خسوف ماه خونین 16 شهریور 1404
خسوف ماه خونین 16 شهریور 1404 ( ۷ سپتامبر ۲۰۲۵) آسمان ایران میزبان یکی از زیباترین رویدادهای نجومی بود. ماهگرفتگی کامل یا همان ماه خونین در سراسر کشور قابل مشاهده شد و هزاران علاقهمند به نجوم با چشم غیرمسلح یا تجهیزات رصدی این پدیده را دنبال کردند. ماه در طول این بازه به رنگ سرخ یا مسی درآمد که حاصل پراکندگی نور خورشید در جو زمین و بازتاب آن بر سطح ماه بود.
پدیدهی ماه گرفتگی (خسوف) کامل در طول فاز ماه کامل رخ میدهد؛ یعنی زمانی که ماه، زمین و خورشید کاملا همراستا میشوند و با قرارگیری زمین میان ماه و خورشید، سایهی آن روی قمر زمین میافتد. با توجه به اینکه طیف قرمز نور خورشید با گذر از جو زمین بیشتر از طیفهای دیگر پراکنده میشود و به ماه میرسد، هنگام ماهگرفتگی کامل، رنگ ماه هم تغییر میکند و به سرخ متمایل میشود. همین موضوع فرصت مناسبی برای ثبت تصاویر چشمگیر از ماهگرفتگی است.
این رویداد منظرههای تماشایی را در سراسر جهان ایجاد کرد که باعث شد علاقهمندان به نجوم و عکاسی، دوربین به دست شوند و از پدیدههای زمینی در کنار ماه قرمز رنگ عکس و فیلم بگیرند.
ماه گرفتگی کامل بین ساعت 21:00 تا 22:22 به وقت تهران در شامگاه یکشنبه 16 شهریور رخ داد و 82 دقیقه طول کشید. از اصفهان در ایران گرفته تا استانبول در ترکیه، از سیدنی استرالیا گرفته تا پکن در چین و از توکیو در ژاپن تا لندن در بریتانیا، بیشتر ساکنان زمین موفق به دیدن همه یا بخشی از ماهگرفتگی کامل و وقوع ماه خونین شدند.
هرچند ماهگرفتگی فقط در زمان کامل بودن فاز ماه روی میدهد، اما هر ماه چنین اتفاقی نمیافتد. بازههای زمانی وقوع ماهگرفتگی معمولا در دورههایی به نام فصلهای گرفت روی میدهند که اغلب حدود هر شش ماه یک بار صورت میگیرد. در این دورهها، ماه، خورشید و زمین همراستا میشوند و شرایط لازم برای ایجاد خسوف را فراهم میکنند. به همین دلیل است که معمولا دو تا سه بار در سال میتوان انتظار وقوع ماهگرفتگی به صورت کامل یا جزئی را در بخشهایی از زمین داشت.
علت اینکه هر ماه خسوف روی نمیدهد این است که مدار حرکت ماه به دور زمین حدود 5 درجه نسبت به مدار حرکت زمین به دور خورشید (دایرهالبروج) شیب دارد. بدین ترتیب در بیشتر ماههای قمری، ماه هنگام فاز بدر، کمی بالاتر یا پایینتر از سایهی زمین قرار میگیرد و نور خورشید بدون مانع به سطح آن میتابد. تنها زمانی که ماه دقیقا نزدیک به گرههای مداری یعنی نقاط تقاطعی مدار ماه با صفحهی مداری زمین باشد، سایهی زمین میتواند ماه را بپوشاند و ماهگرفتگی ایجاد کند. این همترازی دقیق، دلیل محدود بودن تعداد خسوفها در طول سال است.
ماه همیشه مورد توجه مردم بوده است و زمانی که پدیدهای به تنها قمر طبیعی زمین مرتبط باشد، برای مردم اهمیت زیادی خواهد داشت. در ماهگرفتگی 16 شهریور هم بسیاری از مردم در نقاط تاریک، بلند و دیگر جاذبههای گردشگری کشورها جمع شدند تا کنار هم به تماشای ماه خونین بنشینند. تغییر تدریجی رنگ ماه همراه با آرامش و زیبایی خاصی که دارد، بسیاری از مردم را تشویق میکند تا این رویداد را مستقیما تماشا کنند یا حتی از آن عکاسی و فیلمبرداری کنند.
ماهگرفتگی 16 شهریور از پدیدههایی بود که نگاههای زیادی را به خودش جلب کرد و فرصتی فراهم کرد تا بسیاری از مردم دوربینهای خود را به سمت آسمان بگیرند و مناظری تماشایی ثبت کنند و به همین بهانه، در اینجا تعدادی از بهترین عکسهای گرفته شده طی این ماهگرفتگی خونین را با هم مرور میکنیم.
پدیدهی ماه گرفتگی (خسوف) کامل در طول فاز ماه کامل رخ میدهد؛ یعنی زمانی که ماه، زمین و خورشید کاملا همراستا میشوند و با قرارگیری زمین میان ماه و خورشید، سایهی آن روی قمر زمین میافتد. با توجه به اینکه طیف قرمز نور خورشید با گذر از جو زمین بیشتر از طیفهای دیگر پراکنده میشود و به ماه میرسد، هنگام ماهگرفتگی کامل، رنگ ماه هم تغییر میکند و به سرخ متمایل میشود. همین موضوع فرصت مناسبی برای ثبت تصاویر چشمگیر از ماهگرفتگی است.
ماه گرفتگی کامل 16 شهریور (7 و 8 سپتامبر) فرا رسید و گذشت و آسمان با یک ماه خونین چشمنواز، میزبان نگاه رصدگرانی شد که در سراسر آسیا، غرب استرالیا و شرق اروپا و آفریقا مشتاقانه سر به هوا شده بودند!
انجمنهای نجوم و گروههای مردمی در شهرهای مختلف از جمله تهران، تبریز، اصفهان، مشهد، اهواز، بندرعباس و … با برپایی برنامههای عمومی، رصد این رویداد را برای شهروندان تسهیل کردند. در بسیاری از این مکانها تلسکوپها و دوربینهای عکاسی در اختیار علاقهمندان قرار گرفت تا تجربهای نزدیکتر از این پدیده داشته باشند.
