آتشسوزی جنگلهای هیرکانی؛ اعزام کمک های بین المللی به جنگلهای مازندران
جنگلهای چند میلیون سالهی هیرکانی در منطقه الیت مرزنآباد، هفتههاست که در تب تند آتش میسوزند. میراثی که بخشی از هویت تاریخی و طبیعی ایران است، اکنون به صحنه نبرد میان شعلههای سرکش و ناوگان هوایی سنگین تبدیل شده است.
اگرچه سالهاست که زنگ خطر برای این گنجینههای سبز به صدا درآمده و وسعت آنها رو به کاهش است، اما آتشسوزی اخیر در منطقه موسوم به «دراکینگ»، چالش جدیدی را پیش روی متولیان محیط زیست قرار داد؛ چالشی که پس از هفتهها، سرانجام پای هواپیماهای سنگین آبپاش و کمکهای بینالمللی را به مازندران باز کرد.
ورود استراتژیک ایلیوشنها؛ تغییر موازنه نبرد
پس از انتقادهای فراوان نسبت به کندی روند اطفای حریق و کمبود تجهیزات، سرانجام صبح شنبه (۱ آذرماه)، دو فروند هواپیمای سنگین ایلیوشن با ظرفیت حمل ۴۰ تن آب، از فرودگاه مهرآباد تهران برخاستند و راهی آسمان دودگرفتهی مرزنآباد شدند.
این پرندههای غولپیکر که توسط سپاه پاسداران به منطقه اعزام شدهاند، مأموریت دارند تا در کنار ۶ بالگرد فعال دیگر، حجم عظیمی از آب را بر روی کانونهای آتش در ارتفاعات صعبالعبور تخلیه کنند. مسئولان استان مازندران اعلام کردهاند که حضور این هواپیماها توان عملیاتی نیروهای امدادی را به شکل چشمگیری افزایش داده و امیدها برای مهار کامل بحران را زنده کرده است.
روایت میدانی رئیس سازمان محیط زیست؛ از هیئت دولت تا کمک های ترکیه و روسیه
شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست که بامداد شنبه شخصاً در محل آتشسوزی حضور یافت، روایتی دقیق از وضعیت موجود و تلاشهای دیپلماتیک ارائه کرد.
او با اشاره به اینکه آتشسوزیها اکنون به صورت «لکهای» در نقاط مختلف دیده میشود، از بسیج تمامی دستگاهها خبر داد و گفت:
«روز چهارشنبه گزارشی جامع از وضعیت بحرانی جنگلها به هیئت دولت و شخص رئیسجمهور ارائه کردم تا توجه عالیترین سطح مدیریت کشور به این فاجعه جلب شود. درخواست ما تقویت فوری تجهیزات بود که خوشبختانه روز پنجشنبه پیگیریها برای اعزام ایلیوشن و بالگردهای بیشتر به نتیجه رسید.»
کمکهای بینالمللی در راه شمال انصاری همچنین از فعال شدن دیپلماسی محیطزیستی خبر داد و جزئیات کمکهای خارجی را اینگونه تشریح کرد:
-
ترکیه: اعزام ۲ فروند هواپیمای اطفای حریق (که به دلیل ابعاد کوچکتر، قابلیت مانور و پرواز در ارتفاعات پایینتر و درهها را دارند) به همراه یک بالگرد و ۸ نیروی تخصصی.
-
روسیه: دولت روسیه نیز اعلام آمادگی کرده است که در صورت تشدید وضعیت و نیاز ایران، ظرفیتهای اطفای حریق خود را به میدان بیاورد.
علاوه بر این، نیروهای زبده و متخصص اطفای حریق جنگلهای زاگرس نیز از استان کهگیلویه و بویراحمد برای کمک به همکاران شمالی خود عازم مازندران شدهاند.
وضعیت در میان صخرهها و دود
مهرداد خزائی، مدیر منابع طبیعی نوشهر، وضعیت فعلی را «تحت کنترل» اما «دشوار» توصیف میکند. به گفته وی، آتشسوزی در جنگلهای هیرکانی اکنون مدیریت شده و نیازی به حضور نیروهای مردمی غیرمتخصص نیست، چرا که اولویت اصلی حفظ جان افراد است.
خزائی چالش اصلی را موقعیت جغرافیایی آتش میداند:
«بخشی از آتش که در روزهای گذشته فعال بود خاموش شده است، اما بخش دیگر در مناطق فوقالعاده صعبالعبور و با شیب بسیار تند رخ داده است؛ جایی که حتی صخرهنوردان حرفهای هم نمیتوانند به صورت مستقیم وارد آن شوند. کانونهای دود و آتش ناشی از سوختن لاشبرگها در شکاف میان دو صخره است.»
عوامل تشدیدکننده:
-
وزش باد شدید: عاملی که در روزهای گذشته باعث شعلهور شدن مجدد آتشهای زیر خاکستر شد.
-
خشکسالی موقت: پیشبینیها نشان میدهد تا ۱۰ روز آینده بارشی در منطقه نخواهیم داشت.
-
عامل انسانی: بررسیها نشان میدهد که جرقه اولیه این فاجعه توسط عوامل انسانی زده شده است.
صدای جامعه مدنی و کارزاری برای نجات «الیت»
با طولانی شدن فرآیند سوختن جنگلهای هیرکانی، صبر مردم محلی و فعالان محیط زیست لبریز شد. آنها با راهاندازی کارزاری اینترنتی، تلاش کردند صدای خود را به گوش مسئولان برسانند.
در متن این مطالبهگری آمده بود: «سرعت گسترش آتش به حدی است که امکانات موجود پاسخگوی آن نیست و هر لحظه تأخیر، خنجری بر پیکر این میراث طبیعی است.» فعالان تأکید داشتند که تنها توان بالای آباندازی هوایی (مانند هواپیماهای ایلیوشن) میتواند در این ارتفاعات مؤثر واقع شود؛ درخواستی که اکنون با پرواز این هواپیماها محقق شده است.
جنگلهای این منطقه که مأمن گونههای ارزشمندی همچون سرخدار، ممرز، راش، افرا و توسکا هستند، نه تنها زیستگاه حیات وحشاند، بلکه نقشی حیاتی در حفظ خاک و منابع آبی شمال کشور ایفا میکنند.
چشمانداز تداوم پروازها تا خاموشی مطلق
طبق آخرین اخبار منتشر شده از سوی سازمان منابع طبیعی و وزارت دفاع، توافق شده است که پروازهای اطفای حریق تا لحظه خاموشی کامل و اطمینانبخش آتش ادامه یابد.
مهرداد خزاییپول، مدیرکل منابع طبیعی مازندران-نوشهر، در پایان با ابراز امیدواری نسبت به عملیات هوایی گفت:
«ریزش سنگین آب توسط ایلیوشنها و بخار گستردهای که پس از آن مشاهده شد، نشان میدهد هدفگیری دقیقاً روی کانونهای حرارتی انجام شده است. نیروهای ما تا پایان هفته در منطقه مستقر خواهند ماند تا با عملیات لکهگیری، از عدم شعلهور شدن مجدد درختان سرپا اطمینان حاصل کنند.»
