توپهای نارنجی روی سیمهای برق برای چیست؟
در امتداد بسیاری از خطوط انتقال برق هوایی، کرههای بزرگی با رنگهای تند و غیرعادی دیده میشوند که بهسادگی نگاه هر رهگذری را به خود جلب میکنند. این توپهای رنگارنگ که روی سیمها آویزان شدهاند، شاید در نگاه اول عجیب یا حتی تزئینی به نظر برسند؛ اما پشت حضور آنها یک کارکرد کاملاً جدی و حیاتی نهفته است.
اگر به شبکههای برق هوایی در نقاط مختلف جهان دقت کنید، احتمالاً با توپهایی به رنگ نارنجی، زرد، قرمز یا سفید روبهرو خواهید شد که مستقیماً روی سیمها نصب شدهاند. بسیاری تصور میکنند این اجسام نقش وزنه، تجهیزات اندازهگیری شرایط جوی یا حتی ابزارهای نظارتی را دارند؛ اما واقعیت این است که کارکرد آنها هیچکدام از این موارد نیست.
وظیفه اصلی این توپها، افزایش ایمنی پرواز است. آنها بهعنوان «نشانگر دید» برای خلبانان عمل میکنند. سیمهای انتقال برق، بهویژه در ارتفاع بالا، باریک و کشیده هستند و در بسیاری از شرایط محیطی بهسختی دیده میشوند. این مشکل زمانی تشدید میشود که نور کم باشد یا پسزمینهی بصری شلوغی وجود داشته باشد؛ مانند مناطق کوهستانی، درهها، زمینهای باز، سطوح آبی یا حاشیه شهرها. توپهای رنگی دقیقاً برای حل همین مشکل طراحی شدهاند تا خطوط برق از فاصله دور و در شرایط دشوار، بهراحتی قابل تشخیص باشند.
در ایالات متحده، اداره هوانوردی فدرال (FAA) مقررات مشخصی برای نصب این نشانگرها تدوین کرده است. طبق این قوانین، توپهای کروی باید در مکانهایی نصب شوند که احتمال برخورد پرندههای هوایی با سیمها بیشتر است. این نقاط شامل اطراف فرودگاهها، مسیرهای پرواز در ارتفاع پایین، گردنههای کوهستانی، درهها، عبور خطوط برق از روی رودخانهها و دریاچهها، زمینهای وسیع بدون عارضه و حتی نزدیکی بزرگراهها میشود؛ جاهایی که خلبان ممکن است فرصت یا دید کافی برای تشخیص سیمها نداشته باشد.
ابعاد و نحوه نصب این توپها نیز تابع استانداردهای مشخصی است. قطر رایج آنها معمولاً بیش از ۹۱ سانتیمتر است؛ اندازهای در حد یک توپ ساحلی بزرگ که از فاصله دور هم بهخوبی دیده میشود. با این حال، اگر ارتفاع سیمها کمتر از ۱۵ متر باشد، استفاده از توپهای کوچکتر با قطر حدود ۵۱ سانتیمتر نیز مجاز است. این توپها اغلب روی بالاترین سیم خط انتقال نصب میشوند و فاصله آنها از یکدیگر بهطور معمول حدود ۶۱ متر است تا کل مسیر سیم، پیوسته در میدان دید خلبان قرار داشته باشد.
رنگآمیزی این نشانگرها هم تصادفی نیست. استانداردها استفاده از رنگهای بسیار روشن و پرکنتراست مانند نارنجی، زرد یا سفید را توصیه میکنند. در برخی موارد، توپها با رنگهای متناوب نصب میشوند تا الگوی دیداری آنها واضحتر شود. یکی از رایجترین رنگها «نارنجی بینالمللی» است؛ رنگی که در صنایع هوافضا، نظامی و مهندسی برای برجستهسازی اشیای خطرناک یا مهم به کار میرود، زیرا در اغلب شرایط نوری و محیطی بهخوبی از پسزمینه جدا میشود.
کاربرد این توپها محدود به آمریکا نیست. در بسیاری از کشورهای جهان، از جمله کانادا، کشورهای اروپایی، استرالیا و ایران، از نشانگرهای مشابه روی خطوط انتقال برق استفاده میشود. هرچند ممکن است جزئیات فنی مانند اندازه، رنگ یا فاصله نصب در هر کشور اندکی تفاوت داشته باشد، اما هدف نهایی در همهجا یکسان است: کاهش خطر برخورد هواپیماها، هلیکوپترها و حتی پهپادها با خطوط برق و جلوگیری از بروز حوادث مرگبار.
با وجود تمام این تمهیدات ایمنی، برخورد وسایل پرنده با خطوط برق بهطور کامل از بین نرفته است، اما این حوادث بسیار نادر محسوب میشوند. برای نمونه، در آوریل ۲۰۲۵ یک هواپیمای سبک در ایالت ایلینوی آمریکا با خطوط برق برخورد کرد و پس از سقوط، جان چهار نفر را گرفت. با این حال، چنین رویدادهایی استثنا هستند و آمارها نشان میدهد حملونقل هوایی همچنان یکی از ایمنترین شیوههای جابهجایی در جهان به شمار میرود؛ ایمنیای که بخشی از آن مدیون همین جزئیات کوچک اما حیاتی، مانند توپهای نارنجی روی سیمهای برق است.
