بزرگ‌ترین تولیدکنندگان قهوه جهان ؛ برزیل با اختلاف در صدر ایستاد

قهوه برای میلیون‌ها نفر در سراسر جهان بخشی جدانشدنی از شروع روز است، اما پشت هر فنجان قهوه، زنجیره‌ای گسترده از کشاورزی، فرآوری و تجارت جهانی قرار دارد. این محصول یکی از مهم‌ترین و پرمعامله‌ترین محصولات کشاورزی جهان محسوب می‌شود و تولید آن برخلاف بسیاری از محصولات کشاورزی، در تعداد محدودی از کشورها متمرکز شده است. بیشتر این کشورها نیز در منطقه‌ای موسوم به «کمربند قهوه» قرار دارند؛ محدوده‌ای میان مدار رأس‌السرطان و مدار رأس‌الجدی که شرایط آب‌وهوایی مناسبی برای پرورش درختان قهوه دارد.

داده‌های مربوط به سال بازاری ۲۰۲۵/۲۶ نشان می‌دهد که پنج کشور بزرگ تولیدکننده قهوه به‌تنهایی نزدیک به سه‌چهارم تولید جهانی را در اختیار دارند. در این میان، برزیل با فاصله‌ای چشمگیر در رتبه نخست قرار گرفته و تولید آن حتی از مجموع تولید سه کشور بعدی بیشتر است. اینفوگرافی مورد بررسی بر اساس داده‌های سرویس کشاورزی خارجی وزارت کشاورزی ایالات متحده تهیه شده و میزان تولید را بر اساس کیسه‌های ۶۰ کیلوگرمی قهوه سبز فرآوری‌نشده بیان می‌کند.

تولید قهوه برزیل بیشتر از سه کشور بعدی روی‌هم است

برزیل همچنان بدون رقیب جدی در جایگاه نخست تولید قهوه جهان قرار دارد. این کشور در سال بازاری ۲۰۲۵/۲۶ حدود ۶۳ میلیون کیسه ۶۰ کیلوگرمی قهوه سبز تولید کرده است؛ رقمی که معادل حدود ۳۵ درصد کل تولید جهانی است.

اهمیت جایگاه برزیل زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم میزان تولید این کشور از مجموع تولید سه کشور بعدی جدول، یعنی ویتنام، کلمبیا و اندونزی، بیشتر است. این سه کشور روی‌هم حدود ۵۶.۶ میلیون کیسه قهوه تولید می‌کنند، در حالی که برزیل به‌تنهایی ۶۳ میلیون کیسه تولید دارد.

بخش قابل‌توجهی از تولید برزیل به قهوه عربیکا اختصاص دارد. عربیکا یکی از شناخته‌شده‌ترین گونه‌های قهوه است و معمولاً در مناطق مرتفع‌تر رشد می‌کند. این نوع قهوه به دلیل ویژگی‌های طعمی و عطری خود در بازار قهوه‌های تخصصی و محصولات گران‌قیمت اهمیت زیادی دارد.

این ارقام نشان می‌دهند که تولید جهانی قهوه به‌شدت در چند کشور اصلی متمرکز است. برزیل با سهم ۳۵ درصدی به‌تنهایی بیش از یک‌سوم قهوه سبز جهان را تولید می‌کند و پس از آن ویتنام با ۱۸ درصد قرار دارد. کلمبیا و اندونزی هر کدام ۷ درصد و اتیوپی نیز ۶ درصد از تولید جهانی را به خود اختصاص داده‌اند.

ویتنام به دومین تولیدکننده بزرگ قهوه جهان تبدیل شده است

ویتنام با تولید ۳۱.۷ میلیون کیسه ۶۰ کیلوگرمی در سال بازاری ۲۰۲۵/۲۶، رتبه دوم بزرگ‌ترین تولیدکنندگان قهوه جهان را به خود اختصاص داده است. این کشور حدود ۱۸ درصد از کل تولید جهانی را تأمین می‌کند و فاصله قابل‌توجهی با کلمبیا در جایگاه سوم دارد.

ویتنام علاوه بر تولید گسترده قهوه، به نوشیدنی‌های خاص و متفاوتی مانند قهوه تخم‌مرغی و قهوه نمکی نیز شهرت دارد. با وجود اینکه میزان تولید آن تقریباً نصف برزیل است، حجم تولید ویتنام نزدیک به سه برابر کلمبیا محسوب می‌شود.

تاریخ کشت قهوه در ویتنام به اواسط قرن نوزدهم بازمی‌گردد، اما تبدیل‌شدن این کشور به یکی از قدرت‌های اصلی بازار جهانی قهوه بیشتر در دهه‌های اخیر اتفاق افتاد. ویتنام در سال ۱۹۹۹ توانست با پشت سر گذاشتن کلمبیا به دومین تولیدکننده بزرگ قهوه جهان تبدیل شود.

یکی از مهم‌ترین دلایل این رشد سریع، گسترش وسیع کشت روبوستا بوده است. روبوستا در مقایسه با عربیکا مقاومت بیشتری دارد و میزان کافئین آن نیز بالاتر است. این گونه معمولاً در تولید قهوه فوری، برخی ترکیب‌های اسپرسو و محصولات تجاری با قیمت پایین‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پس از ویتنام، کلمبیا با تولید ۱۲.۵ میلیون کیسه در رتبه سوم قرار دارد و ۷ درصد تولید جهانی را به خود اختصاص داده است. اندونزی نیز با فاصله‌ای بسیار کم و تولید ۱۲.۴ میلیون کیسه در رتبه چهارم قرار گرفته است.

اتیوپی، که به‌عنوان خاستگاه تاریخی قهوه عربیکا شناخته می‌شود، با تولید ۱۱.۶ میلیون کیسه و سهم ۶ درصدی، رتبه پنجم جدول را به خود اختصاص داده و پنج تولیدکننده بزرگ قهوه جهان را تکمیل می‌کند.

تولید قهوه منطقه‌ای به سمت آسیا تغییر کرده است

اگرچه آمریکای جنوبی همچنان یکی از مهم‌ترین قطب‌های تولید قهوه جهان محسوب می‌شود، سهم این منطقه از بازار جهانی در مقایسه با دهه‌های گذشته کاهش پیدا کرده است. برزیل، کلمبیا و پرو همچنان نقش مهمی در تولید جهانی دارند، اما رشد سریع تولید در کشورهای آسیایی باعث شده توازن جغرافیایی صنعت قهوه تا حدی تغییر کند.

یکی از مهم‌ترین تغییرات، افزایش سهم آسیا از تولید جهانی قهوه است. در دهه ۱۹۶۰، کشورهای آسیایی کمتر از ۵ درصد قهوه جهان را تولید می‌کردند، اما این سهم اکنون به حدود ۳۲ درصد رسیده است.

رشد چشمگیر ویتنام، مهم‌ترین عامل این تغییر محسوب می‌شود. توسعه گسترده مزارع روبوستا در این کشور باعث شد آسیا در چند دهه گذشته به یکی از قطب‌های اصلی بازار جهانی قهوه تبدیل شود. در کنار ویتنام، کشورهایی مانند اندونزی، هند، چین، مالزی، تایلند، لائوس و فیلیپین نیز در تولید قهوه آسیا نقش دارند.

آفریقا نیز با وجود اینکه خاستگاه تاریخی قهوه به شمار می‌رود، در حال حاضر سومین منطقه بزرگ تولیدکننده قهوه جهان است. اتیوپی، اوگاندا، تانزانیا، ساحل عاج، کنیا و رواندا از مهم‌ترین کشورهای تولیدکننده قهوه در این قاره هستند.

اتیوپی در این میان جایگاه ویژه‌ای دارد؛ زیرا عربیکا به‌طور تاریخی با این کشور گره خورده است. بااین‌حال، افزایش تولید در کشورهای دیگر آفریقایی نیز باعث شده این قاره همچنان یکی از مناطق مهم زنجیره تأمین قهوه در جهان باقی بماند.

تغییرات اقلیمی؛ تهدیدی برای تولید قهوه

یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی که صنعت قهوه در سال‌های آینده با آن روبه‌رو خواهد شد، تغییرات اقلیمی است. افزایش دما، تغییر الگوهای بارش و وقوع شرایط آب‌وهوایی نامنظم می‌تواند شرایط کشت قهوه را در بسیاری از مناطق دشوارتر کند.

تغییرات آب‌وهوایی تنها میزان تولید را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، بلکه می‌تواند کیفیت دانه‌های قهوه را نیز کاهش دهد. از سوی دیگر، با تغییر شرایط اقلیمی، برخی آفات و بیماری‌های گیاهی ممکن است در مناطق بیشتری گسترش پیدا کنند و فشار بیشتری بر کشاورزان وارد شود.

یکی دیگر از پیامدهای احتمالی تغییرات اقلیمی، کاهش مساحت زمین‌هایی است که شرایط مناسبی برای کشت قهوه دارند. بسیاری از مناطق تولیدکننده قهوه به شرایط دمایی و بارندگی نسبتاً مشخصی وابسته هستند و تغییر این شرایط می‌تواند کشاورزان را مجبور به انتقال کشت به ارتفاعات یا مناطق دیگر کند.

تمرکز تولید می‌تواند قیمت قهوه را آسیب‌پذیرتر کند

تمرکز بخش بزرگی از تولید جهانی قهوه در تعداد محدودی از کشورها باعث می‌شود هرگونه اختلال جدی در این مناطق بتواند بازار جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.

برای مثال، خشکسالی، بارندگی شدید، سرمازدگی، شیوع آفات یا سایر رویدادهای اقلیمی در یکی از کشورهای بزرگ تولیدکننده می‌تواند عرضه جهانی را کاهش دهد. هنگامی که بخش قابل‌توجهی از تولید جهان به چند کشور محدود وابسته باشد، جبران چنین کمبودی در کوتاه‌مدت دشوار خواهد بود.

به همین دلیل، تغییرات آب‌وهوایی می‌تواند علاوه بر کشاورزان و تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان سراسر جهان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. کاهش تولید در کشورهای بزرگ ممکن است عرضه جهانی را محدود کند و در نتیجه فشار بیشتری بر قیمت قهوه وارد شود.

جمع‌بندی

بازار جهانی قهوه در سال بازاری ۲۰۲۵/۲۶ همچنان تحت سلطه چند تولیدکننده اصلی قرار دارد و برزیل با تولید ۶۳ میلیون کیسه و سهم ۳۵ درصدی، فاصله زیادی با سایر کشورها دارد. ویتنام با ۳۱.۷ میلیون کیسه در جایگاه دوم ایستاده و پس از آن کلمبیا، اندونزی و اتیوپی قرار گرفته‌اند. در کنار قدرت سنتی آمریکای جنوبی، رشد تولید در آسیا طی چند دهه اخیر باعث شده سهم این قاره از تولید جهانی به حدود ۳۲ درصد برسد. بااین‌حال، آینده صنعت قهوه با چالش‌هایی مانند تغییرات اقلیمی، کاهش مناطق مناسب برای کشت و افزایش فشار آفات روبه‌رو است. از آنجا که تولید جهانی در تعداد محدودی از کشورها متمرکز شده، هر اختلال جدی در این مناطق می‌تواند عرضه جهانی را کاهش داده و بر قیمت قهوه در سراسر جهان اثر بگذارد.