بهترین ظروف برای پخت و پز کدامند؟

مواد غذایی هنگام پخت در معرض حرارت بالا قرار می‌گیرند. در این شرایط، سطح ظرف با غذا واکنش می‌دهد یا ترکیباتی آزاد می‌کند که به داخل غذا راه پیدا می‌کنند. این موضوع فقط یک فرضیه یا شایعه نیست؛ تحقیقات علمی بارها نشان داده‌اند که برخی فلزات و ترکیبات شیمیایی می‌توانند در شرایط خاص به غذا منتقل شوند.

بیماری‌های مزمن، از پوکی استخوان گرفته تا مشکلات گوارشی و حتی افزایش ریسک برخی سرطان‌ها، می‌توانند با انتخاب ظرف نامناسب تشدید شوند. گذشته از بحث مواد مضر، باید به این نکته هم توجه کرد که بعضی ظروف می‌توانند ارزش غذایی مواد را حفظ یا حتی آن را از بین ببرند.

خرید ظروف سالمتر بیشتر شبیه یک سرمایه‌گذاری بلندمدت است. ظروف سالم عمر طولانی‌تری دارند، نیاز به تعویض ندارند و مهم‌تر از همه، از هزینه‌های درمانی احتمالی در آینده جلوگیری می‌کنند. به عبارتی، پولی که امروز برای یک ظرف باکیفیت می‌دهیم، در حقیقت سرمایه‌گذاری روی سلامت بدن خود و عزیزانمان است.

بهترین ظروف برای پخت و پز کدامند؟ معرفی انواع ظروف رایج و بررسی

سلامت آن‌ها

• ظروف مسی
• ظروف نقره ای
• ظروف برنجی
• ظروف سفالی
• ظروف چدنی

ظروف برنجی

آلیاژ برنج از ۷۰ درصد مس و ۳۰ درصد روی تشکیل شده است. پخت و پز در ظروف برنجی ایمنی شما را تقویت می‌کند، به مبارزه با بیماری‌های تنفسی کمک می‌نماید و از بیماری‌هایی مانند درد مزمن دوری می‌کند. ظروف برنجی برای بهبود زخم‌های سطحی و عفونی بسیار مفید هستند. از دیگر خواص این ظروف می‌توان به خاصیت ضد باکتری، از بین بردن بیماری‌های گوارشی و بهبود عملکرد سلول‌های مغز اشاره کرد

ظروف سفالی

سفالی (خاک رس) یک ماده طبیعی است و از این رو مواد سمی یا مصنوعی را به غذایی که در آن پخته می‌شود اضافه نمی‌کند و به طور شگفت انگیزی حاوی اکثر انواع ویتامین‌هاست. به دلیل قلیایی بودن سفال، مواد غذایی پخته شده در آن را خنثی می‌کند و به خوبی به عنوان سم زدایی طبیعی عمل می‌کند.

مهم ترین مزایای بهترین ظروف برای پخت و پز که سفال ساخته شده‌ اند، توانایی ایجاد رطوبت زیاد و استفاده کم از روغن و چربی است. از آنجایی که سرامیک ماهیت قلیایی دارد، هنگام پختن غذا (PH) را خنثی می‌کند. این ماده تعادل غذاها را حفظ خواهد کرد و از این رو به عنوان سم زدایی طبیعی عمل می‌کند. اگر بدانید سفال حاوی تمام ویتامین‌های ممکن حتی ویتامین (B12) است، شگفت زده خواهید شد.

ظروف استیل ضدزنگ

استیل ضدزنگ در خانه همه پیدا می‌شود. از نظر ایمنی غذایی، استیل تقریبا خنثی عمل می‌کند و با مواد غذایی واکنش نمی‌دهد. البته استیل رسانای ضعیفی برای حرارت است و به همین دلیل بیشتر تولیدکنندگان در کف ظروف استیل از لایه‌های آلومینیوم یا مس استفاده می‌کنند تا انتقال حرارت بهتر انجام شود. تنها نکته‌ای که باید در نظر داشت این است که در پخت‌وپز با استیل، احتمال چسبیدن غذا وجود دارد، مخصوصاً اگر حرارت بالا یا روغن کم استفاده شود.

ظروف استیل یکی از پرمصرف‌ترین ظروف آشپزی هستند اما چیزی که اکثر مردم از آن ‌اطلاعی ندارند این است که انتخاب سالمی برای طبخ غذا نیست. استیل یک آلیاژ فلزی و ترکیبی از کروم است که با غذاهای اسیدی واکنش نشان نمی‌دهد. اما قبل از خرید ظروف استیل، کیفیت آن را بررسی کنید زیرا ظروف استیل بی‌ کیفیت برای بدن انسان مضر هستند. بنابراین همیشه به دنبال ظروف استیل با کیفیت و بادوام باشید.

ظروف چدن

چدن از آن دسته ظروفی است که هم حس اصالت دارد و هم حس جدید بودن. سنگینی و ضخامت بالای چدن باعث می‌شود حرارت به‌طور یکنواخت در سطح ظرف پخش شود و غذا به آرامی بپزد. از طرفی ظروف چدنی بسیار بادوام هستند و در صورت مراقبت درست سال‌ها دوام بیاورند. اما وزن زیاد و احتمال آزادسازی آهن در ظروف بدون لعاب، جزو چالش‌های آن‌هاست. به همین دلیل برای افرادی که دچار تجمع بیش‌ازحد آهن در بدن هستند، استفاده مداوم از چدن توصیه نمی‌شود.

یکی از بهترین انواع فلز برای انتخاب ظروف آشپزی، چدن است. پخت و پز در چدن یک راه عالی برای افزودن مقداری آهن به رژیم غذایی شماست زیرا این ظروف آهن را وارد غذا می‌کند. آهن نه تنها فلز بلکه یک ماده معدنی ضروری مورد نیاز بدن است. تصور کنید که غذای غنی از آهن را در یک ماهیتابه چدنی بپزید، این کار افزایش آهن مورد نیاز بدنتان کمک می‌کند. چدن صدها سال است که وجود داشته و کاملاً غیر سمی است.

ظروف سفالی و سرامیکی

سفال و سرامیک قدیمی‌ترین گزینه‌های بشر برای پخت غذا بوده‌اند. این ظروف با لعاب‌های زیبا و رنگی عرضه می‌شوند و ظاهر سنتی‌شان دل بسیاری را می‌برد. پخت غذا در سفال و سرامیک راحت است و و هیچ واکنش شیمیایی خاصی بین ظرف و مواد غذایی رخ نمی‌دهد. با این حال، مشکل اصلی این ظروف شکنندگی بالای آن‌ها و احتمال لب‌پریدگی لعاب است. اما اگر لعاب مورد استفاده حاوی فلزات سنگین مانند سرب باشد، خطر جدی برای سلامت خواهند داشت.

ظروف شیشه‌ای و پیرکس

شیشه و پیرکس خیلی سالم هستند و دلیل آن هم ساده است: شیشه خنثی است و با مواد غذایی هیچ واکنشی نشان نمی‌دهد. این ویژگی باعث می‌شود طعم و ارزش غذایی مواد دست‌نخورده باقی بماند.

ظروف مسی

این ظروف انتقال حرارت فوق‌العاده‌ای دارند و به همین دلیل غذا در آن‌ها یکنواخت و سریع می‌پزد. بعضی‌ها معتقدند طعم غذا در قابلمه‌های مسی خوشمزه‌تر می‌شود. با این حال، استفاده از مس بدون پوشش داخلی می‌تواند خطرناک باشد؛ چون ممکن است فلز مس بیش از حد وارد غذا شود و برای بدن مضر باشد. به همین دلیل، ظروف مرسی باید مرتباً بررسی شوند و در صورت کدر شدن یا خراشیدگی، آن‌ها را کنار بگذاریم.

• ظروف مسی بدون روکش یا بدون آستر: قابلمه‌ها و تابه‌هایی که به عنوان ظروف مسی بدون آستر در نظر گرفته می‌شوند، آنهایی هستند که در سطح داخلی و خارجی از مسی ساخته شده‌ اند. این ماهیتابه‌ها می‌توانند مس را در طی فرآیند پخت و پز به داخل غذا بیاورد و استفاده از آنها را ناامن کند. خوردن یک وعده غذایی که در یک تابه مسی بدون آستر آماده شده است، شما را بلافاصله بیمار نمی‌کند. با این حال، مس سمی است و در سیستم شما تجمع می‌یابد و منجر به مسمومیت می‌شود. همین امر در مورد ظروف مسی بدون آستر نیز صدق می‌کند. این ظروف برای نگهداری مواد غذایی ایمن نیستند و فقط باید برای نگهداری اقلام غیر خوراکی استفاده شوند.
• ظروف مسی روکش‌دار یا آستردار: این نوع دوم از ظروف مسی برای پخت و پز بی‌ خطر هستند زیرا با فلزات غیر واکنشی و ایمنی مانند استیل یا قلع پوشانده شده‌ اند. این تابه‌ها زیبا به نظر می‌رسند اما برای پخت و پز هم بی خطر هستند. روکش فلزی مانعی بین غذا و مس ایجاد می‌کند و از غذا در برابر فلزات شسته شده محافظت کرده و از مسمومیت شما جلوگیری می‌کند. با ظروف مسی آستردار، سرآشپزها می‌توانند از غذای بدون سم و سرعت بالای گرم شدن تابه بهره ببرند.

ظروف آلومینیومی

آلومینیوم به خاطر سبکی و قیمت مناسبش در گذشته بسیار رایج بود و هنوز هم در برخی خانه‌ها استفاده می‌شود. این فلز رسانای حرارتی خوبی است و باعث می‌شود غذا سریع بپزد. اما مشکل اصلی آلومینیوم، واکنش آن با غذاهای اسیدی یا شور است و می‌تواند ذرات آلومینیوم را وارد غذا کند. نگرانی‌هایی هم درباره ارتباط مصرف مداوم آلومینیوم با برخی بیماری‌های عصبی مانند آلزایمر مطرح شده، هرچند هنوز قطعی نیست. با این حال، متخصصان توصیه می‌کنند برای استفاده طولانی‌مدت، آلومینیوم انتخاب مناسبی نیست.

آلومینیوم همچنین ویتامین و مواد معدنی موجود در غذا را خنثی می‌کند. ظروف آلومینیومی ممکن است بسیار جذاب به نظر برسند اما ماده مناسبی برای تولید ظروف آشپزی نیست.

پختن در این ظروف ممکن است کار درستی نباشد زیرا غذای پخته شده در ظروف آلومینیومی می‌تواند سطح آلومینیوم را در بدن ما افزایش دهد. این ماده اگر جذب شود، می‌تواند اثرات نامطلوب مختلفی مانند اسیدیته، زخم معده، سوء‌ هاضمه، نفخ، مشکلات پوستی مانند رنگدانه، اگزما، شوره سر و التهاب مزمن روده به همراه داشته باشد.

ظروف نقره ای

نقره پرکاربردترین ماده در کارد، چنگال و ظروف فلزی است. نقره قرن‌هاست که وجود داشته و تقریباً در هر خانواده طبقه متوسطی یافت می‌شود. یکی از دلایلی که مردم نقره می‌خورند این است که نقره می‌تواند به جلوگیری از گسترش بیماری کمک کند. از فواید ظروف نقره ای می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خواص ضد باکتریایی: به گفته کارشناسان، ظروف نقره ای دارای خواص ضد باکتریایی هستند که غذا را از باکتری‌های مضر موجود در هوا محافظت می‌کنند.
• ماهیت غیر سمی: نقره بر خلاف پلاستیک و بسیاری از فلزات دیگر باعث ایجاد سرطان نمی‌شود.
• تقویت سیستم ایمنی: نقره می‌تواند میکروب‌ها را از بین ببرد و در دراز مدت برای سلامتی مفید باشد. ظروف نقره ای می‌تواند ویروس‌ها، باکتری‌ها و میکروب‌های غذا را از بین ببرد.
• محافظت در برابر میکروارگانیسم‌ها: نقره ابزاری است که می‌تواند میکروارگانیسم‌ها را از بین ببرد.
• اثر خنک کنندگی: ظروف نقره ای اثر خنک کنندگی روی بدن دارند که هضم را آسان کرده و به بهبود سیستم متابولیک بدن کمک می‌کنند.
• نگهداری غذا در مدت طولانی: طبق تحقیقات، غذا یا نوشیدنی ذخیره شده در ظروف نقره ای ماندگاری بیشتری دارند.

ظروف نچسب مثل تفلون، گرانیت، سرامیک

ظروف نچسب همیشه طرفدار داشته‌اند و تفلون قدیمی‌ترین نوع این ظروف است؛ اما مشکل اصلی آن این است که اگر سطحش خراش بردارد، مواد شیمیایی مضر می‌توانند وارد غذا شوند. جدیدا ظروف با پوشش گرانیت یا سرامیک وارد بازار شده‌اند که ادعا می‌شود سالم‌تر و بادوام‌تر هستند. این ظروف در برابر خط و خش مقاوم‌ترند، اما همچنان نیاز به مراقبت دارند و نباید از قاشق فلزی یا شوینده‌های زبر برای شست‌وشوی آن‌ها استفاده کرد.

ظروف نچسب (تفلون)

مردم در سراسر جهان از قابلمه و تابه‌های نچسب برای پخت و پز روزانه خود استفاده می‌کنند. روکش نچسب برای تهیه پنکیک، سوسیس و سرخ کردن تخم مرغ مناسب است. این ظروف می‌توانند برای پختن غذاهای لطیف مفید باشند اما در مورد تفلون، بحث و جدل وجود دارد.

تفلون یک ماده شیمیایی مصنوعی است که از اتم‌های کربن و فلوئور تشکیل شده است. همچنین برای ساخت روکش سیم و کابل، پارچه ضد آب و محافظ فرش و پارچه ضد آب برای لباس‌های بیرون مانند بارانی استفاده می‌شود. در دمای بالاتر از ۳ هزار درجه سانتیگراد پوشش‌های تفلون روی ظروف نچسب سریع خراب می‌شوند.

نکته مهم:

توصیه می‌شود هرگز برای آشپزی از کفگیرهای فلزی استفاده نشود زیرا استفاده از این ابزار موجب خراشیدگی ظرف و به خطر افتادن سلامت غذا می‌شود.

همچنین زمانی که غذایی در ظرف فلزی پخت می‌شود باید به ظرف شیشه‌ای یا ظرف دیگری منتقل شود و زیاد در ظرفی که پخته شده نگهداری نشود. ظروف نچسب یا تفلون و آلومینیوم حتی اگر سالم باشند باید بعد از دو سه سال استفاده عوض شوند.

بهتر است بعد از پخت مواد غذایی به ویژه در ظروف شیشه‌ای یا سنگی، در ظروف فلزی نگهداری نشوند مگر اینکه جنس ظرف شیشه‌ای یا سنگی باشد.

سوالات متداول:

ظرف لعابی برای پخت و پز بهتر است یا سرامیکی؟

ظروف غذاخوری سرامیکی گزینه بهتری برای پخت و پز و برشته کردن غذاها هستند. از طرف دیگر، ظروف لعابی بیشتر از آنچه برای پخت و پز استفاده می‌شود، تزئینی هستند. ظروف لعابی گزینه ای عالی برای سرو چای یا غذا هستند، پس نباید از آنها در پخت و پز استفاده کرد. بنابراین، اگر به دنبال چیزی فانتزی و بادوام هستید، ظروف لعابی را انتخاب کنید. با این حال، اگر بودجه کافی دارید و به چیزی بهتری نیاز دارید، ظروف سرامیکی بهترین انتخاب برای شماست.

کدام ظرف برای پخت و پز بهتر است مسی یا سنگی؟

ظروف سنگی به دلیل داشتن کانی‌های مختلف برای آشپزی بسیار مفید هستند. ظروف مسی نیز همانطور که در قبل‌ تر توضیح دادیم، یکی از بهترین ظروف برای پخت غذا هستند. پس نمی‌توان به طور دقیق گفت که ظروف سنگی بهتر هستند یا مسی.

بهترین ظروف برای پخت غذا کدامند؟

در مجموع بهترین ظروف مورد استفاده برای پخت مواد غذایی، ظروف استیل هستند و در مرحله بعد ظروف شیشه‌ای و چدن قرار دارند؛ استاندارد ظروف شیشه‌ای بسیار خوب است اما نمی‌توان هر جایی از این نوع ظروف استفاده کرد و مراقبت‌های خاصی نیاز دارند.

کلام آخر:

متخصصان تغذیه و بهداشت مواد غذایی در این زمینه دیدگاه‌های متنوعی ارائه داده‌اند، اما تقریباً در چند نکته مهم اتفاق‌نظر دارند. ظروف استیل ضدزنگ، شیشه‌ای (پیرکس) و چدن لعاب‌دار بهترین ظرف‌ها برای آشپزی هستند.. استیل ضدزنگ به دلیل خنثی بودن و مقاومت بالا تقریباً هیچ خطری از نظر واکنش شیمیایی وجود ندارد. شیشه و پیرکس هم به‌طور کامل بی‌خطر هستند و متخصصان آن‌ها را به‌ویژه برای پخت در فر یا نگهداری غذا توصیه می‌کنند.

درباره ظروف نچسب مثل گرانیت یا سرامیک پوشش‌دار، نظرها کمی متفاوت است. بسیاری از متخصصان معتقدند اگر کیفیت ساخت آن‌ها بالا باشد و به‌درستی نگهداری شوند (بدون خط و خش یا استفاده از قاشق فلزی)، می‌توانند انتخاب قابل قبولی برای پخت غذاهای کم‌چرب باشند. با این حال، چون طول عمر این پوشش‌ها محدود است، نباید آن‌ها همیشه استفاده کرد.