بزرگداشت شمس تبریزی
در تقویم ایران، ۷ مهرماه به نام روز بزرگداشت شمس تبریزی ثبت شده است. هر ساله در شهرهایی چون خوی، تبریز و شیراز مراسمهایی با حضور اندیشمندان و هنرمندان داخلی و خارجی برگزار میشود. این مراسم نه تنها یاد شمس را زنده نگه میدارد، بلکه او را به عنوان یک نماد فرهنگی جهانی معرفی میکند.
شمس تبریزی یکی از مشهورترین صوفیان و شاعران ایرانی است که معنویت و عشق به خدا را با شیوایی کلام خود به همگان آموخت. یکی از مشهورترین کتابهای این صوفی، کتاب مقالات شمس تبریزی است که مطالعه آن خالی از لطف نیست.
در ادامه این مطلب قصد داریم درباره زندگینامه شمس تبریزی و پستی و بلندیهای زندگی او توضیح دهیم. بنابراین پیشنهاد میکنیم این مطلب را تا انتها مطالعه کنید.
شمسالدین محمد بن علی بن ملک داد تبریزی، مشهور به شمس تبریزی، در سال ۵۸۲ هجری قمری در تبریز چشم به جهان گشود. او علاوه بر عرفان، در ریاضیات و جهانگردی نیز تبحر داشت. ملاقات او با مولانا در قونیه، آغازگر ارتباط عمیق معنوی میان آن دو بود که منجر به شاگردی مولانا و خلق آثار عرفانی بیبدیل شد.
زبان مادری شمس، لهجهای از آذری باستان (تاتی امروزی) بوده است. همین ویژگی زبانی، به همراه تربیت پرمهر خانواده، باعث شد او از همان خردسالی دلی لطیف اما روحی سرکش پیدا کند.
کودکی شمس، سرشار از پرسشگری و میل به کشف ناشناختهها بود و همین ویژگیها او را به سمت راه عرفان کشاند.
شمس تبریزی در سال ۶۴۲ هجری قمری در 60 سالگی با کیمیا خاتون، دخترخوانده مولانا، که حدود ۳۵ سال از او جوانتر بود، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج فرزندی به نام حجیب شکربر بود.
کیمیا خاتون علاقه بسیار زیادی به رفتار عارفانه شمس داشت و تمام تلاش خود را انجام میداد تا توجه شمس را به خود جلب کند. در طول زندگی شمس تمایل داشت با بیتوجهی به کیمیا خاتون او را از عشق دنیوی دور کرده و به عشق حقیقی برساند.
آرامگاه شمس تبریزی در محله امامزاده شهر خوی، واقع در استان آذربایجان غربی، زیارتگاه عاشقان عرفان و مولانا است.درباره مرگ وی روایت های بسیاری است.
مقالات شمس تبریزی، مجموعهای از سخنان و حکایات اوست که توسط مریدان مولانا گردآوری شده است این کتاب سرشار از جملات کوتاه، تند و تأمل برانگیز است که بازتاب دهنده اندیشه عمیق شمس در باب عشق، ایمان و حقیقتاند.
شمس خود عادت به نوشتن نداشت و میگفت: «سخن را چون نمینویسم، در من میماند و هر لحظه مرا روی دگر میدهد.» همین بیواسطگی باعث شده مقالات شمس، رنگی زنده و تأثیرگذار داشته باشد.
شمس بزرگترین معلم مولانا در زندگی وی بود و تاثیرات بسیار زیادی بر او گذاشت. به لطف تاثیرات او، ما میتوانیم زیباترین اشعار عارفانه مولانا را مطالعه کنیم که هر بیت آن نمایانگر جلوهای از عشق حقیقی به خداوند است.
شمس تبریزی از صوفیان و شاعران ایرانی است که بیشتر به دلیل رابطهی معنویاش با مولانا جلال الدین محمد بلخی شهرت دارد. به گمان بسیاری، دگرگونی زندگی و آراء و اندیشهی مولانا به واسطهی حضور شمس در زندگی او رخ داده است. از این صوفی تبریزی، کتابی به نام «مقالات شمس» به جای مانده که در عین سادگی زبان و شیوایی و لطافت، از عمق معنویت او سخن میگوید.
منتخب اشعار شمس تبریزی
اندک اندک جمع مستان مي رسند
اندک اندک مي پرستان مي رسند
دلنوازان نازنازان در ره اند
گلعذاران از گلستان مي رسند
اندک اندک زين جهان هست و نيست
نيستان رفتند و هستان مي رسند
جمله دامن هاي پرزر همچو کان
از براي تنگدستان مي رسند
لاغران خسته از مرعاي عشق
فربهان و تندرستان مي رسند
جان پاکان چون شعاع آفتاب
از چنان بالا به پستان مي رسند
خرم آن باغي که بهر مريمان
ميوه هاي نو زمستان مي رسند
اصلشان لطفست و هم واگشت لطف
هم ز بستان سوي بستان مي رسند
