی باشد. کارشناسان پیشنهاد میکنند به طور روزانه 8 تا 10 لیوان آب بنوشید تا مایعات و الکترولیتهای از دست رفته را جایگزین کنید و جلوی نشانههای کمآبی بدن را بگیرید.
البته اینکه در روز به چه مقدار آب نیاز دارید بسته به عوامل گوناگونی است. دمای هوا و همچنین رژیم غذایی، سن، سطح فعالیت بدنی و اندازهی بدن تأثیر بزرگی روی نیاز روزانهی شما به آب میگذارند. با در نظر داشتن اینها باید آب کافی بنوشید. یک راهکار برای اینکه بفهمید آب کافی مصرف میکنید یا نه این است که در روز دستکم هر 3 تا 4 ساعت یک بار ادرار کنید.
ادرار شما هم نباید زرد تیره باشد. این نشاندهندهی کمآبی بدن است. البته لازم هم نیست حتما شفاف و بیرنگ باشد. بهترین حالت این است که ادرار شما به رنگ زرد کمرنگ باشد. به طور کلی، با مصرف 8 تا 10 لیوان میتوانید نتیجه بگیرید، ولی اگر دیدید به آب بیشتری نیاز دارید کافی است حجم آب مصرفی خود را افزایش دهید.
افزون بر همهی اینها، یادتان باشد زنان باردار یا شیرده به مایعات بیشتری، کموبیش 10 تا 13 لیوان در روز، نیاز خواهند داشت. همچنین مصرف برخی داروها هم نیاز بدن به آب را افزایش میدهد. پس به این موضوع توجه داشته باشید و به اندازهی کافی آب بنوشید.
بهترین گزینههای طبیعی برای آبرسانی به بدن :
- آب یا شیر نارگیل
- کرفس
- هندوانه و خربزه
- خیار
- کیوی
- فلفل دلمهای
- مرکبات مانند پرتقال و گریپفروت
- هویج
- لبنیات
- آناناس
برخی منابع دیگر از جمله موز، انگور، پاپایا، کاهو، توتها و بریها، آووکادو، کدو سبز، گوجهفرنگی و تربچه هم میتوانند آب کافی به بدن برسانند.
توجه کنید: نکتهی دیگری که برای حفظ سطح طبیعی الکترولیتها باید در نظر داشته باشید، کاهش مصرف غذاهای سرشار از سدیم مانند غذاهای بستهبندیشده، منجمد، فرآوریشده یا کنسروها است. بنابراین، تلاش کنید غذاهای آبرسان و سرشار از الکترولیت را به برنامهی غذایی خود اضافه کنید و دور غذاهای سدیمدار را خط بکشید تا جلوی نشانههای کمآبی بدن را بگیرید.
اگرچه هنگام تشنگی باید آب بنوشید و حجم اصلی مایعات دریافتی خود را به همین آب خالی اختصاص دهید، ولی گاهی اوقات ممکن است میل به نوشیدن آب نداشته باشید و به همین دلیل با کمآبی بدن روبهرو شوید.
شما در کنار آب میتوانید از نوشیدنیهای سالم که جایگزین خوبی برای آب هستند استفاده کنید. برای نمونه، آب نارگیل یکی از بهترین نوشیدنیها برای سیرآب کردن بدن به شمار میرود.
آب نارگیل دارای الکترولیتها و مواد مغذی گوناگونی از جمله پتاسیم، اسیدهای آمینه و ترکیبات دیگری است که بدن را سیرآب میکنند و به همین دلیل یک گزینهی عالی برای مصرف پس از جلسههای ورزشی در نظر گرفته میشود. جدا از آب نارگیل شما میتوانید از نوشیدنیهای زیر هم کمک بگیرید و نشانههای کمآبی بدن را برطرف کنید:
- آب سبزیجات
- اسموتی میوه
- دمنوشهای گیاهی
- آب گازدار با تکههای میوه
- آب گرم با لیموترش تازه و کمی عسل خام
- آب داغ با گیاهان تازه و خیسخورده از جمله زنجبیل، نعناع فلفلی و گیاه قاصدک
- کفیر نارگیل
- کامبوچا
- آبگوشت با استخوان و سبزیجات
نوشیدنی حاوی الکترولیت میتوانید با استفاده از مواد زیر محلول آبرسان تهیه کنید:
- نصف قاشق چایخوری نمک
- ۶ قاشق چایخوری شکر
- یک لیتر آب
- مواد فوق را با دقت اندازهگیری کنید، چون زیادهروی در مصرف نمک یا شکر میتواند خطرناک باشد.
در صورت بهتر نشدن علائم با پزشک معالج خود تماس بگیرید:
- به شکل غیر معمولی خسته هستید.
- سردرگم و آشفتهاید.
- هنگام ایستادن سرگیجه دارید و این سرگیجه برطرف نمیشود.
- در طول روز به هیچ عنوان دفع ادرار نداشتهاید.
- نبض شما ضعیفتر یا تندتر از حالت عادی میزند.
- دچار غش (تشنج) میشوید.
- این موارد میتوانند از نشانههای کمآبی شدید باشند و به درمان اورژانسی نیاز دارند.
نتیجه: مصرف نوشیدنیهای شیرین مانند نوشابه و کافئیندار از جمله قهوه و چای را به حداقل برسانید و تشنگی خود را با آنها رفع نکنید. این نوشیدنیها منجر به افزایش ادرار میشوند و کمآبی بدن را به دنبال دارند. افزون بر این، قند بالای آنها باعث شکلگیری التهاب در بدن میشود.لازم است در طول روز به اندازه کافی مایعات مصرف کنید تا ادرار شما کمرنگ و شفاف شود. در زمانهایی که خطر دهیدراسیون بیشتر است، به عنوان مثال اگر استفراغ میکنید، اسهال دارید یا عرق میکنید، مصرف مایعات را افزایش دهید. ذکر این نکته ضروری است که اگر اسهال علت دهیدراتاسیون باشد، ممکن است مصرف آبمیوه و نوشیدنی گازدار باعث بدتر شدن آن شود.کسانی که قادر به نوشیدن مایعات نیستند یا بدن آنها به شدت کمآب شده است، باید در بیمارستان تحت درمان قرار بگیرند. در این شرایط، مایعات و الکترولیتها به صورت داخل وریدی به بدن بیمار تزریق میشوند.
