پژوهش جدید متخصصان: راستدستی یا چپدستی، به مغز ربطی ندارد
پژوهش تازهای نشان میدهد که برتری یک دست نسبت به دست دیگر، برخلاف تصور رایج، از ابتدا در ساختار مغز برنامهریزی نشده و بیشتر حاصل سالها تمرین، تکرار و تجربه است.
اگر راستدست باشید، احتمالاً همیشه تصور کردهاید که این ویژگی از بدو تولد در مغز شما شکل گرفته است. اما نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد که مهارت بیشتر یک دست، بیش از آنکه به تفاوتهای ذاتی مغز مربوط باشد، نتیجه استفاده مداوم و تمرینهای طولانیمدت در طول زندگی است.
پژوهشگرانی از دانشگاه کالیفرنیا در لسآنجلس (UCLA) و دانشگاه جانز هاپکینز برای بررسی این موضوع که آیا برتری دست واقعاً به نحوه «سیمکشی» مغز وابسته است یا خیر، آزمایشی متفاوت طراحی کردند. آنها از داوطلبان خواستند به جای دست، با آرنج خود بنویسند.
همه انسانها از دوران کودکی بارها نوشتن را با دست تمرین کردهاند. به همین دلیل اگر از یک فرد راستدست بخواهید با هر دو دست خود چیزی بنویسد، معمولاً نوشته دست راست بسیار روانتر و خواناتر از دست چپ خواهد بود. اما سؤال اصلی این بود که آیا این تفاوت به برتری ذاتی نیمکره چپ مغز در کنترل حرکات ظریف مربوط میشود یا تنها نتیجه سالها تمرین با دست غالب است؟
پژوهشگران با استفاده از آزمایش نوشتن با آرنج دریافتند زمانی که هر دو سمت بدن با یک مهارت کاملاً جدید و تمریننشده روبهرو میشوند، هیچ برتری ذاتی میان سمت راست و چپ دیده نمیشود.
برای یافتن پاسخ، محققان تصمیم گرفتند فعالیتی را انتخاب کنند که تقریباً هیچکس قبلاً آن را انجام نداده باشد. نوشتن با آرنج بهترین گزینه بود؛ حرکتی که نه دست راست و نه دست چپ تجربهای در انجام آن ندارند.
در این آزمایش، از افراد راستدست خواسته شد ابتدا حرف «A» و عدد «8» را با هر دو دست خود بنویسند. همانطور که انتظار میرفت، عملکرد دست راست بهمراتب بهتر از دست چپ بود. سپس پژوهشگران خودکاری را به آرنج شرکتکنندگان متصل کردند، بهگونهای که نوک آن رو به پایین قرار بگیرد، و از آنها خواستند همان حرف و عدد را این بار با آرنج راست و چپ ترسیم کنند.
نتایج این مرحله بسیار جالب توجه بود. نوشتههای هر دو آرنج تقریباً کیفیت یکسان و ضعیفی داشتند و هیچیک نسبت به دیگری برتری محسوسی نشان نداد. این موضوع نشان میدهد زمانی که مغز با یک مهارت کاملاً جدید مواجه میشود، از نظر ذاتی هیچ تمایلی به استفاده بهتر از یک سمت بدن ندارد.
اما دلیل برتری دست غالب چیست؟ برای پاسخ به این پرسش، پژوهشگران مرحله دوم مطالعه را آغاز کردند. نیمی از شرکتکنندگان تمرین نوشتن با آرنج راست را انجام دادند و نیم دیگر نوشتن با آرنج چپ را تمرین کردند. پس از مدتی مشخص شد آرنجی که تمرین بیشتری داشته، پیشرفت قابلتوجهی در کیفیت نوشتن پیدا کرده است؛ درست همان اتفاقی که طی سالها برای دست غالب انسان رخ میدهد.
نتایج این تحقیق بهروشنی نشان میدهد که مهارت بیشتر یک دست، حاصل ساختار ذاتی مغز نیست، بلکه در نتیجه تکرار مداوم و تمرین شکل میگیرد. مغز انسان نیمکرهای ندارد که از ابتدا برای انجام حرکات ظریف برتری مطلق داشته باشد؛ بلکه با استفاده مکرر، مسیرهای عصبی مرتبط با آن سمت بدن تقویت شده و مهارت بهتدریج افزایش پیدا میکند.
این یافته تنها به نوشتن محدود نمیشود. هنگام انجام فعالیتهایی مانند گرفتن راکت تنیس، استفاده از قاشق یا حتی انجام بسیاری از کارهای روزمره، در واقع از مهارتهایی استفاده میکنیم که طی سالها تمرین در اندام غالب خود به دست آوردهایم. بنابراین، راستدست یا چپدست بودن بیش از آنکه نتیجه یک ویژگی ذاتی و از پیش تعیینشده باشد، حاصل هزاران ساعت استفاده، تمرین و سازگاری مغز با تجربههای روزمره است.
این پژوهش در سایت PNAS منتشر شده است
