کشور هایی که بیشترین ذخایر آب شیرین را در اختیار دارند

آب شیرین یکی از ارزشمندترین منابع طبیعی جهان است، اما پراکندگی آن در میان کشورهای مختلف بسیار متفاوت است. نکته جالب اینجاست که کشورهایی که بیشترین حجم آب شیرین را در اختیار دارند، لزوماً از نظر میزان آب موجود به ازای هر نفر در صدر جدول قرار نمی‌گیرند. زمانی که جمعیت کشورها نیز در محاسبات لحاظ شود، تصویر کاملاً متفاوتی از توزیع منابع آب شیرین جهان شکل می‌گیرد.

این رتبه‌بندی با استفاده از داده‌های بانک جهانی از طریق Our World in Data تهیه شده و کشورها را بر اساس میزان ذخایر آب شیرین تجدیدپذیر موجود به ازای هر نفر مقایسه می‌کند. این شاخص نشان می‌دهد کدام کشورها در مقایسه با جمعیت خود، بیشترین منابع آب شیرین تجدیدپذیر را در اختیار دارند.

ایسلند؛ ثروتمندترین کشور جهان از نظر آب شیرین سرانه

ایسلند با فاصله‌ای قابل توجه در رتبه نخست این فهرست قرار گرفته است. هر نفر در این کشور به‌طور متوسط سالانه حدود ۱۵.۷ میلیون فوت مکعب آب شیرین تجدیدپذیر در اختیار دارد. وجود یخچال‌های طبیعی گسترده، بارندگی فراوان و جمعیت حدود ۴۰۰ هزار نفری، از مهم‌ترین عواملی هستند که ایسلند را به یکی از غنی‌ترین کشورهای جهان از نظر منابع آب شیرین سرانه تبدیل کرده‌اند.

پس از ایسلند، گویان و سورینام در جایگاه‌های دوم و سوم قرار دارند. هر دو کشور از بارندگی‌های فراوان مناطق استوایی و شبکه‌های گسترده رودخانه‌ای برخوردارند. در کنار این منابع طبیعی، جمعیت نسبتاً کم این کشورها باعث شده است میزان آب شیرین تجدیدپذیر به ازای هر نفر بسیار بالا باشد.

چرا منابع کل آب با آب سرانه تفاوت دارند؟

کانادا نمونه خوبی برای درک این تفاوت است. این کشور یکی از بزرگ‌ترین ذخایر آب شیرین جهان را در اختیار دارد، اما بخش قابل توجهی از این منابع در مناطقی قرار گرفته‌اند که فاصله زیادی با مراکز اصلی جمعیتی و کشاورزی دارند. بنابراین، میزان کل آب موجود در یک کشور به‌تنهایی نمی‌تواند تصویر کاملی از دسترسی مردم آن کشور به آب ارائه دهد.

کشورهای پهناوری مانند کانادا، روسیه و برزیل از منابع آب تجدیدپذیر بسیار زیادی برخوردارند، اما جمعیت بالاتر باعث می‌شود جایگاه آن‌ها در رتبه‌بندی سرانه نسبت به رتبه‌بندی بر اساس حجم کل منابع آب پایین‌تر باشد. از سوی دیگر، پراکندگی جغرافیایی آب نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی کشورهایی که منابع آبی فراوانی دارند ممکن است در برخی مناطق خود با کمبود آب مواجه شوند.

آمریکا؛ منابع آب فراوان اما سرانه پایین‌تر

آمریکا از نظر حجم کلی منابع آب شیرین تجدیدپذیر یکی از کشورهای پیشرو جهان محسوب می‌شود، اما جمعیت زیاد این کشور باعث شده جایگاه آن در شاخص سرانه تفاوت چشمگیری داشته باشد. آمریکا در این رتبه‌بندی در جایگاه ۵۴ جهان قرار گرفته و هر نفر در این کشور سالانه حدود ۲۹۷ هزار فوت مکعب آب شیرین در اختیار دارد.

با این حال، بررسی وضعیت آب در آمریکا تنها با یک رقم ملی امکان‌پذیر نیست. تفاوت‌های منطقه‌ای تصویر پیچیده‌تری از منابع آب این کشور ارائه می‌کنند. بخش‌هایی از شمال‌غرب اقیانوس آرام و منطقه دریاچه‌های بزرگ از منابع آبی قابل توجهی برخوردارند، در حالی که بسیاری از مناطق در حال رشد در جنوب‌غرب آمریکا با تنش آبی مزمن روبه‌رو هستند.

افزایش فشار بر رودخانه‌ها، مخازن آب و منابع آب زیرزمینی در این مناطق، مدیریت منابع آبی را به یکی از چالش‌های مهم تبدیل کرده است. از سوی دیگر، تشدید خشکسالی‌ها و تغییر الگوهای بارندگی در پی تغییرات اقلیمی می‌تواند در سال‌های آینده فشار بیشتری بر منابع آب شیرین آمریکا و دیگر مناطق جهان وارد کند.

جمع‌بندی

میزان آب شیرین یک کشور را نمی‌توان تنها با حجم کلی منابع آن سنجید. جمعیت، پراکندگی جغرافیایی منابع آب، میزان بارندگی و شرایط اقلیمی همگی در تعیین میزان آب در دسترس مردم نقش دارند. به همین دلیل، کشورهایی مانند ایسلند، گویان و سورینام با وجود نداشتن بزرگ‌ترین ذخایر مطلق آب جهان، به دلیل جمعیت کم و منابع آبی فراوان در صدر رتبه‌بندی سرانه قرار گرفته‌اند.

در مقابل، کشورهایی مانند کانادا و روسیه با وجود برخورداری از منابع عظیم آب شیرین، به دلیل وسعت جغرافیایی، جمعیت و پراکندگی منابع آبی، در شاخص سرانه جایگاه متفاوتی دارند. این موضوع نشان می‌دهد که وفور منابع آب در سطح ملی الزاماً به معنای دسترسی برابر و آسان همه مناطق به آب شیرین نیست و مدیریت صحیح این منابع، به‌ویژه در شرایط تغییرات اقلیمی، اهمیت روزافزونی خواهد داشت.