بلندترین قله هر قاره کدام است؟ از اورست تا پونچاک جایا
بلندترین قله هر قاره کدام است؟ از اورست تا پونچاک جایا
اگر بلندترین نقطه هر قاره را روی یک نقشه قرار دهیم، با مجموعه‌ای از کوه‌های شگفت‌انگیز روبه‌رو می‌شویم که ارتفاعشان از حدود ۴٬۸۸۰ متر تا نزدیک ۹٬۰۰۰ متر متغیر است. در صدر این فهرست، اورست قرار دارد؛ کوهی که نه‌تنها بلندترین قله آسیا، بلکه بلندترین نقطه زمین نسبت به سطح دریاست.
این اینفوگرافی، مرتفع‌ترین قله هر قاره را بر اساس ارتفاع از سطح دریا با یکدیگر مقایسه می‌کند. اطلاعات این مقایسه از Encyclopædia Britannica گرفته شده و نشان می‌دهد فاصله میان قله‌های مختلف جهان چقدر قابل‌توجه است. نکته جالب این است که اگرچه اورست از نظر ارتفاع اختلاف زیادی با سایر قله‌ها دارد، اما ارتفاع از سطح دریا تنها معیار سنجش عظمت یک کوه نیست؛ برای مثال، دنالی از پایه تا قله اختلاف ارتفاع بیشتری نسبت به اورست دارد.
جدول زیر مرتفع‌ترین قله هر قاره را بر اساس ارتفاع از سطح دریا رتبه‌بندی می‌کند:
| رتبه | قاره | کوه | کشور | ارتفاع (متر) |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | آسیا | اورست | 🇳🇵 نپال / 🇨🇳 چین (تبت) | ۸٬۸۵۰ |
| ۲ | آمریکای جنوبی | آکونکاگوا | 🇦🇷 آرژانتین | ۶٬۹۵۹ |
| ۳ | آمریکای شمالی | دنالی / مک‌کینلی | 🇺🇸 آمریکا | ۶٬۱۹۰ |
| ۴ | آفریقا | کلیمانجارو | 🇹🇿 تانزانیا | ۵٬۸۹۵ |
| ۵ | اروپا | البروس | 🇷🇺 روسیه | ۵٬۶۴۲ |
| ۶ | جنوبگان | وینسون ماسیف | 🇦🇶 جنوبگان | ۴٬۸۹۲ |
| ۷ | اقیانوسیه | پونچاک جایا / کوه کارستنز | 🇮🇩 اندونزی | ۴٬۸۸۴ |
اورست در آسیا با ارتفاع حدود ۸٬۸۵۰ متر بالاتر از سطح دریا، فاصله بسیار زیادی با سایر قله‌های این فهرست دارد. این کوه در مرز نپال و منطقه تبت چین قرار گرفته و با نام‌های چومولونگما و ساگارماتا نیز شناخته می‌شود.
اورست یک کوه چین‌خورده است و شکل‌گیری و رشد آن ارتباط مستقیمی با حرکت صفحات زمین دارد. برخورد صفحه هند با صفحه اوراسیا طی حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون سال گذشته، یکی از عوامل اصلی شکل‌گیری و ادامه رشد رشته‌کوه هیمالیا بوده است.
این فرایند هنوز هم کاملاً متوقف نشده و ارتفاع اورست به‌طور بسیار آهسته تغییر می‌کند؛ به‌طوری که گفته می‌شود این کوه سالانه حدود ۲ میلی‌متر به ارتفاع خود اضافه می‌کند.
ارتفاع اورست وقتی شگفت‌انگیزتر می‌شود که آن را با عمیق‌ترین نقطه شناخته‌شده اقیانوس‌ها مقایسه کنیم. چلنجر دیپ در گودال ماریانا حدود ۱۰٬۹۳۵ متر پایین‌تر از سطح دریا قرار گرفته است؛ یعنی عمق آن بیش از دو کیلومتر بیشتر از ارتفاع اورست بالاتر از سطح دریاست.
آکونکاگوا؛ بلندترین نقطه نیمکره غربی
در جایگاه دوم فهرست، آکونکاگوا در آرژانتین قرار دارد. این قله با ارتفاع حدود ۶٬۹۵۹ متر بلندترین کوه آمریکای جنوبی و همچنین مرتفع‌ترین نقطه نیمکره غربی محسوب می‌شود.
اختلاف ارتفاع آکونکاگوا با اورست بسیار زیاد است، اما این کوه همچنان یکی از مهم‌ترین قله‌های جهان برای کوهنوردان به شمار می‌رود. قرار گرفتن آن در رشته‌کوه آند و شرایط سخت ارتفاعی، صعود به قله را به چالشی جدی تبدیل کرده است.
آکونکاگوا همچنین در فهرست «هفت قله» جایگاه ویژه‌ای دارد؛ زیرا کوهنوردانی که قصد تکمیل این چالش جهانی را دارند، باید بلندترین قله آمریکای جنوبی را نیز فتح کنند.
دنالی؛ قله‌ای که از پایه تا قله داستان متفاوتی دارد
دنالی یا مک‌کینلی در آلاسکا با ارتفاع ۶٬۱۹۰ متر سومین قله بلند این فهرست و مرتفع‌ترین نقطه آمریکای شمالی است.
اما ارتفاع از سطح دریا تنها راه سنجش بزرگی یک کوه نیست. دنالی از نظر اختلاف ارتفاع میان پایه و قله، حتی می‌تواند از اورست چشمگیرتر باشد. دلیل این موضوع آن است که پایه اورست از قبل در ارتفاع بسیار زیادی از سطح دریا قرار گرفته، در حالی که دنالی از نواحی بسیار پایین‌تری سر برآورده است.
به همین دلیل، تجربه صعود به دنالی از نظر میزان ارتفاعی که کوهنورد باید از پایه تا قله طی کند، با صعود به اورست تفاوت قابل‌توجهی دارد.
کلیمانجارو و البروس؛ بلندترین‌های آفریقا و اروپا
در رتبه چهارم، کوه کلیمانجارو در تانزانیا قرار دارد. این کوه با ارتفاع ۵٬۸۹۵ متر بلندترین قله آفریقاست و یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای طبیعی این قاره محسوب می‌شود.
کلیمانجارو برخلاف بسیاری از قله‌های بلند فهرست، به شکل یک آتشفشان عظیم شناخته می‌شود و همین ویژگی زمین‌شناسی، ظاهر آن را از کوه‌های چین‌خورده‌ای مانند اورست متمایز می‌کند.
پس از کلیمانجارو، البروس در رشته‌کوه قفقاز و در جنوب روسیه با ارتفاع ۵٬۶۴۲ متر قرار گرفته است. البروس بلندترین قله اروپا در این فهرست است و یکی از دو قله‌ای محسوب می‌شود که معمولاً برای تکمیل بخش اروپایی چالش هفت قله مورد توجه کوهنوردان قرار می‌گیرد.
وینسون ماسیف و پونچاک جایا؛ دو قله پایانی فهرست
در جایگاه ششم، وینسون ماسیف در جنوبگان با ارتفاع ۴٬۸۹۲ متر قرار دارد. این قله بلندترین نقطه قاره جنوبگان است و شرایط آب‌وهوایی سخت و سرمای شدید منطقه، صعود به آن را به تجربه‌ای کاملاً متفاوت تبدیل می‌کند.
تنها ۸ متر اختلاف ارتفاع میان وینسون ماسیف و پونچاک جایا وجود دارد. پونچاک جایا با ارتفاع حدود ۴٬۸۸۴ متر در بخش اندونزیایی جزیره گینه نو قرار گرفته و در رتبه هفتم این فهرست دیده می‌شود.
با وجود اینکه پونچاک جایا پایین‌ترین قله این فهرست است، ویژگی جغرافیایی منحصربه‌فردی دارد: این کوه بلندترین قله واقع‌شده روی یک جزیره در جهان محسوب می‌شود.
چالش هفت قله؛ فتح بلندترین کوه هر قاره
قرار گرفتن این هفت کوه در یک فهرست، زمینه‌ساز یکی از مشهورترین چالش‌های دنیای کوهنوردی شده است؛ چالش هفت قله.
هدف این چالش، صعود به مرتفع‌ترین قله هر یک از هفت قاره است. نخستین صعود رسمی به اورست در سال ۱۹۵۳ توسط ادموند هیلاری و تنزینگ نورگی انجام شد و دهه‌ها بعد ایده فتح بلندترین قله‌های تمام قاره‌ها به یکی از مهم‌ترین اهداف کوهنوردان حرفه‌ای تبدیل شد.
ریچارد باس در سال ۱۹۸۵ نخستین فردی بود که صعود تأییدشده به هر هفت قله را به پایان رساند. از آن زمان، تعداد کوهنوردانی که موفق به تکمیل این چالش شده‌اند افزایش یافته، اما همچنان کمتر از ۵۰۰ نفر توانسته‌اند این مجموعه را به پایان برسانند.
برای مقایسه، تعداد افرادی که تاکنون موفق به فتح اورست شده‌اند از ۷٬۵۰۰ نفر فراتر رفته است. همین تفاوت نشان می‌دهد که چالش هفت قله فقط به صعود از یک کوه مشهور محدود نمی‌شود و نیازمند سال‌ها برنامه‌ریزی، آمادگی، سفر و سازگاری با شرایط بسیار متفاوت اقلیمی است.
جمع‌بندی؛ هفت قله، هفت چهره متفاوت از کوهستان‌های جهان
بلندترین قله هر قاره لزوماً فقط یک عدد در جدول نیست. این کوه‌ها مجموعه‌ای از تفاوت‌های زمین‌شناسی، اقلیمی و جغرافیایی را به نمایش می‌گذارند. اورست با ارتفاع ۸٬۸۵۰ متری فاصله‌ای چشمگیر با دیگر قله‌ها دارد، در حالی که پونچاک جایا با ارتفاع ۴٬۸۸۴ متر در انتهای فهرست قرار می‌گیرد.
در میان این هفت قله، آکونکاگوا، دنالی، کلیمانجارو، البروس، وینسون ماسیف و پونچاک جایا هرکدام ویژگی منحصربه‌فرد خود را دارند؛ از اختلاف ارتفاع چشمگیر دنالی از پایه تا قله گرفته تا سرمای جنوبگان و موقعیت جزیره‌ای پونچاک جایا.
