عمیقترین نقاط پنج اقیانوس جهان کداماند؟ از ماریانا تا قطب شمال
عمیقترین نقاط پنج اقیانوس جهان کداماند؟ از ماریانا تا قطب شمال
اعماق اقیانوسها از ناشناختهترین بخشهای سیاره زمین به شمار میروند؛ محیطهایی تاریک و سرد که فشار آب در آنها به حدی زیاد است که کاوش مستقیمشان به فناوریهای پیشرفته نیاز دارد. در کف اقیانوسها، گودالهای عظیمی وجود دارند که کیلومترها زیر سطح آب امتداد یافتهاند و برخی از آنها در میان عمیقترین نقاط شناختهشده روی زمین قرار میگیرند.
این رتبهبندی، عمیقترین نقطه شناختهشده در هر یک از پنج اقیانوس جهان شامل اقیانوس آرام، اطلس، جنوبی، هند و منجمد شمالی را بررسی میکند. دادههای مورد استفاده از پژوهشی منتشرشده در مجله Earth-Science Reviews به دست آمدهاند.
عمیقترین نقطه هر اقیانوس
در میان تمام نقاط بررسیشده، گودال چلنجر (Challenger Deep) در گودال ماریانا، واقع در اقیانوس آرام، با عمق حدود ۱۰ هزار و ۹۲۵ متر عمیقترین نقطه شناختهشده اقیانوسهای زمین محسوب میشود.
این عمق معادل حدود ۶.۷۹ مایل است و برای درک بهتر مقیاس آن میتوان گفت فاصله گودال چلنجر از سطح دریا حدود ۱.۵ کیلومتر بیشتر از ارتفاع قله اورست است. به همین دلیل، این نقطه جایگاهی کاملاً متفاوت با سایر نقاط عمیق اقیانوسها دارد.
عمیقترین نقاط پنج اقیانوس را میتوان به این ترتیب دستهبندی کرد:
- اقیانوس آرام: گودال چلنجر، حدود ۱۰٬۹۲۵ متر
- اقیانوس اطلس: گودال پورتوریکو، حدود ۸٬۴۰۰ متر
- اقیانوس جنوبی: گودال ساندویچ جنوبی، حدود ۸٬۲۶۶ متر
- اقیانوس هند: گودال جاوه، حدود ۷٬۱۸۷ متر
- اقیانوس منجمد شمالی: گودال مولو هول، حدود ۵٬۶۶۹ متر
اعداد مربوط به برخی از این نقاط تقریبی هستند و با پیشرفت روشهای اندازهگیری و نقشهبرداری از کف اقیانوسها ممکن است تغییر کنند.
گودال ماریانا؛ عمیقترین نقطه روی زمین
گودال ماریانا در اقیانوس آرام قرار دارد و گودال چلنجر عمیقترین بخش شناختهشده آن است. عمق این منطقه حدود ۱۰.۹ کیلومتر برآورد شده؛ رقمی که نشاندهنده ابعاد شگفتانگیز ساختارهای زمینشناسی در کف اقیانوس آرام است.
در واقع، گودال چلنجر تنها نقطه بسیار عمیق این بخش از اقیانوس آرام نیست. گودالهای تونگا و فیلیپین نیز در همین اقیانوس قرار دارند و بهترتیب حدود ۶.۷ و ۶.۵ مایل عمق دارند.
وجود تعداد زیادی از عمیقترین گودالهای زمین در اقیانوس آرام تا حد زیادی به فعالیت شدید مناطق فرورانش صفحات زمینساختی مربوط میشود؛ مناطقی که در آن یک صفحه زمینساختی به زیر صفحهای دیگر فرو میرود.
فاصله عمیقترین نقاط اقیانوسها از یکدیگر
در رتبهبندی عمیقترین نقاط اقیانوسها، اختلاف میان بعضی از جایگاهها بسیار کمتر از چیزی است که ممکن است تصور شود.
گودال پورتوریکو در اقیانوس اطلس با عمقی حدود ۸.۴ کیلومتر در رتبه دوم قرار دارد. بنابراین، گودال چلنجر تقریباً ۳۰ درصد عمیقتر از آن است.
در رتبه سوم، گودال ساندویچ جنوبی در اقیانوس جنوبی قرار دارد و اختلاف عمق آن با گودال پورتوریکو حدود ۰.۹۷ کیلومتر است.
اختلاف میان گودال ساندویچ جنوبی و گودال جاوه در اقیانوس هند حتی کمتر است و حدود ۹۵ متر برآورد میشود. این کمترین فاصله میان دو رتبه متوالی در این فهرست است.
در انتهای جدول نیز گودال مولو هول در اقیانوس منجمد شمالی قرار دارد. این نقطه با عمقی حدود ۳.۵ مایل همچنان محیطی فوقالعاده عمیق محسوب میشود؛ با این حال، عمق گودال ماریانا تقریباً دو برابر آن است.
چرا کشف و اندازهگیری اعماق اقیانوس دشوار است؟
با وجود پیشرفت چشمگیر فناوریهای اکتشاف دریایی، شناخت انسان از اعماق اقیانوسها همچنان بسیار محدود است. برآوردها نشان میدهند که ۹۹.۹۹۹ درصد از اعماق اقیانوسها هنوز بهصورت مستقیم مشاهده نشدهاند.
شرایط موجود در این مناطق، عملیات اکتشافی را بسیار دشوار میکند. در عمق چند کیلومتری زیر سطح دریا، نور خورشید دیگر وجود ندارد، دما بسیار پایین است و فشار آب بهشدت افزایش مییابد. علاوه بر این، ساختار پیچیده کف اقیانوس و فاصله زیاد این مناطق از سطح زمین، عملیات نقشهبرداری و نمونهبرداری را دشوارتر میکند.
به همین دلیل، برخی از اعداد مربوط به عمیقترین نقاط اقیانوسها همچنان با مقداری عدم قطعیت همراه هستند. گودال ساندویچ جنوبی و گودال جاوه از جمله مناطقی هستند که عمق دقیق آنها ممکن است با اندازهگیریهای آینده تغییر کند.
هنوز چه چیزهایی در اعماق اقیانوسها ناشناخته است؟
نقشهبرداری سوناری، زیردریاییهای پژوهشی و رباتهای کنترل از راه دور طی دهههای اخیر امکان مطالعه بخشهایی از اعماق اقیانوس را فراهم کردهاند، اما بخش بسیار بزرگی از این محیط همچنان ناشناخته باقی مانده است.
این موضوع بدان معناست که ممکن است در آینده، با بررسی دقیقتر کف اقیانوسها، ساختارهای زمینشناسی جدید، گونههای ناشناخته و حتی نقاطی با عمق متفاوت از برآوردهای فعلی کشف شوند.
اعماق اقیانوسها در واقع یکی از آخرین مرزهای ناشناخته سیاره ما هستند؛ محیطی که با وجود قرار گرفتن در همین زمین، هنوز اطلاعات بسیار محدودی درباره آن در اختیار بشر قرار دارد.
