درد پشت سر نشانه چیست؟ بررسی مهم‌ترین علت‌ها، علائم و روش‌های درمان
درد پشت سر نشانه چیست؟ بررسی مهم‌ترین علت‌ها، علائم و روش‌های درمان
درد پشت سر می‌تواند دلایل متنوعی داشته باشد؛ از سردرد های معمولی و تنش‌های عضلانی گرفته تا میگرن، مصرف بیش از حد داروهای مسکن یا تحریک اعصاب پس‌سری. شدت و محل درد، مدت زمان آن و علائم همراه می‌توانند سرنخ‌های مهمی درباره علت این مشکل در اختیار فرد قرار دهند. در این مطلب، شایع‌ترین دلایل درد پشت سر، علائم هرکدام، روش‌های درمان و راهکارهای پیشگیری از آن‌ها را بررسی می‌کنیم.
برخی از انواع درد به‌طور مشخص در قسمت پشت سر احساس می‌شوند. از مهم‌ترین علت‌های احتمالی می‌توان به سردردهای تنشی، میگرن، سردرد ناشی از مصرف بیش از حد دارو، نورالژی اکسیپیتال و سردردهای مرتبط با فعالیت بدنی اشاره کرد. در ادامه هر یک از این موارد را بررسی خواهیم کرد.
سردردهای تنشی
به گزارش مدیکال نیوز تودی، سردردهای تنشی معمولاً با درد در قسمت پیشانی شناخته می‌شوند، اما این نوع سردرد می‌تواند یکی از شایع‌ترین دلایل درد در پشت سر نیز باشد. این سردردها ممکن است تا هفت روز ادامه پیدا کنند، هرچند در برخی افراد تنها حدود ۳۰ دقیقه طول می‌کشند.
علائم سردرد تنشی عبارتند از:
- احساس فشار یا سفتی در قسمت جلویی یا پشتی سر
- درد خفیف تا متوسط که در بعضی موارد می‌تواند شدید شود
- تشدید نشدن سردرد با انجام فعالیت‌های ورزشی
- نداشتن حالت تهوع یا استفراغ
- درمان سردردهای تنشی
اگر سردردهای تنشی تنها گاهی اتفاق بیفتند، معمولاً استفاده از مسکن‌هایی مانند آسپرین یا استامینوفن می‌تواند برای کنترل درد کافی باشد. بااین‌حال، در صورتی که این سردردها به شکل مکرر رخ دهند، اصلاح سبک زندگی و استفاده از روش‌های درمانی جایگزین می‌تواند به کاهش تعداد دفعات بروز و همچنین کوتاه‌تر شدن مدت آن‌ها کمک کند.
گزینه‌های درمانی عبارتند از:
- تکنیک‌های آرام‌سازی و ریلکسیشن
- درمان شناختی-رفتاری
- ماساژ
- فیزیوتراپی
- طب سوزنی
- علت سردردهای تنشی و روش پیشگیری از آن‌ها
علت دقیق ایجاد سردردهای تنشی هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است، اما عوامل مختلفی می‌توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند. مهم‌ترین محرک‌های احتمالی عبارتند از:
- استرس
- خستگی
- کمبود خواب
- حذف یا به تعویق انداختن وعده‌های غذایی
- وضعیت نامناسب بدن
- آرتریت
- دردهای سینوسی
- مصرف ناکافی آب و کم‌آبی بدن
میگرن
میگرن یکی از شایع‌ترین انواع سردردهای عودکننده است که در بسیاری از افراد از دوران کودکی آغاز می‌شود و ممکن است با افزایش سن، شدت یا تعداد دفعات بروز آن بیشتر شود. در بزرگسالان، به‌ویژه زنان ۳۵ تا ۴۵ ساله، حملات میگرنی ممکن است چندین بار در هفته اتفاق بیفتد.
علائم رایج میگرن عبارتند از:
- درد شدید و ضربان‌دار، معمولاً در یک سمت سر
- تهوع و استفراغ
- اختلالات بینایی
- افزایش حساسیت به نور، صدا و بو
- حساس شدن عضلات و پوست سر نسبت به لمس
- ادامه داشتن علائم از چند ساعت تا چند روز
- تشدید درد با فعالیت بدنی
در برخی افراد، پیش از شروع سردرد میگرنی حالتی به نام «اورا» رخ می‌دهد. در این مرحله ممکن است فرد نورهای چشمک‌زن، تغییرات میدان دید یا سایر اختلالات بینایی را تجربه کند.
آغازگرهای میگرن
محرک‌های شروع حمله میگرنی در افراد مختلف یکسان نیستند. این عوامل می‌توانند ماهیت روانی، جسمی، محیطی، غذایی یا دارویی داشته باشند. برخی از مهم‌ترین محرک‌ها عبارتند از:
- استرس
- قاعدگی و سایر تغییرات هورمونی
- اضطراب یا افسردگی
- نورهای شدید یا چشمک‌زن، صداهای بلند و بوهای تند
- تغذیه ناکافی
- کمبود خواب
- برخی مواد غذایی مانند پنیر، شکلات و کافئین
- مصرف قرص‌های ضدبارداری
علت میگرن و درمان آن
فعال شدن مواد التهابی و تحریک گیرنده‌های درد در عروق خونی و اعصاب سر می‌تواند در ایجاد حمله میگرنی نقش داشته باشد. برای کنترل حملات میگرنی، فرد ممکن است از مسکن‌هایی مانند آسپرین یا استامینوفن استفاده کند و در محیطی تاریک و آرام استراحت داشته باشد.
اگر مسکن‌های معمولی تأثیر کافی نداشته باشند، پزشک ممکن است داروهای اختصاصی میگرن مانند تریپتان‌ها را تجویز کند. این داروها با اثرگذاری بر عروق خونی و برخی فرایندهای مرتبط با حمله میگرنی، به کاهش علائم کمک می‌کنند. به‌طور کلی، هرچه درمان حمله میگرنی زودتر آغاز شود، احتمال کنترل مؤثرتر علائم بیشتر است.
پیشگیری از میگرن
افراد مبتلا به میگرن می‌توانند با انجام برخی اقدامات، خطر بروز حملات را کاهش دهند. از جمله این اقدامات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- استفاده از داروهایی که به‌طور اختصاصی برای پیشگیری از میگرن تأیید شده‌اند
- استفاده از برخی داروهایی که معمولاً برای درمان صرع، افسردگی یا فشار خون بالا تجویز می‌شوند
- مدیریت استرس، ورزش، تمرین‌های آرام‌سازی و فیزیوتراپی
- ثبت زمان و شرایط بروز حملات برای شناسایی محرک‌های شخصی و دوری از آن‌ها، از جمله برخی مواد غذایی
- هورمون‌درمانی در موارد مناسب و با نظر پزشک
اکسیپیتال نورالژی
اکسیپیتال نورالژی نوعی سردرد نسبتاً متفاوت و کم‌شیوع است که معمولاً از قسمت پایینی گردن آغاز می‌شود و به سمت پشت سر و گاهی پشت گوش‌ها گسترش پیدا می‌کند. این عارضه ممکن است در اثر آسیب یا تحریک اعصاب پس‌سری ایجاد شود؛ اعصابی که از قسمت پشتی گردن به سمت قاعده پوست سر امتداد پیدا می‌کنند.
برخی بیماری‌های زمینه‌ای، کشیدگی عضلات گردن یا عوامل دیگری که همیشه به‌طور دقیق مشخص نیستند، می‌توانند موجب تحریک یا آسیب این اعصاب شوند. درد ناشی از اکسیپیتال نورالژی ممکن است شدید باشد و علائم دیگری نیز به همراه داشته باشد.
علائم اکسیپیتال نورالژی عبارتند از:
- درد مداوم با حالت ضربان‌دار یا سوزشی
- احساس دردهای ناگهانی و شوک‌مانند که به‌صورت متناوب ایجاد می‌شوند
- بروز درد اغلب در یک سمت سر که ممکن است با حرکت دادن گردن آغاز شود
- حساس شدن پوست سر نسبت به لمس
- حساسیت به نور
تشخیص اکسیپیتال نورالژی
به دلیل شباهت برخی علائم، ممکن است پزشک در ابتدا اکسیپیتال نورالژی را با میگرن یا سایر انواع سردرد اشتباه بگیرد. یکی از نشانه‌هایی که می‌تواند به تشخیص این عارضه کمک کند، ایجاد یا تشدید درد هنگام فشار دادن قسمت پشت گردن و پوست سر است.
گاهی پزشک برای کمک به تشخیص، مقدار کمی داروی بی‌حسی موضعی را در نزدیکی اعصاب پس‌سری تزریق می‌کند. این تزریق به‌طور موقت عملکرد عصب را مهار می‌کند و اگر درد کاهش پیدا کند، احتمال اکسیپیتال نورالژی بیشتر می‌شود. از آنجا که این عارضه ممکن است در نتیجه یک بیماری زمینه‌ای ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است برای یافتن علت اصلی، بررسی‌های بیشتری انجام دهد.
علت اکسیپیتال نورالژی
از جمله عوامل احتمالی ایجاد این عارضه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- آسیب ستون فقرات یا دیسک‌ها
- استئوآرتریت
- تومور
- نقرس
- آسیب عصبی ناشی از دیابت
- التهاب عروق خونی
- عفونت
درمان اکسیپیتال نورالژی
استفاده از کمپرس گرم، استراحت، ماساژ، فیزیوتراپی و داروهای ضدالتهابی مانند آسپرین یا ناپروکسن می‌تواند به کاهش درد کمک کند. اگر شدت درد زیاد باشد، پزشک ممکن است استفاده از شل‌کننده‌های عضلانی یا داروهای مسدودکننده عصب را پیشنهاد کند.
در مواردی که درد شدید باشد، تزریق بی‌حسی موضعی یا استروئید نیز ممکن است مورد استفاده قرار گیرد. جراحی معمولاً تنها در شرایط خاص و موارد نادر مطرح می‌شود؛ برای مثال زمانی که هدف، کاهش فشار واردشده بر عصب یا جلوگیری از انتقال سیگنال‌های درد باشد.
سردردهای بعد از ورزش
سردرد پس از ورزش نوعی درد است که در نتیجه فعالیت بدنی شدید ایجاد می‌شود. این سردردها معمولاً به‌صورت ناگهانی در حین فعالیت یا بلافاصله پس از پایان آن شروع می‌شوند و ممکن است در مدت کوتاهی شدت زیادی پیدا کنند.
فعالیت‌های مختلفی می‌توانند باعث بروز این نوع سردرد شوند؛ از وزنه‌برداری و دویدن گرفته تا رابطه جنسی یا حتی زور زدن هنگام اجابت مزاج. درد معمولاً در هر دو طرف سر احساس می‌شود و حالتی ضربان‌دار دارد و ممکن است بین ۵ دقیقه تا دو روز ادامه پیدا کند. این نوع سردرد اغلب به شکل حمله‌های جداگانه رخ می‌دهد و در برخی افراد می‌تواند علائمی مشابه میگرن ایجاد کند.
سردرد ناشی از ورزش
علت سردردهای بعد از ورزش و روش پیشگیری از آن
علت دقیق بروز سردردهای بعد از ورزش هنوز مشخص نیست. این نوع سردردها معمولاً در یک دوره محدود، حدود سه تا شش ماه، رخ می‌دهند. برای کاهش احتمال بازگشت این سردردها می‌توان اقدامات زیر را در نظر گرفت:
- مصرف داروی مسکن پیش از ورزش، در صورت توصیه پزشک
- پرهیز از فعالیت‌های بدنی بسیار شدید
- گرم کردن مناسب بدن پیش از شروع ورزش
- مصرف مایعات کافی
- داشتن تغذیه مناسب و مصرف غذاهای مغذی
- خواب کافی و منظم
درمان سردردهای ناشی از ورزش نیز در موارد معمول می‌تواند شامل استفاده از مسکن‌های رایج مانند آسپرین یا استامینوفن باشد.
جمع‌بندی
درد پشت سر می‌تواند از یک سردرد ساده و تنشی ناشی شود یا در برخی موارد به مشکلاتی مانند میگرن، مصرف بیش از اندازه داروهای مسکن، نورالژی اکسیپیتال یا فعالیت بدنی شدید ارتباط داشته باشد. بسیاری از سردردها بدون درمان خاصی برطرف می‌شوند، اما تکرار درد، شدت زیاد آن یا همراه شدن با علائم غیرمعمول می‌تواند نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد.
اگر درد پشت سر شما مداوم، شدید یا نگران‌کننده است، بهتر است برای مشخص شدن علت آن به پزشک مراجعه کنید. شناسایی علت زمینه‌ای و شروع درمان مناسب در زمان درست می‌تواند از ادامه‌دار شدن مشکل و تأثیر آن بر کیفیت زندگی و فعالیت‌های روزمره جلوگیری کند.