بزرگترین ناوگانهای زیردریایی جهان در سال ۲۰۲۶؛ آمریکا و روسیه در صدر
بزرگترین ناوگانهای زیردریایی جهان در سال ۲۰۲۶؛ آمریکا و روسیه در صدر
سرعت ساخت زیردریایی در جهان به سطحی رسیده که از دوران جنگ سرد تاکنون سابقه نداشته است. تنها چین طی پنج سال اخیر ۲۴ فروند زیردریایی جدید را وارد ناوگان خود کرده؛ رقمی که از مجموع زیردریاییهای ساختهشده توسط آمریکا و روسیه در همین بازه زمانی نیز بیشتر است. در همین حال، کشورهای مختلف از برزیل گرفته تا کره شمالی نیز برنامههای گستردهای برای توسعه زیردریاییهای هستهای در دستور کار دارند.
در حال حاضر تنها چند کشور توانایی طراحی و ساخت زیردریاییهای مجهز به پیشرانه هستهای را در اختیار دارند؛ آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه اعضای اصلی این باشگاه هستند و هند نیز پس از به خدمت گرفتن سومین زیردریایی حامل موشک بالستیک خود با نام INS Aridhaman، بیش از هر زمان دیگری به این جمع نزدیک شده است.
در ادامه، بزرگترین ناوگانهای زیردریایی جهان بر اساس تعداد کل شناورهای فعال معرفی میشوند؛ رتبهبندیای که صرفاً بر پایه تعداد زیردریاییها انجام شده و عواملی مانند نوع پیشرانه، قدمت یا توان رزمی آنها را در نظر نمیگیرد.
۱. آمریکا (۶۶ فروند)
آمریکا بر اساس ارزیابی سال ۲۰۲۶، با در اختیار داشتن ۶۶ فروند زیردریایی همچنان بزرگترین ناوگان زیردریایی جهان را در اختیار دارد.
تمام زیردریاییهای نیروی دریایی آمریکا از پیشرانه هستهای بهره میبرند و این ناوگان شامل زیردریاییهای تهاجمی کلاس Virginia، زیردریاییهای حامل موشک بالستیک کلاس Ohio و همچنین مدلهای مجهز به موشکهای هدایتشونده است. نسخههای جدید Virginia Block V نیز بهعنوان یکی از پیشرفتهترین استانداردهای زیردریاییهای تهاجمی مدرن شناخته میشوند.
همین یکپارچگی و استفاده کامل از فناوری هستهای باعث شده ناوگان زیرسطحی آمریکا از مدرنترین ناوگانهای جهان باشد؛ هرچند در سالهای اخیر سرعت تولید زیردریایی در این کشور از چین عقب مانده است.
۲. روسیه (۶۶ فروند)
روسیه نیز با ۶۶ فروند زیردریایی از نظر تعداد در کنار آمریکا قرار میگیرد. ناوگان این کشور ترکیبی از زیردریاییهای پیشرفته کلاس Borei مجهز به موشکهای Bulava، زیردریاییهای تهاجمی کلاس Yasen و تعدادی زیردریایی قدیمی بهجا مانده از دوران اتحاد جماهیر شوروی است که همچنان در خدمت قرار دارند.
اگرچه روسیه از نظر تعداد ناوگان بسیار بزرگی در اختیار دارد، اما حضور شناورهای قدیمی باعث شده یکپارچگی و سطح نوسازی آن نسبت به ناوگان آمریکا کمتر باشد. با وجود محدودیتهای بودجهای، مسکو همچنان برنامه نوسازی و جایگزینی زیردریاییهای قدیمی را ادامه میدهد.
۳. چین (۶۱ فروند)
چین سریعترین رشد ناوگان زیردریایی را در میان کشورهای جهان تجربه میکند. این کشور تنها طی پنج سال گذشته ۲۴ فروند زیردریایی جدید ساخته و با سرعت بالای توسعه صنایع کشتیسازی خود، به یکی از مهمترین قدرتهای دریایی جهان تبدیل شده است.
ناوگان چین شامل زیردریاییهای تهاجمی کلاس Type 093 و Type 093A Shang است. همچنین مدل پیشرفتهتر Type 093B که به سامانه پرتاب عمودی موشک مجهز شده و زیردریاییهای حامل موشک بالستیک کلاس Jin با قابلیت حمل موشکهای JL-3 نیز بخش مهمی از توان دریایی این کشور را تشکیل میدهند.
اگرچه درباره ظرفیت واقعی صنایع کشتیسازی چین دیدگاههای متفاوتی وجود دارد، اما اغلب کارشناسان معتقدند این کشور اکنون سریعترین روند تولید زیردریایی در جهان را در اختیار دارد.
۴. ایران (۲۵ فروند)
ناوگان زیردریایی ایران عمدتاً از زیردریاییهای دیزل-الکتریک کلاس Kilo تشکیل شده که در نیروی دریایی ایران با نام کلاس طارق شناخته میشوند. علاوه بر آن، زیردریاییهای کوچک بومی مانند کلاس غدیر نیز بخش قابل توجهی از توان زیرسطحی کشور را تشکیل میدهند.
این شناورها بیشتر برای دفاع از سواحل، عملیات نامتقارن و فعالیت در آبهای کمعمق خلیج فارس و تنگه هرمز طراحی شدهاند و برخلاف زیردریاییهای اقیانوسپیما، مأموریت اصلی آنها حضور طولانیمدت در آبهای دوردست نیست.
راهبرد دریایی ایران طی سالهای گذشته بر استفاده از تعداد زیادی زیردریایی کوچک، چابک و دشوار برای شناسایی و رهگیری استوار بوده؛ راهبردی که هدف آن جبران کمبود زیردریاییهای بزرگتر و پیشرفتهتر محسوب میشود.
۵. کره شمالی (۲۴ فروند)
کره شمالی اگرچه از نظر تعداد زیردریاییها جایگاه قابل توجهی دارد، اما بخش عمده ناوگان آن را زیردریاییهای کوچک و قدیمی تشکیل میدهند. شناورهای کلاس Romeo و Sang-O ستون اصلی این ناوگان هستند و بیشتر برای عملیات ساحلی، مأموریتهای نفوذی و حملات کوتاهبرد مورد استفاده قرار میگیرند.
دکترین دریایی پیونگیانگ بیش از آنکه بر فناوریهای پیشرفته تکیه داشته باشد، بر اصل پنهانکاری، غافلگیری و غیرقابل پیشبینی بودن استوار است. البته گزارشهایی نیز درباره تلاش این کشور برای توسعه زیردریایی هستهای با کمک خارجی منتشر شده که در صورت تحقق، میتواند ساختار ناوگان آن را به شکل قابل توجهی تغییر دهد.
۶. ژاپن (۲۳ فروند)
ژاپن یکی از پیشرفتهترین ناوگانهای زیردریایی دیزل-الکتریک جهان را در اختیار دارد. جدیدترین زیردریاییهای کلاس Taigei از جمله شناور JS Chōgei به جای باتریهای سرب-اسید سنتی، از باتریهای لیتیوم-یون استفاده میکنند.
بهکارگیری این فناوری موجب افزایش مدت حضور زیردریایی در زیر آب، کاهش نیاز به شارژ مجدد و بهبود عملکرد در مأموریتهای طولانی و کمصدا شده است؛ ویژگیهایی که برای گشتزنی در منطقه هند-اقیانوس آرام اهمیت زیادی دارند.
ژاپن قصد دارد در مجموع ۱۰ فروند زیردریایی از کلاس Taigei را وارد خدمت کند؛ اقدامی که بخشی از برنامه گسترده این کشور برای تقویت توان دریایی در برابر افزایش فعالیتهای نظامی چین و کره شمالی محسوب میشود.
۷. کره جنوبی (۲۲ فروند)
کره جنوبی ناوگان زیردریایی خود را بر پایه شناورهای دیزل-الکتریک بومی توسعه داده است. زیردریاییهای کلاس Son Won-il و Dosan Ahn Changho مهمترین بخش این ناوگان را تشکیل میدهند و با هدف افزایش بازدارندگی منطقهای طراحی شدهاند.
سئول علاوه بر افزایش تعداد زیردریاییها، سرمایهگذاری گستردهای برای ارتقای فناوری، افزایش ماندگاری در زیر آب و توسعه توان رزمی آنها انجام داده است. همچنین صنعت کشتیسازی این کشور در مسیر توسعه فناوریهای پیشرفتهتر حرکت میکند و دستیابی به زیردریاییهای مجهز به پیشرانه هستهای نیز از اهداف بلندمدت آن به شمار میرود.
جمعبندی
هفت کشوری که در این فهرست قرار دارند، مجموعاً بخش قابل توجهی از زیردریاییهای نظامی جهان را در اختیار دارند؛ اما تعداد شناورها تنها یکی از معیارهای سنجش قدرت دریایی است. فناوری پیشرانه، سامانههای تسلیحاتی، میزان پنهانکاری، برد عملیاتی و سطح نوسازی ناوگان نیز نقش تعیینکنندهای در قدرت واقعی هر کشور ایفا میکنند.
در حالی که چین با سرعتی بیسابقه ظرفیت ساخت زیردریاییهای خود را افزایش میدهد، کشورهایی مانند هند، کره جنوبی و کره شمالی نیز به دنبال ورود به عرصه زیردریاییهای هستهای هستند. اگر این برنامهها طبق انتظار پیش بروند، طی سالهای آینده ترکیب و توازن قدرت میان بزرگترین ناوگانهای زیردریایی جهان دستخوش تغییرات قابل توجهی خواهد شد.
