10 فیلم کلاسیک برتر تاریخ سینما که هنوز هم تماشایشان لذت‌بخش است

سینمای کلاسیک برای بسیاری از عاشقان سینما سرشار از خاطره و حس نوستالژی است. چند فیلم کلاسیک برتر را می‌توانید به یاد بیاورید که با وجود گذشت سال‌ها، هنوز هم تماشای دوباره‌شان لذت‌بخش باشد؟ شاید میان جهان امروز و سینما دهه‌های گذشته فاصله‌ای بزرگ وجود داشته باشد، اما دقیقاً همین فاصله یکی از دلایلی است که آثار کلاسیک را ارزشمندتر می‌کند. در دوران ابرقهرمان‌ها، جهان‌های موازی و جلوه‌های ویژه عظیم، گاهی آن نگاه‌های عمیق، قاب‌های فراموش‌نشدنی و تصاویری که برای همیشه در ذهن حک می‌شوند، کمتر به چشم می‌آیند.

به همین دلیل است که یک عاشق قدیمی سینما گاهی به گذشته بازمی‌گردد تا همان چیزی را پیدا کند که از ابتدا او را عاشق هنر هفتم کرده بود؛ سینمایی که زیبایی در آن تعریف دیگری داشت و جذابیت یک اثر تنها به فناوری‌های پیشرفته و جلوه‌های ویژه رایانه‌ای خلاصه نمی‌شد.

البته چنین نگاهی بیشتر به انسان‌های نوستالژیکی مربوط می‌شود که شاید حتی به گذشته‌گرایی متهم شوند. با این حال، نمی‌توان تأثیر عمیق و ماندگار سینمای کلاسیک را نادیده گرفت. شاید علاقه‌مندان به فیلم‌های مبتنی بر فناوری و سینمای پرزرق‌وبرق امروز کمتر با این احساس ارتباط برقرار کنند و اگر شما هم در این دسته قرار دارید، احتمالاً این فهرست چندان برایتان جذاب نباشد.

با این وجود، در ادامه مقاله از ویانامگ ۱۰ فیلم کلاسیک برتر برای عاشقان سینمای کلاسیک معرفی شده‌اند. شاید تماشای بعضی از آثار قدیمی برای مخاطب امروز کمی دشوارتر باشد، اما گذر زمان نتوانسته از زیبایی، اهمیت و ماندگاری این ده اثر پیشرو کم کند. این فیلم‌ها هنوز هم توانایی دارند مخاطب را درگیر خود کنند و تماشایشان تجربه‌ای لذت‌بخش باقی مانده است.

1. بدنام (Notorious)

سال اکران: ۱۹۴۷
کارگردان: آلفرد هیچکاک
بازیگران: اینگرید برگمان، کری گرانت، کلود رینس، بیا بنادرت، گوین گوردن، امت ووگان، لستر دُر
امتیاز راتن تومیتوز: ۹۶ از ۱۰۰

«بدنام» یکی از بهترین فیلم‌های کلاسیک تاریخ و بدون تردید از زیباترین آثار آلفرد هیچکاک است. این فیلم را می‌توان نخستین تلاش جدی و بسیار موفق هیچکاک برای ساخت یک عاشقانه مهم دانست. در میان فیلم‌های جاسوسی و نوآر این کارگردان، «بدنام» به‌واسطه داستان جذاب و شیمی فوق‌العاده میان اینگرید برگمان و کری گرانت جایگاهی ویژه دارد.

داستان فیلم درباره آلیسیا هوبرمن با بازی اینگرید برگمان است؛ زنی زیبا که دختر یک جاسوس و جنایتکار جنگی آلمانی محسوب می‌شود و از او خواسته می‌شود در گروهی از نازی‌ها در آمریکای جنوبی نفوذ کند. اما آلیسیا برای اینکه به‌عنوان فردی مورد اعتماد وارد جمع آن‌ها شود، تا کجا باید پیش برود؟ پاسخ فیلم روشن و تکان‌دهنده است: تا مرز جان دادن، و حتی تا پای جان به خاطر عشق.

مأموریت سیاسی آلیسیا زمانی معنایی پیچیده‌تر پیدا می‌کند که او به تی. آر. دولین، مأمور آمریکایی کاریزماتیکی با بازی کری گرانت که مسئول استخدام اوست، علاقه‌مند می‌شود. میان این دو رابطه‌ای عاشقانه شکل می‌گیرد، اما آلیسیا همچنان مأموریت دارد الکس سباستین با بازی کلود رینس، یکی از اعضای مهم یک سازمان نازی و عاشق سابق او، را فریب دهد.

2. آپارتمان (The Apartment)

سال اکران: ۱۹۶۰
کارگردان: بیلی وایلدر
بازیگران: جک لمون، شرلی مک‌لین، فرد مک‌موری، جویس جیمسون
امتیاز راتن تومیتوز: ۹۳ از ۱۰۰

هر بار که این کمدی‌درام عاشقانه، پیشرو و هوشمندانه بیلی وایلدر را تماشا کنید، احتمالاً از خود می‌پرسید آیا واقعاً چنین فیلمی در سال ۱۹۶۰ ساخته شده است؟ موضوع فیلم حتی با معیارهای سینمای مدرن نیز تاریک و گاهی تلخ به نظر می‌رسد.

داستان درباره کارمند جوانی است که برای جلب رضایت مدیران و به امید دریافت ترفیع و افزایش درآمد، آپارتمان شخصی خود را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد تا بتوانند قرارهای مخفیانه‌شان را با زنان مختلف در آن برگزار کنند.

اما شرایط زمانی تغییر می‌کند که او به یکی از همان زنان علاقه‌مند می‌شود و همه‌چیز شکل تازه‌ای به خود می‌گیرد. همین ایده ساده کافی است تا مشخص شود بیلی وایلدر بیش از نیم‌قرن پیش تا چه اندازه دغدغه‌های عمیق و امروزی داشته است. در کنار داستان هوشمندانه فیلم، شیمی فوق‌العاده میان جک لمون و شرلی مک‌لین نیز نقش مهمی در موفقیت «آپارتمان» دارد و بار احساسی اثر را به دوش می‌کشد.

3. روانی (Psycho)

سال اکران: ۱۹۶۰
کارگردان: آلفرد هیچکاک
بازیگران: آنتونی پرکینز، جنت لی، جان گوین، ورا مایلز، لورن تاتل
امتیاز راتن تومیتوز: ۹۶ از ۱۰۰

«روانی» یکی از برترین فیلم‌های ژانر وحشت و اثری ثابت در بسیاری از فهرست‌های بهترین فیلم‌های تاریخ سینما است. این فیلم تصور رایج درباره کند و خسته‌کننده بودن آثار قدیمی را به‌طور کامل رد می‌کند و از همان ابتدا مخاطب را درگیر تنش و هیجان می‌سازد.

در ابتدای فیلم با ماریون کرین با بازی جنت لی همراه می‌شویم؛ زنی که زندگی ظاهراً معمولی خود را کنار می‌گذارد، از رئیسش پول می‌دزدد و تصمیم می‌گیرد آریزونا را ترک کند تا به مرد مورد علاقه‌اش برسد.

تا همین بخش نیز فیلم پر از اضطراب و هیجان است، حتی پیش از آنکه مخاطب با شخصیت اصلی و رازآلود «روانی» روبه‌رو شود. ادامه داستان را تقریباً همه می‌دانند؛ ماریون به مسافرخانه‌ای می‌رسد و در حمام آنجا به قتل می‌رسد. اگرچه پایان‌بندی فیلم ممکن است امروز برای بعضی مخاطبان چندان غافلگیرکننده نباشد، اما باید به یاد داشت که «روانی» در دوره‌ای ساخته شد که بسیاری از مردم هنوز درک روشنی از مفهوم شخصیت روانی نداشتند. این فیلم کاری کرد که معنای آن را برای همیشه به خاطر بسپارند.

4. آواز در باران (Singing in the Rain)

سال اکران: ۱۹۵۲
کارگردان: جین کلی، استنلی دانن
بازیگران: جین کلی، دانالد اوکانر، دبی رینولدز، جین هیگن، میلارد میچل، ریتا مورنو، سید شریس، مج بلیک، کینگ داناوان، شرلی جین ریکرت
امتیاز راتن تومیتوز: ۱۰۰ از ۱۰۰

بله، «آواز در باران» فیلمی رنگی است، اما بدون تردید یکی از بزرگ‌ترین کلاسیک‌های تاریخ سینما به شمار می‌رود. شاید بسیاری از مخاطبان از این اثر فقط ترانه‌های زیبا و رقص‌های بی‌نقص را به خاطر داشته باشند، اما «آواز در باران» نگاهی ماندگار به ترندزدگی، شهرت و پوچی هالیوود دارد.

شاید عجیب به نظر برسد که فیلمی در سال ۱۹۵۲ از چنین زاویه‌ای به صنعت سینما نگاه کند، اما دقیقاً همین موضوع یکی از دلایل اهمیت این موزیکال عاشقانه است. داستان فیلم در هالیوود سال‌های ۱۹۲۷ و ۱۹۲۸ جریان دارد؛ زمانی که دان و لینا، دو ستاره بزرگ سینما، به‌عنوان یک زوج عاشقانه روی پرده شناخته می‌شوند و رابطه‌شان محبوبیت زیادی میان تماشاگران دارد.

اما با ظهور سینمای ناطق، جایگاه این دو ستاره به خطر می‌افتد و شرایط کاملاً تغییر می‌کند. «آواز در باران» در پس فضای شاد، موسیقی و رقص‌های جذابش، داستان دوره‌ای مهم از تاریخ هالیوود را روایت می‌کند.

5. همه‌چیز درباره‌ی ایو (All About Eve)

سال اکران: ۱۹۵۰
کارگردان: جوزف ال. منکیه‌ویچ
بازیگران: بت دیویس، آن بکستر، جرج سندرز، سلست هولم، گری مریل، هاگ مارلو، گرگوری راتوف، تلما ریتر، مرلین مونرو
امتیاز راتن تومیتوز: ۹۹ از ۱۰۰

«همه‌چیز درباره ایو» یکی دیگر از فیلم‌های مهم و ماندگار تاریخ سینما است که در آن بت دیویس نقش ستاره‌ای قدیمی در برادوی را بازی می‌کند؛ زنی که هنوز قصد ندارد صحنه را ترک کند و می‌خواهد همچنان در مرکز توجه باقی بماند.

در طرف مقابل، آن بکستر نقش دختر جوان، فریبکار و جاه‌طلبی را بازی می‌کند که به‌تدریج تلاش می‌کند جای او را بگیرد. این تضاد میان ستاره‌ای باتجربه و چهره‌ای جوان که در پی رسیدن به جایگاه اوست، بعدها بارها در فیلم‌های دیگر نیز تکرار شده است؛ نمونه‌ای از آن را می‌توان در «شیطان پرادا می‌پوشد» دید.

با این حال، «همه‌چیز درباره ایو» همچنان یکی از بهترین نمونه‌های چنین روایتی باقی مانده است. فیلم با نگاهی دقیق به جاه‌طلبی، شهرت، حسادت و ترس از کنار گذاشته شدن ساخته شده و حضور کوتاه مرلین مونرو نیز از نکات جالب آن محسوب می‌شود.

6. کازابلانکا (Casablanca)

سال اکران: ۱۹۴۲
کارگردان: مایکل کورتیز
بازیگران: همفری بوگارت، اینگرید برگمان، پل هنرید، کلود رینس، جان کوالن، سکه ساکال، سیدنی گرین‌استریت، لئون بلاسکو، اِلینور وندرویر، پل پورکازی، دوئی رابینسون
امتیاز راتن تومیتوز: ۹۹ از ۱۰۰

«کازابلانکا» چنان فیلم سرزنده، هوشمندانه و زنده‌ای است که حتی نسل‌های امروز نیز همچنان درباره آن میم می‌سازند و به آن اشاره می‌کنند. یکی از مهم‌ترین دلایل ماندگاری فیلم، رابطه فوق‌العاده میان شخصیت‌های اصلی است؛ رابطه‌ای که بار دیگر اینگرید برگمان در نقش شخصیت زن آن حضور دارد و یکی از ماندگارترین عاشقانه‌های تاریخ پرده نقره‌ای را شکل می‌دهد.

وقتی بسیاری از مردم از علاقه‌شان به فیلم‌های کلاسیک حرف می‌زنند، احتمال زیادی دارد تصویری شبیه به «کازابلانکا» در ذهن داشته باشند؛ فیلمی که از ابتدا تا پایان به شکلی کم‌نقص پیش می‌رود.

داستان در دوران جنگ جهانی دوم اتفاق می‌افتد و درباره مهاجر آمریکایی قدرتمندی در مراکش است که به‌طور اتفاقی با عشق سابق خود روبه‌رو می‌شود. حالا او باید تصمیم بگیرد که آیا به زن مورد علاقه‌اش و همسر فراری او برای فرار از مراکشِ تحت استعمار فرانسه کمک کند یا نه. همین کشمکش میان عشق، وظیفه و فداکاری، «کازابلانکا» را به یکی از محبوب‌ترین فیلم‌های تاریخ تبدیل کرده است.

7. غرامت مضاعف (Double Indemnity)

سال اکران: ۱۹۴۴
کارگردان: بیلی وایلدر
بازیگران: باربارا استانویک، فرد مک‌موری، ادوارد جی. رابینسون
امتیاز راتن تومیتوز: ۹۷ از ۱۰۰

«غرامت مضاعف» یکی از جذاب‌ترین فیلم‌هایی است که درباره صنعت بیمه ساخته شده و در عین حال از شاخص‌ترین نمونه‌های فیلم نوآر به شمار می‌رود. داستان آن بر اساس جنایتی واقعی که در سال ۱۹۲۷ رخ داده بود شکل گرفته و فیلمنامه‌اش را بیلی وایلدر و ریموند چندلر براساس رمانی هم‌نام از جیمز کین نوشته‌اند.

داستان فیلم درباره یک نماینده بیمه است که فریب زنی جذاب و دلربا را می‌خورد و به‌تدریج وارد نقشه‌ای برای دریافت پول بیمه می‌شود؛ نقشه‌ای که قتل نیز بخشی از آن است.

آنچه قرار است یک نقشه حساب‌شده برای سوءاستفاده از سیستم بیمه باشد، پیچیده‌تر می‌شود و توجه یک بازرس بیمه را جلب می‌کند. «غرامت مضاعف» به‌خوبی ویژگی‌های اصلی سینمای نوآر، از فضای تاریک و بدبینی گرفته تا شخصیت‌های فریبکار و تصمیم‌های خطرناک، را در کنار هم قرار می‌دهد.

8. پستچی همیشه دو بار زنگ می‌زند (The Postman Always Rings Twice)

سال اکران: ۱۹۴۴
کارگردان: تی گارنت
بازیگران: لانا ترنر، جان گارفیلد، سسیل کلاوای، هیوم کرونین، آدری تاتر، لیون امس، آلن رید، بتی بلایت، دورتی فیلیپس، بایرون فولگر، ادوارد ارل
امتیاز راتن تومیتوز: ۸۹ از ۱۰۰

اگر دلتان برای روزهای ظاهراً معصوم گذشته تنگ شده، شاید تماشای این درام نوآر باعث شود به یاد بیاورید که گذشته همیشه هم به آن اندازه که در خاطرات زیبا به نظر می‌رسد، پاک و بی‌گناه نبوده است.

فرانک چمبرز با بازی جانگارفیلد، مردی سرگردان است که وارد کافه‌ای کنار جاده می‌شود و در آنجا با صاحب کافه، نیک اسمیت، و همسرش کورا آشنا می‌شود. او در همان محل به‌عنوان کارگر مشغول به کار می‌شود، اما به‌تدریج میان فرانک و کورا رابطه‌ای پنهانی شکل می‌گیرد.

طبیعی است که همه‌چیز قرار نیست به‌سادگی پیش برود. رابطه میان این دو شخصیت آن‌ها را وارد مسیری می‌کند که عشق، خیانت، وسوسه و جنایت را به هم گره می‌زند و فیلم را به یکی از آثار ماندگار نوآر تبدیل می‌کند.

9. چه زندگی شگفت‌انگیزی (It’s a Wonderful Life)

سال اکران: ۱۹۴۶
کارگردان: فرانک کاپرا
بازیگران: جیمز استوارت، دانا رید، ویلیام ادموندز، فرانک فنتون، فرانک هاگنی، چارلز سی. ویلسون، چارلز سالیوان
امتیاز راتن تومیتوز: ۹۴ از ۱۰۰

اگر تصور می‌کنید «چه زندگی شگفت‌انگیزی» تنها یکی از همان فیلم‌های کریسمسی و حال‌خوب‌کن است، احتمالاً یا فیلم را تماشا نکرده‌اید یا آن را به‌درستی به یاد نمی‌آورید. این درام فانتزی ساخته فرانک کاپرا در نمایش بعضی از تاریک‌ترین جنبه‌های زندگی بسیار موفق عمل می‌کند.

فیلم نگاهی صادقانه و گاهی بی‌رحمانه به شکست‌ها، ناامیدی‌ها و حس بی‌معنا شدن زندگی دارد، اما در نهایت تلاش می‌کند نشان دهد چرا با وجود تمام این سختی‌ها، زندگی همچنان ارزش ادامه دادن دارد. یکی از جذاب‌ترین بخش‌های فیلم نیز صحنه تلفنی میان دانا رید و جیمز استوارت است که بدون نیاز به نمایش صریح یا عناصر اضافی، تنش و جذابیت عاطفی زیادی ایجاد می‌کند.

جرج بیلی با بازی جیمز استوارت مردی مهربان و مردم‌دوست است که پس از ورشکستگی به نقطه‌ای می‌رسد که تصمیم به خودکشی می‌گیرد. در این شرایط، فرشته‌ای به نام کلارنس مأمور می‌شود به زمین بیاید و او را از این تصمیم نجات دهد.

10. از نفس افتاده (Breathless)

سال اکران: ۱۹۶۰
کارگردان: ژان لوک گدار
بازیگران: ژان پل بلموندو، جین سیبرگ، دنیل بلونژه، ژان پیر ملویل
امتیاز راتن تومیتوز: ۹۶ از ۱۰۰

تنها فیلم غیرآمریکایی این فهرست، یکی از مهم‌ترین و مشهورترین آثار موج نوی فرانسه و فیلمی کاملاً بدعت‌گذار در تاریخ سینما است. «از نفس افتاده» به‌ویژه به‌خاطر استفاده متفاوت و برجسته از جامپ‌کات‌ها شناخته می‌شود؛ تکنیکی که تصنعی بودن سینما و روایت را آشکار می‌کند و با ساختار نسبتاً انتزاعی داستان فیلم هماهنگ است.

میشل پوکارد، شخصیتی خلافکار و خرده‌پا، پس از سرقت یک خودرو با پلیسی روبه‌رو می‌شود که او را تعقیب می‌کند و در جریان این اتفاق، پلیس را به قتل می‌رساند. از همین لحظه، میشل تحت تعقیب قرار می‌گیرد.

او به سراغ دوست‌دختر آمریکایی خود، پاتریشیا، می‌رود که روزنامه‌نگار است. میشل در حالی که تلاش می‌کند رابطه‌اش را با پاتریشیا دوباره سر و سامان دهد، به دنبال پولی برای سفر مشترکشان به ایتالیا نیز هست. اما همان‌طور که انتظار می‌رود، اتفاقات مطابق خواسته او پیش نمی‌روند و داستان مسیری کاملاً متفاوت پیدا می‌کند.

جمع‌بندی

فیلم‌های کلاسیک صرفاً آثاری قدیمی و متعلق به گذشته نیستند. بسیاری از آن‌ها هنوز هم به‌دلیل داستان‌گویی قدرتمند، شخصیت‌پردازی دقیق، قاب‌های ماندگار و نگاه عمیقشان به عشق، جنایت، شهرت، زندگی و مرگ، توانایی تأثیرگذاری بر مخاطب را دارند. از عاشقانه پرتنش «بدنام» و ماندگاری بی‌نقص «کازابلانکا» گرفته تا وحشت روان‌شناختی «روانی»، تلخی «آپارتمان» و جسارت سینمایی «از نفس افتاده»، هرکدام از این آثار بخشی از تاریخ هنر هفتم را شکل داده‌اند.

تماشای این فیلم‌ها شاید برای بعضی مخاطبان امروزی با ریتم سریع‌تر سینمای جدید تفاوت داشته باشد، اما اگر فرصت همراه شدن با جهان آن‌ها را بدهید، متوجه می‌شوید که زمان نتوانسته از قدرت بسیاری از این آثار کم کند. سینمای کلاسیک هنوز زنده است؛ کافی است چراغ‌ها را خاموش کنید و اجازه دهید این فیلم‌ها دوباره جادوی خود را روی پرده نقره‌ای نشان دهند.