درآمد یوتیوبرهای ایران تا ۸۰ درصد سقوط کرد؛ زلزله در جامعه یوتیوب فارسی
جامعه تولیدکنندگان محتوای ویدیویی فارسی با یکی از جدیترین بحرانهای سالهای اخیر روبهرو شده است؛ بحرانی که میتواند ساختار اقتصادی یوتیوب فارسی را بهطور بنیادین تغییر دهد. طبق گزارشها و تجربههای منتشرشده از سوی یوتیوبرهای فعال، تغییرات جدید گوگل در الگوریتمهای تشخیص موقعیت مکانی کاربران، باعث افت شدید و ناگهانی درآمد کانالهای ایرانی شده است. این تغییرات که از ماههای پایانی سال ۲۰۲۵ پررنگتر شدهاند، ترافیک ورودی از طریق ابزارهای تغییر آیپی را کمارزش یا نامعتبر تلقی میکنند و همین موضوع کاهش ۸۰ تا حتی ۹۰ درصدی درآمد را بهدنبال داشته است.
تا پیش از این، بهدلیل محدودیتهای داخلی و تحریمها، بخش عمده کاربران ایرانی یوتیوب با VPN به این پلتفرم دسترسی داشتند. همین مسئله باعث میشد سیستم تبلیغاتی یوتیوب، موقعیت مکانی کاربران را کشورهای اروپایی یا آمریکای شمالی تشخیص دهد و در نتیجه، تبلیغات دلاری با نرخ بالاتر نمایش داده شود. اما اکنون هوش مصنوعی گوگل با بررسی دقیقتر الگوهای رفتاری کاربران، آیپیهای دیتاسنتری و جابهجاییهای غیرعادی موقعیت جغرافیایی، قادر به شناسایی منشأ واقعی ترافیک شده است.
پیامد مستقیم این تغییر، سقوط شدید شاخص درآمد به ازای هر هزار بازدید (RPM) بوده است. در حالی که پیشتر RPM کانالهای فارسی معمولاً بین ۳ تا ۸ دلار قرار داشت، اکنون این عدد در بسیاری از موارد به بازهای بین ۰.۲ تا ۱ دلار رسیده؛ رقمی که عملاً مدل درآمدزایی مبتنی بر تبلیغات را برای بسیاری از یوتیوبرها بیصرفه میکند.
برخی چهرههای شناختهشده یوتیوب فارسی نیز این وضعیت را تأیید کردهاند. آریا کئوکسر، از فعالان مطرح این حوزه، اعلام کرده است که درآمد ویدیوهایش بهشدت کاهش یافته است. به گفته او، ویدیویی که پیشتر با حدود ۴۰۰ هزار بازدید میتوانست چند هزار دلار درآمد ایجاد کند، اکنون تنها نزدیک به ۴۰۰ دلار عایدی دارد. این مثال نشان میدهد حتی کانالهای پربازدید نیز در صورت شناسایی ترافیک بهعنوان نامعتبر، از افت درآمد در امان نیستند.
ادامه این روند، فشار سنگینی بر مدل اقتصادی تیمهای تولید محتوا وارد کرده است. هزینههای تولید، تدوین و تجهیزات در کنار کاهش شدید درآمد تبلیغاتی، فعالیت حرفهای بسیاری از کانالها را با تردید جدی مواجه کرده است. تحلیلگران معتقدند اگر این شرایط ادامه پیدا کند، یوتیوب فارسی ناچار خواهد شد مسیر خود را به سمت روشهای جایگزین درآمدزایی مانند اسپانسرینگ مستقیم، فروش محصولات و خدمات یا همکاریهای تجاری تغییر دهد؛ چراکه اتکا به AdSense دیگر پاسخگوی هزینهها نخواهد بود.
به نظر میرسد دوره درآمد دلاری آسان برای یوتیوبرهای داخل ایران به پایان خود نزدیک شده و این اکوسیستم نوپا در آستانه ورود به مرحلهای تازه، پرچالش و نیازمند بازتعریف مدل کسبوکار قرار دارد.
