بهترین واکسن آنفولانزا ۲۰۲۵: قویترین گزینهها برای ایمنی در فصل جدید
بسیاری از ما با آغاز فصل سرما، نگرانی در مورد ابتلا به بیماری آنفولانزا را تجربه میکنیم، بیماری که میتواند عواقب جدی به دنبال داشته باشد. در میان تمامی راهکارهای پیشگیری، واکسیناسیون مؤثرترین و حیاتیترین اقدام محافظتی محسوب میشود.
از آنجایی که ویروس آنفولانزا به طور پیوسته در حال جهش و تغییر است، واکسنهای فصلی نیز باید هر سال به روزرسانی شوند تا بتوانند سویههای غالب را پوشش دهند.
سال ۲۰۲۵ نیز از این قاعده مستثنی نیست و با ورود واکسنهای جدید با ترکیبات بهروز، این سوال مهم مطرح میشود که “موثرترین و بهترین واکسن آنفولانزا در سال جاری کدام است؟”
این مقاله با هدف ارائه یک راهنمای جامع، به بررسی تخصصی و معرفی معتبرترین و مؤثرترین گزینههای موجود برای واکسیناسیون آنفولانزا در سال ۲۰۲۵ خواهد پرداخت تا به شما کمک کند آگاهانهترین انتخاب را برای حفظ سلامتی خود و عزیزانتان داشته باشید.
آشنایی با انواع بهترین واکسن آنفولانزا 2025
قبل از اینکه بخواهیم در مورد بهترین واکسن آنفولانزا صحبت کنیم، خوب است بدانید که واکسنهای آنفولانزا با روشهای مختلفی ساخته میشوند و هر کدام برای گروه خاصی بهتر هستند. این واکسنها از نظر نحوه ساخت، تزریق و سویههایی که جلوی آنها را میگیرند، با هم فرق دارند.
بهترین واکسن آنفولانزا واکسن غیرفعال
قدیمیترین و پرمصرفترین واکسنها، «واکسنهای غیرفعال» هستند. این واکسنها حاوی ویروسهای کشته شده یا قسمتهایی از آن هستند که نمیتوانند باعث بیماری شوند. تزریق آنها معمولاً به صورت عضلانی و به بازو انجام میشود. از آنجایی که ویروس موجود در این واکسنها مرده است، خیال شما راحت باشد که تزریق واکسن باعث نمیشود شما آنفولانزا بگیرید.
خود این نوع واکسنها چند زیرمجموعه مهم دارند:
- واکسن معمولی (استاندارد): این همان واکسن رایجی است که بیشتر افراد میزنند. مقدار آنتیژن (مادهای که بدن را تحریک به ساخت پادتن میکند) در آن در حد معمول است و برای همه افراد بالای ۶ ماه توصیه میشود. هم برای کودکان و هم برای بزرگسالان، این گزینه در اغلب فصلها انتخاب اول است.
- واکسن دوز بالا: این واکسن به طور خاص برای افراد مسنتر (معمولاً ۶۵ سال به بالا) ساخته شده است. چون سیستم ایمنی بدن این عزیزان ضعیفتر عمل میکند، واکسن دوز بالا حاوی مقدار بیشتری آنتیژن است تا بتواند واکنش دفاعی قویتری در بدنشان ایجاد کند.
- واکسن کمکی (ادجوانت): در این واکسن، مادهای به نام «ادجوانت» اضافه شده است. کار این ماده کمکی این است که پاسخ ایمنی بدن را تقویت کند. این واکسن بیشتر برای سالمندان یا افرادی که به دلایلی سیستم ایمنی ضعیفی دارند، توصیه میشود.
واکسن نوترکیب (Recombinant): واکسن هوشمند و بدون نیاز به تخممرغ
یکی از بهترین واکسن آنفولانزا واکسنها نوترکیب است که یکی از پیشرفتهترین واکسنهای آنفولانزا است که با روشی کاملاً متفاوت از واکسنهای سنتی ساخته میشود. خبر خوب این است که در تولید این واکسن، نه از ویروس زنده استفاده میشود و نه نیازی به استفاده از تخممرغ وجود دارد.
این واکسن چگونه ساخته میشود؟
دانشمندان به جای کار با کل ویروس، فقط ژن مربوط به کلید اصلی ویروس (یعنی همان پروتئین روی سطح آن که بدن باید آن را بشناسد) را جدا میکنند.
سپس، این ژن را به سلولهای خاصی در آزمایشگاه میدهند. این سلولها به یک کارخانه کوچک تبدیل میشوند و شروع به ساخت همان پروتئین کلیدی به مقدار زیاد میکنند.
در نهایت، این پروتئین خالصشده را به شما تزریق میکنند. در واقع، این واکسن هوشمندانه فقط “عکس” ویروس را به سیستم ایمنی شما نشان میدهد تا بتواند دفاع قوی بسازد، بدون اینکه شما را در معرض خطر قرار دهد.
مزیتهای اصلی این روش چیست؟
مزیت اصلی واکسن نوترکیب، ایمنی کامل آن برای افرادی است که به پروتئین تخممرغ حساسیت دارند. همچنین، چون مراحل کشت در تخممرغ را حذف میکند، تولید آن سریعتر انجام میشود و میتواند هماهنگ با تغییرات سریع ویروس آنفولانزا، به موقع بهروزرسانی شود.
بهترین واکسن آنفولانزا مبتنی بر سلول (ccIIV): تولید پیشرفته برای بیشترین تطابق با ویروسهای محیطی
واکسنهای مبتنی بر سلول (که به آن واکسن سلولی هم میگویند) نسل جدیدی از واکسنهای آنفولانزا هستند که روش ساخت آنها مدرنتر شده است. بر خلاف واکسنهای قدیمی که در تخممرغ تهیه میشوند، در این روش، ویروسها در سلولهای کشتشده در آزمایشگاه رشد میکنند.
چرا این روش بهتر است؟
این تفاوت در محل رشد ویروس، اهمیت زیادی دارد: این کار باعث میشود ویروسی که در واکسن قرار میگیرد، از نظر ژنتیکی شباهت بسیار بیشتری به ویروسهای آنفولانزای واقعی داشته باشد که در جامعه در حال گردش هستند.
به زبان ساده، وقتی ویروس در تخممرغ رشد میکند، ممکن است در اثر این محیط کمی تغییر کند و از ویروس اصلی دور شود، اما در محیط سلولی، ویروس پایدارتر میماند. در نتیجه، این واکسن بدن شما را با نسخهای از ویروس آشنا میکند که بسیار نزدیکتر به تهدید واقعی است.
نحوه تزریق و مزایای مهم:
این واکسن نیز به صورت تزریق عضلانی در بازو انجام میشود و برای افراد بالای ۶ ماه مناسب است. علاوه بر اینکه این واکسن انتخاب خوبی برای کسانی است که به تخممرغ حساسیت دارند، تحقیقات علمی در برخی سالها نشان دادهاند که به دلیل همین تطابق بیشتر با سویههای واقعی ویروس، ممکن است اثربخشی بالاتری نسبت به واکسنهای سنتی داشته باشد.
واکسن آنفولانزای زنده ضعیفشده (LAIV): واکسنِ اسپری بینی
نوع دیگری از واکسن آنفولانزا وجود دارد که به جای تزریق، به صورت اسپری بینی استفاده میشود و شاید بسیاری از مردم با آن آشنا نباشند. این واکسن، حاوی ویروس آنفولانزای “زنده” است، اما این ویروسها بسیار ضعیف شدهاند و نمیتوانند باعث بیماری جدی شوند.
نحوه عملکرد و محدودیتها:
واکسن زنده ضعیفشده با ورود به مسیر تنفسی، یک پاسخ ایمنی بسیار قوی و محلی در بینی و گلو ایجاد میکند. این نوع واکسن معمولاً برای افراد سالم بین ۲ تا ۴۹ سال توصیه میشود. با این حال، استفاده از این اسپری بینی برای گروههای خاصی مناسب نیست؛ مثلاً زنان باردار، سالمندان، یا افرادی که بیماری زمینهای خاصی دارند یا سیستم ایمنی بدنشان ضعیف است، باید از انواع دیگر واکسنهای تزریقی استفاده کنند.
بهترین واکسن آنفولانزا سهظرفیتی (TIV): محافظت در برابر سه سویه مهم
واکسن سه ظرفیتی آنفولانزا، همانطور که از اسمش پیداست، شامل سه نوع (سه “ظرفیت” یا سویه) از ویروس آنفولانزا است و بدن شما را در برابر آنها محافظت میکند.
این سه سویه مهم شامل:
- دو نوع رایج از آنفولانزای نوع A (معروف به H1N1 و H3N2).
- یک نوع از آنفولانزای نوع B (به نام B/Victoria).
ویژگیها:
این واکسن معمولاً به صورت تزریق عضلانی در بازو استفاده میشود و برای بیشتر افراد بالای ۶ ماه مناسب است. مزیت اصلی واکسن سهظرفیتی این است که بدن شما را در برابر شایعترین سویههای آنفولانزا که هرساله پیشبینی میشوند، آماده میکند.
این کار نه تنها خطر ابتلای شما را کاهش میدهد، بلکه اگر هم بیمار شوید، شدت علائم بسیار کمتر خواهد بود. این نوع واکسن یک انتخاب مناسب برای ایجاد ایمنی پایه در اکثر کودکان، بزرگسالان و سالمندان محسوب میشود و معمولاً واکسنهای استاندارد و ادجوانت به صورت سهظرفیتی نیز تولید و عرضه میشوند.
واکسن آنفولانزای چهارظرفیتی (QIV): محافظت کامل در برابر چهار سویه اصلی
یکی از بهترین واکسن آنفولانزا واکسن چهارظرفیتی است که همانطور که از نامش پیداست، شامل چهار نوع (سویه) از ویروس آنفولانزا است و به این معنی است که بدن شما را در برابر تمام این چهار سویه محافظت میکند.
این چهار سویه شامل:
- دو نوع رایج از آنفولانزای نوع A (H1N1 و H3N2)
- و دو نوع از آنفولانزای نوع B (B/Victoria و B/Yamagata)
مزیت بزرگ این واکسن چیست؟
هدف اصلی از اضافه کردن سویه دوم B، گسترش دادن دامنه محافظت است. اگر در یک فصل، دو خط مختلف از ویروس B فعال باشند، واکسن چهارظرفیتی بدن شما را برای مقابله با هر دوی آنها آماده میکند. به زبان ساده، این واکسن شانس تطابق با ویروسهای واقعی در گردش را بالا میبرد و در نتیجه، احتمال ابتلا به آنفولانزا و شدت بیماری را کاهش میدهد. مثلاً اگر کودکی با هر دو سویه B روبرو شود و واکسن چهارظرفیتی زده باشد، بدنش از قبل آنتیبادی لازم را برای مقابله ساخته است.
نکته قابل توجه:
اگرچه سویه B/Yamagata از اوایل سال ۲۰۲۰ دیگر مشاهده نشده است، اما واکسن چهارظرفیتی هنوز به عنوان گزینهای برای بیشترین محافظت ممکن توصیه میشود، در حالی که واکسنهای سهظرفیتی هم همچنان موثر و ایمن هستند. انتخاب این واکسن بیشتر برای افرادی است که خواهان حداکثر پوشش ایمنی هستند.
راهنمای انتخاب بهترین واکسن آنفولانزا در سال ۲۰۲۵: معیارهای کلیدی
حالا که با انواع بهترین واکسن آنفولانزا آشنا شدیم، زمان آن رسیده است که به سراغ مهمترین بخش یعنی انتخاب موثرترین گزینهها برای سال جدید برویم. واقعیت این است که برای اینکه بتوانیم بهترین نتیجه را از واکسیناسیون بگیریم، باید چندین نکته کلیدی را همزمان در نظر بگیریم.
۱. تطابق با سویههای ویروسی:
مهمترین معیار، میزان هماهنگی واکسن با ویروسهایی است که در حال گردش هستند. از آنجایی که ویروس آنفولانزا هر سال تغییر میکند، سازمان بهداشت جهانی ترکیب واکسنها را به روز میکند. هر چقدر واکسن انتخابی شما شباهت بیشتری به ویروسهای واقعی فصل جاری داشته باشد، قدرت محافظت آن به مراتب بالاتر خواهد بود.
۲. ایمنی و عوارض جانبی کم:
بهترین واکسن آنفولانزا باید حداقل عوارض جانبی را داشته باشد و برای گروههای پرخطر مانند کودکان، سالمندان و افرادی که بیماریهای زمینهای دارند، کاملاً بیخطر باشد. واکسنی که هم خوب عمل کند و هم کمترین خطر را برای بدن داشته باشد، انتخاب مناسبتری است.
۳. قدرت تحریک سیستم ایمنی (ایمنیزایی):
یک واکسن خوب باید بتواند بدن را به خوبی تحریک کرده و باعث تولید سطح مناسبی از آنتیبادیها شود تا مقاومت لازم در برابر ویروس ایجاد گردد. این ویژگی به ویژه برای سالمندان، که پاسخ ایمنی بدنشان ضعیفتر است، اهمیت دوچندان پیدا میکند.
۴. مدت زمان ماندگاری محافظت:
نکته مهم دیگری که باید در نظر گرفت، مدت زمانی است که اثر محافظتی واکسن در بدن میماند. واکسنی بهتر است که ایمنی ایجاد شده توسط آن تا پایان فصل شیوع آنفولانزا دوام داشته باشد، چرا که ابتلا به بیماری حتی در ماههای پایانی فصل نیز خطرناک است.
۵. شرایط فردی و دسترسیپذیری:
در نهایت، شرایط شخصی هر فرد تعیینکننده است. برای مثال، اگر کسی به پروتئین تخممرغ آلرژی دارد، باید از واکسنهای جایگزین استفاده کند. همچنین، در نظر گرفتن گروه سنی و وضعیت سلامت فرد (مثلاً نیاز به واکسن دوز بالا برای سالمندان) در انتخاب بهترین گزینه، بسیار حیاتی است.
واکسن اینفلوواک تترا (هلندی): پوشش چهارگانه برای محافظت قوی
واکسن هلندی اینفلوواک تترا (Influvac Tetra) که توسط شرکت AbbVie تولید میشود، یک واکسن چهارظرفیتی و بسیار معتبر است که برای پیشگیری از آنفولانزا در افراد بالای ۶ ماه طراحی شده است. این واکسن به دلیل کیفیت بالا، یکی از گزینههای قوی در سطح جهانی محسوب میشود.
ویژگیهای اصلی:
این واکسن بهطور کامل از بدن در برابر چهار سویه کلیدی آنفولانزا محافظت میکند:
- دو سویه آنفولانزای نوع A (شامل H1N1 و H3N2)
- و دو سویه آنفولانزای نوع B (شامل B/Victoria و B/Yamagata)
بهترین زمان برای تزریق این واکسن، پیش از شروع فصل سرما است تا حداکثر تأثیرگذاری را داشته باشد و بدن فرصت کافی برای ایجاد ایمنی پیدا کند.
نکات مهم:
افرادی که به پروتئین تخممرغ حساسیت شدید دارند یا سابقه واکنش آلرژیک شدید به واکسنهای آنفولانزای قبلی داشتهاند، نباید این واکسن را تزریق کنند.
واکسن واکسیگریپ تترا (فرانسوی): گزینهای جهانی با پوشش چهارگانه
واکسن واکسیگریپ تترا (Vaxigrip Tetra) محصول شرکت معتبر سانوفی پاستور در فرانسه است و یکی از شناختهشدهترین و پرمصرفترین واکسنهای چهارظرفیتی آنفولانزا در سراسر جهان به شمار میرود.
این واکسن از چهار سویه اصلی ویروس آنفولانزا (شامل دو سویه A و دو سویه B) محافظت میکند و توصیه میشود که افراد بالای ۶ ماه آن را تزریق کنند.
با تزریق این واکسن، سیستم ایمنی بدن شما در برابر سویههای رایج تقویت میشود و میتوانید مطمئن باشید که تا حد زیادی در مقابل ابتلا به آنفولانزاهای فصلی ایمن خواهید بود.
مانند بسیاری از واکسنهای دیگر، افرادی که به تخممرغ یا سایر مواد تشکیلدهنده واکسن حساسیت شدید دارند، یا کسانی که قبلاً واکنش آلرژیک جدی به واکسن آنفولانزا نشان دادهاند، نباید واکسن واکسیگریپ را تزریق کنند.
بهترین واکسن آنفولانزا چهارظرفیتی ایرانی FluGuard
بهترین واکسن آنفولانزا فلوگارد (FluGuard) اولین واکسن چهارظرفیتی آنفولانزا است که با تکنولوژی نوترکیب (بدون استفاده از تخممرغ) در داخل ایران و توسط شرکت نیواد فارمد سلامت تولید میشود.
این واکسن از بدن در برابر چهار سویه مهم آنفولانزا (شامل دو سویه A و دو سویه B) محافظت میکند و برای افراد بالای ۶ ماه مناسب است.
مزیت مهم این واکسن آن است که به دلیل تولید بدون پایه تخممرغ، میتواند گزینهای مناسب برای افراد دارای حساسیت به پروتئین تخممرغ باشد.
فلوگارد در مراکز بهداشتی و درمانی کشور به آسانی در دسترس است و به عنوان یک گزینه مطمئن و قابل اتکا برای پیشگیری از آنفولانزای فصلی در کشور محسوب میشود.
بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا چه موقع است؟
بهترین زمان برای تزریق واکسن آنفولانزا، قبل از شروع فصل اوج شیوع بیماری است. متخصصان بهداشت و درمان توصیه میکنند که افراد واکسن خود را در بازه زمانی اواخر شهریور تا پایان مهر ماه (سپتامبر تا اکتبر) دریافت کنند. دلیل این امر آن است که حدود دو هفته طول میکشد تا بدن پس از تزریق، پادتنهای کافی را تولید کرده و به ایمنی کامل دست یابد.
با تزریق بهموقع، شما قبل از اینکه ویروس آنفولانزا به اوج فعالیت خود برسد (معمولاً در آذر و دی ماه)، کاملاً محافظت شدهاید. اگرچه تزریق واکسن حتی تا اواخر زمستان نیز مفید است، اما تزریق زودهنگام در اوایل پاییز بیشترین پوشش محافظتی را برای شما در طول کل فصل سرما فراهم میکند.
کلام آخر
در نهایت، با توجه به تنوع واکسنهای موجود و تغییرات پیوسته ویروس آنفولانزا، انتخاب بهترین واکسن آنفولانزا در سال ۲۰۲۵ نیازمند آگاهی و مشورت با متخصص است.
چه واکسنهای معتبر خارجی نظیر اینفلوواک و واکسیگریپ را انتخاب کنید و چه گزینه بومی و نوترکیب فلوگارد را، نکته اصلی این است که واکسیناسیون به موقع، موثرترین ابزار دفاعی شماست.
به خاطر داشته باشید که معیارهایی چون تطابق واکسن با سویههای فصلی، ایمنی آن برای گروههای سنی مختلف (مانند دوز بالا برای سالمندان)، و شرایط فردی شما (مانند حساسیت به تخممرغ) نقش مهمی در اثربخشی نهایی دارند.
تزریق واکسن، فراتر از یک اقدام فردی، یک مسئولیت اجتماعی برای حفظ سلامت عمومی است تا از فشار بر سیستم درمانی کاسته و از شیوع گسترده بیماری در فصول سرد جلوگیری شود. لذا، با مشورت پزشک و انتخاب آگاهانه، بهترین محافظت ممکن را برای خود و اطرافیانتان فراهم کنید.
